Toekomst van de euro in zeven scenario's

De eurozone stevent af op een zeer onrustige zomer. Gaat Griekenland failliet of niet? Zeven scenario's van wat er met de euro zou kunnen gebeuren door de Griekse crisis.

De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis.Beeld afp

Griekenland gaat niet failliet

De deur is niet definitief gesloten. Griekenland weet toch weer een pot geld te vinden waardoor het land deze week de schuld van 1,6 miljard euro bij het IMF kan aflossen. Bankrun wordt voorkomen door invoering strikte kapitaalcontroles. Dat geeft dan het land weer even tijd. Volgende week zouden de Grieken in een referendum alsnog ja kunnen zeggen tegen de door Brussel voorgestelde bezuinigingen, waardoor de regering van Tsipras valt. Regering zou ook nieuwe verkiezingen kunnen uitschrijven als 'neen' wordt gezegd tegen Europese voorstellen, maar onrust toeneemt door paniek en economische ineenstorting. ECB geeft Griekenland dan ook weer wat respijt en gaat door met overeind houden van banken. Mocht Griekenland deze week in gebreke blijven de 1,6 miljard schuld bij het IMF niet aflossen, dan zou strikt juridisch gezien ook geen faillissement hoeven te worden uitgesproken omdat daarvoor een verzoek van minimaal twee schuldeisers nodig is.

De Griekse premier Alexis Tsipras.Beeld epa

Reconstructie

Hoe een sms over het door premier Alexis Tsipras aangekondigde referendum een einde maakte aan de onderhandelingen. (+)

Griekenland gaat failliet maar geen Grexit

Euro blijft officiële betaalmiddel Griekenland, omdat alleen de regering van het land zelf besluit kan nemen uit de muntunie te treden. De Griekse regering moet uiteindelijk wel de ambtenaren, gepensioneerden en andere mensen met een uitkering betalen. Als het land geen euro's meer heeft, zal een parallelmunt in roulatie worden gebracht. Waarschijnlijk is dit een tijdelijk schuldbewijs dat drachme of IOU (I Owe You) kan worden genoemd (maar ook provocerend geuro of Griekse mark) en dat als tweede munt naast de euro kan bestaan. Die nieuwe munt wordt een legitiem betaalmiddel, dat waarschijnlijk een lage koers kent en al gauw op de zwarte markt tegen euro's en dollars wordt verhandeld. Producten uit het buitenland zullen aanzienlijk duurder worden. Maar Griekenland is een zeer gesloten economie, waar driekwart van het nationaal product afhankelijk is van binnenlandse bestedingen. Er zal worden gezocht naar nieuwe kandidaten die krediet willen verlenen, zoals Rusland. Griekenland zal voor de zekerheid de private schulden blijven aflossen, zodat daar in noodgevallen nieuwe leningen kunnen worden geplaatst. Het land zal nog steeds euro's binnenkrijgen - bijvoorbeeld van de toeristen - die gebruikt kunnen worden voor noodzakelijke importen. Griekenland is voor even verlost van de enorme schuldenlast van 350 miljard euro. Binnen de zogenoemde Club van Parijs zal onder leiding van het IMF worden gesproken over een herstructurering van deze schuldenlast, hetgeen betekent dat Griekenland een deel wordt kwijtgescholden en een deel over veel langere termijn mag aflossen tegen een lage rente. Landen stemmen hiermee in.

Christine Lagarde van het IMF.Beeld reuters

Griekenland gaat failliet en stapt ook uit de euro maar blijft binnen de EU

Griekenland wordt weer een gewoon EU-land net zoals Polen, Zweden, Tsjechië en Groot-Brittannië die ook geen euro hebben. Volgens de kleine lettertjes van het Verdrag van Lissabon kan dat niet, maar daar kan gemakkelijk een mouw aan worden gepast met enige politieke lenigheid. Griekenland kan de drachme weer invoeren. Over twintig of dertig jaar als het land orde op zaken heeft gesteld, de schuldherstructurering is afgerond en het vertrouwen van crediteuren is herwonnen, kan het land weer een poging wagen mee te gaan doen aan de muntunie.

Griekenland gaat failliet en de gevolgen op de financiële markten blijven beperkt. De euro herwint in de loop van deze zomer weer het vertrouwen

Na enige ophef op de financiële markten deze week keert de rust terug. De rentes in de andere zwakke eurolanden lopen niet veel verder meer op. Ook kunnen de regeringen daar verder orde op zaken stellen en de bezuinigingen uitvoeren, de schulden terugbrengen en de economie hervormen, zoals IMF en EU wensen. Omdat Griekenland heel erg verarmt wil geen ander land hetzelfde meemaken en krijgen eurosceptische partijen geen voet aan de grond.

Griekenland gaat failliet en financiële markten openen aanval op volgende dominosteen, vermoedelijk Portugal die de ECB dan moet gaan verdedigen

Na een Grexit zal de eurozone zich de komende tijd moeten concentreren op het voorkomen van een Portxit. Speculanten richten zich op het volgende zwakste jongetje van de klas die moet worden geholpen met leningen en het opkopen van obligaties door de ECB, zoals met Griekenland is gebeurd. Dit betekent dat de belastingbetalers andermaal de schulden van een land overnemen die nu in handen zijn van banken en institutionele beleggers. De vraag is of landen daar nog zin in hebben omdat niemand meer gelooft die zegt dat die schulden tot de laatste cent zullen worden terugbetaald. Als de economie in Griekenland zich herstelt met een eigen munt, zouden populisten als Le Pen in Frankrijk de macht kunnen grijpen en wordt het nog moeilijker om ook Portugal te redden.

Marine Le Pen van Front National.Beeld afp

Financiële markten openen ook aanval op Italië en Frankrijk. Situatie wordt onhoudbaar en euro zelf moet worden opgegeven. Ieder land krijgt weer een eigen munt

Dit zou hetzelfde scenario zijn als bij de ondergang van het Europees Monetair Stelsel begin jaren negentig. Land voor land moest onder druk van speculanten als George Soros uit het vaste wisselkoerssysteem stappen waarbij de onderlinge valuta binnen kleine grenzen aan elkaar waren gekoppeld. Uiteindelijk bezweek het systeem toen ook de aanval op de Franse franc werd geopend en de Europese leiders in een nachtelijk overleg in Brussel besloten een einde te maken aan het EMS en de munten weer te laren zweven.

Faillissement Griekenland is Lehman-moment. Grote internationale economische crisis. Eurozoneleiders weerstaan druk populisten en besluiten tot versnelde invoering van een politieke unie onder grote internationale druk

De besmetting blijft niet alleen beperkt tot de eurozone maar stort de hele wereldeconomie in een crisis die net zo erg, zo niet erger is, dan die van 2008 na de val van de bank Lehman. Hele reeksen van landen dreigen nu failliet te gaan. Hyperinflatie en bankruns volgen. Massawerkloosheid net als in de jaren dertig. Van de nood wordt een deugd gemaakt en politieke leiders besluiten een Europese regering te vormen die één financieel-economisch beleid voert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden