Toekomst EU ligt weer op tekentafel

Als vandaag het Caprice des Dieux, de Gril der Goden waar het Europees Parlement in Brussel is gehuisvest, zich vult met 115 afgevaardigden uit alle hoeken van Europa, zal het antwoord snel komen: zijn deze speurders naar het nieuwe Europa tomeloos ambitieus, of toch vooral hopeloos pretentieus?...

Van onze correspondent Geert-Jan Bogaerts

Hun opdracht is niet eenvoudig. Ze worden geacht het komende jaar een blauwdruk te maken voor een nieuw bestuur van Europa. Hun ontwerp zal de leidraad vormen bij het besluit dat, ergens in 2004, aan de Europese regeringsleiders toevalt. De belangrijkste vraag: ontwikkelt de Europese Unie zich tot een Verenigde Staten van Europa? Of houden we het liever bij de huidige toestand, die beter kan worden omschreven als een Verenigd Europa van Staten?

Graag spiegelen de afgevaardigden zich aan beroemde voorgangers, die in de hete zomer van 1787 in Philadelphia de grondwet van de VS opstelden. Politieke waarnemers zijn naarstig op zoek gegaan naar de Europese Jeffersons, Washingtons en Madisons. Ze zijn nog niet gevonden.

De Franse oud-president Giscard d'Estaing, voorzitter van de Conventie, is in ieder geval qua intellectuele bagage geen Madison. Hoewel, als hem wordt verweten dat hij met zijn 76 jaar te oud is voor deze klus, verwijst hij met enig plezier naar Benjamin Franklin: die was 81 toen hij een leidende rol kreeg in Philadelphia.

In ieder geval lijken de thema's van 2002 op die van 1787. Het belangrijkste probleem dat 'Philadelphia' moest oplossen, was dat van het bestuur van de nieuwe Unie van Verenigde Staten. Hoe moest worden voorkomen dat de grote lidstaten de kleintjes zouden overheersen? De Europese afgevaardigden staan voor hetzelfde probleem. Ze moeten een systeem ontwerpen dat bestuurbaarheid paart aan rechtvaardigheid en democratische legitimiteit.

Van Mierlo, de Nederlandse regeringsvertegenwoordiger in de Conventie, zei woensdag: 'Ik hoop en ik geloof niet dat de overheersing door de groten een structurele ontwikkeling is, want anders zijn we nog niet jarig.' Maar de Finse premier Lipponen vreest dat de grote lidstaten erop uit zijn de kleinere opzij te schuiven.

Een andere cruciale vraag is hoeveel macht de individuele lidstaten mogen houden, en hoeveel zij afstaan aan de centrale, Europese autoriteit.

Tal van lidstaten erkennen dat het huidige bestuursmodel écht onwerkbaar is geworden. Tegen 2004 wordt de Unie uitgebreid met vijf tot tien nieuwe leden. Als er dan nog niets is veranderd, verzandt de Unie in besluiteloosheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden