'Toekomst is aan teams zonder sterren'

Hoe goed een voetballer is, blijkt uit de cijfers. Die overtuiging heeft Comolli losgelaten. De oud-TD van Liverpool zegt nu: Gebruik de statistieken, maar wantrouw ze evenzeer.

AMSTERDAM - Hoe gaat het met de statistische revolutie in het voetbal? Als iemand het kan weten, als iemand het gezicht is van die revolutie, dan is het Damien Comolli (40).


Als technisch directeur van Tottenham Hotspur, St. Etienne en Liverpool maakte hij volop gebruik van statistieken en kocht spelers als Gareth Bale, Dimitar Berbatov, Luis Suarez en Andy Carroll. De Amerikaanse eigenaren van Liverpool stelden hem aan op aanbeveling van Billy Beane, de general manager van de Oakland Athletics. De A's waren een arm team dat door slim gebruik van statistieken kon wedijveren met rijke teams als de New York Yankees, een verhaal dat is opgetekend in de film Moneyball.


Comolli's verblijf op Anfield werd geen succes. Na anderhalf jaar werd hij ontslagen. Nu brengt hij zijn tijd door met spreekbeurten op congressen, zoals onlangs in Amsterdam. Die worden goed bezocht door bezoekers die Moneyball hebben gezien en graag hun nieuwe inzicht - oude scouts zijn dom, statistieken zijn slim - bevestigd willen zien.


Maar Comolli (40) is, verrassend genoeg, gereserveerder geworden over de mogelijkheden van statistieken. 'Ik ben geen data-extremist. Met het verbeteren van traditioneel scouten is meer winst te behalen.' Comolli ontmoet de laatste tijd personen die te veel geloof hechten aan het gebruik van data, bijvoorbeeld als het gaat om het scouten van spelers. Er zijn mogelijkheden, vooral in het beoordelen van de spelers die je al hebt.


'Verleng of verbeter ik het contract wel of niet? Dat zijn beslissingen die miljoenen kosten. Maar vaak hebben we maar een beperkt idee wie ze zijn en wat ze kunnen. Van spelers van andere clubs kun je maar relatief weinig statistieken krijgen. Van spelers die je al hebt, kun je alles te weten komen. Als er een bod op een spits binnenkomt van 10 miljoen en je ziet aan de statistieken dat zijn sprintsnelheid minder is dan drie jaar geleden, dan weet je dat hij waarschijnlijk op zijn retour is.'


Comolli vertelt hoe Arsène Wenger in de zomer van 2001 in zijn werkkamer een A4'tje vol cijfers omhoog hield. Het velletje papier verklaarde volgens Wenger waarom Arsenal steeds tweede werd achter Manchester United. 'Arsène las voor: Manchester United was beter in passes, passnauwkeurigheid en in de duels. Roy Keane bleek uit de cijfers de beste speler. Ik dacht: dit is fantastisch. Hier staat waarom je wint en verliest.'


'Ook bij Spurs keek ik nog veel naar data over gewonnen duels. Maar later kwamen we erachter dat het weinig zegt over de kwaliteit van bijvoorbeeld een middenvelder. Lucas Leiva bij Liverpool verliest meer duels dan hij wint, maar het team is duidelijk beter met hem. Wat hij doet, is nog niet goed te vatten in cijfers.'


De trend in het scouten is om te letten op de psyche van een speler, vertelt hij. 'Je kunt met statistieken een geweldige onbekende speler ontdekken. Maar je wilt ook weten of die speler zijn kwaliteiten in dienst van het elftal kan stellen, en kan blijven stellen als jij hem dadelijk 100 duizend euro per week betaalt.'


Teams als Barcelona en Arsenal tonen dat volgens hem aan. De toekomst is aan ploegen zonder sterren, waar het de spelers weinig uitmaakt wie er scoort. Die teams blijven langer bij elkaar en zijn duurzamer succesvol. 'Barcelona heeft natuurlijk een absolute sterspeler, maar daar is weinig van te merken.'


Zo - kwantitatief en kwalitatief - keek Comolli ook naar de spelers die hij kocht voor Liverpool; spelers als Luis Suarez, Andy Carroll, Jordan Henderson, Stewart Downing en José Enrique. Comolli heeft een model ontwikkeld over hoe wedstrijden worden gewonnen. De statistieken van elke speler worden getoetst aan dat model, waarover hij - grote glimlach - 'vanzelfsprekend' niets zegt.


De transfers kwamen hem op veel kritiek te staan, waarbij vooral Carroll als miskoop geldt. Dit leidde mogelijk tot zijn ontslag, iets waarover hij heeft afgesproken niets te zeggen - behalve dan dat hij nog steeds achter al zijn transfers staat.


Toch begint het beeld te kantelen. De verkoop van Torres aan Chelsea voor 50 miljoen lijkt een geniale zet, Suarez is Liverpools onbetwiste ster en de jonge Henderson breekt dit seizoen door. Hij verwijst naar de spelers die hij in zijn tijd bij Tottenham haalde. 'Neem Bale, die nu tot Europa's besten wordt gerekend. Hij zou verhuurd of verkocht worden aan Nottingham Forest. Trainers hebben een gigantische invloed op het succes van transfers. Zelfs bij Gareth is dat dus maar net goed gegaan.'


De technisch directeur moet op de lange termijn denken in een omgeving waarin de korte termijn heerst. 'Daar klaag ik niet over. Maar waar ik ook werk, ik zal blijven denken aan de lange termijn.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden