Toen de nieuwslezer nog gezag had

Zijn witte haar, keurige spraak en kalmerende uitstraling: Journaallezer Frits Thors bracht in de beginjaren van de televisie ordening aan in de wereld en de kijkers vonden het heerlijk.

Als nieuwslezer was hij een rijksmonument. Frits Thors, de man met het spierwitte haar en de zwarte hoornen bril. Hij presenteerde de belangrijkste nieuwsgebeurtenissen in een tijd waarin het woord van de journaalboodschapper nog een wet van Meden en Perzen was. Hij las de feiten voor, niet de meningen van de straat of de analyse van de eigen verslaggevers. Het kabinet-Cals was gevallen, de Vietcong rukte op in de richting van de oude keizerstad Hué en koningin Juliana had bij Verolme een nieuwe tanker gedoopt. Aan kwinkslagen en bruggetjes werd niet gedaan.

Frits Thors overleed zaterdag op 104-jarige leeftijd in het Rosa Spier Huis in Laren, waar hij de laatste anderhalf jaar woonde. Vorig jaar werd hem bij de abdicatie van de koningin door HP/De Tijd gevraagd herinneringen op te halen aan Beatrix. Thors had het liever over de generatie daarvoor. 'Haar ouders waren heel gewone mensen. Ik liep zo naar binnen op Soestdijk, dat kun je je nu niet meer voorstellen. Dan zei Juliana: 'Bent u daar weer meneer Thors?' En dan dronken we een borreltje of een kopje thee. Heel ongedwongen was het. Ik noemde de prinsesjes gewoon Trixie, Pietie en Margriet. Waarom Irene Pietie werd genoemd weet ik niet meer. Ik speelde met ze. Ik weet nog dat ze een eigen sportzaal hadden op Soestdijk. Dan moest ik Trixie bijvoorbeeld weleens in de ringen hangen. Dan schreeuwde de hofdame: 'Doen jullie wel voorzichtig, prinsesjes?'

Als Thors in 1928 bij de AVRO begint, staat zelfs de radio nog in de kinderschoenen. Als nieuwsgierige amateur heeft hij wat met dit medium geëxperimenteerd, maar hij moet vooral stukjes schrijven voor het blad De Radiobode. Hoewel Thors af en toe als hulpomroeper wordt ingezet, besluit hij in 1932 de baan op te geven en voor notaris te gaan studeren. Als twee jaar later toenmalig coryfee Guus Weitzel gezondheidsproblemen krijgt, wordt Thors gevraagd diens programma over te nemen. Nu grijpt hij zijn kans. Behalve het presenteren van muzikale programma's is hij tijdens de dagdienst van acht uur 's morgens tot 12 uur 's nachts ook technicus, regisseur, studiochef en administrateur. Zo moet hij de gage uitbetalen aan de legendarische sportcommentator Han Hollander.

In 1939 presenteert Thors onder meer het programma Musicabaret met Onno Liebert. Niet lang daarna begint de oorlog en wordt hij gemobiliseerd en bij de Kustwacht ingedeeld. Na de overgave op 15 mei 1940 werkt Thors nog enige tijd als regieassistent voor de kleinkunstprogramma's. Totdat hij zo verstandig is bij de gelijkgeschakelde radio te stoppen en zijn kost te gaan verdienen als een handelaar in papiertouw.

Zijn principiële houding tijdens de Duitse bezetting leidt ertoe dat hij in 1945 in dienst wordt genomen bij Radio Herrijzend Nederland en de stem wordt van bevrijd Nederland. Hij houdt er uitstekende contacten aan over met koningin Wilhelmina, prinses Juliana en prins Bernhard. Thors maakt een film over de terugkeer van de prinsesjes op vaderlandse bodem en wordt door het koningshuis zelfs ingeschakeld als privéfilmer. Na de oorlog leert hij zich verder bekwamen in de audiovisuele media bij de BBC in Londen en CBC in Montreal. Als hij in 1948 naar Nederland terugkeert, wordt hij chef Internationale Dienst en chef Nederlandse dienst bij De Wereldomroep. Hij blijft dat tot 1964. Een jaar later wordt hij benaderd voor het lezen van het NTS Journaal. Hij is dan al een statige oudere man van 56 jaar die veel autoriteit uitstraalt. Uiterlijk het meest opvallend is zijn witte haar. Het levert hem de bijnaam 'Witte de Wit' op. 'Er werden zelfs weddenschappen over afgesloten, er waren mensen die dachten dat ik een pruik droeg', zei Thors hier later zelf over, in het boek van Babs Assink over journaalpresentatoren. 'In het begin van mijn Journaaltijd probeerden ze het nog te camoufleren door er bruine schmink in te smeren. Ik zag eruit als een zebra.'

Eigenlijk zal hij maar 7,5 jaar de functie van nieuwslezer vervullen, in wisseldienst met onder meer Jan Gerritsen, Fred Emmer en Rien Huizing. Het volk sluit hem al heel snel in het hart in een tijd dat er nog maar één televisienet is dat verslag doet van de roerige tweede helft van de jaren zestig. De tijd van Provo en de Apolloreizen naar de maan. Henri Beunders schrijft in Omroep in Nederland: 'Thors was destijds een van de populairste Nederlanders. Bij zijn afscheid in 1972 werd veel gespeculeerd over het geheim van zijn roem. Zijn haar, zijn keurige spraak die hem een prijs opleverde van de vereniging van slechthorenden en zijn vertrouwenwekkende ouderdom die als 'een kalmeringsmiddel' werkte.

'Wat er in de wereld ook gebeurt, het komt tot ons door Frits Thors en wordt tot herkenbare, overzichtelijke en invoelbare proporties teruggebracht', schreef televisiecriticus Jan Bank in 1972 in de Volkskrant. In dat jaar wordt hij plechtig uitgeluid door collega Rien Huizing. Zelf zegt Thors bij zijn afscheid dat hij vindt dat er geen vaste relatie mag bestaan tussen het nieuws en de stem van degene die het presenteert.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden