Opinie

'Toe dan, Arthur Japin, schrijf een roman over Mauro in het nu en vandaag'

De kwestie-Mauro Manuel laaide afgelopen weekend weer op. Een prachtonderwerp voor schrijver Arthur Japin voor een noodzakelijk boek, schrijft Ferdows Kazemi.

Mauro Manuel op het Plein in Den Haag op 1 november vorig jaar.Beeld Martijn Beekman / de Volkskrant

Recentelijk las ik het meesterwerk van Arthur Japin, de historische roman De zwarte met het witte hart. Het gaat over twee Afrikaanse prinsen die op hun 9de levensjaar weggerukt worden van hun wortels om opgeleid te worden in Nederland tot 'beschaafde burgers', die later terug moeten naar hun land om dat te besturen en te dienen. Beide prinsen groeien hier op als twee Nederlanders. De ene legt zich neer bij zijn lot, de ander maakt een slagveld van zijn leven en gaat er uiteindelijk aan kapot. Beide prinsen keren nooit terug naar hun roots. De ene komt daar nooit aan en de andere gaat er bewust niet naar toe.

Wat zijn de feitelijke overeenkomsten tussen deze twee prinsen en Mauro? Ze komen alledrie uit Afrika en zijn nog maar kinderen bij hun vertrek. Het verschil is dat de prinsen Afrika moeten verlaten in het Nederlandse belang en Mauro in zijn eigen belang. In beide gevallen wordt de beslissing buiten hen om genomen, en krijgen ze die slechts meegedeeld, zonder ze daar enige inbreng in hebben.

Politiek
Het boek van Arthur Japin is ook een politiek boek, maar dat vind ik minder interessant. Het is niet het onder de aandacht brengen van de wreedheden jegens het zwarte continent dat dit boek zo bijzonder maakt, maar de manier waarop Japin het innerlijke leven van deze twee prinsen inzichtelijk maakt. Hun voortdurend conflict met zichzelf aan de ene kant en met de buitenwereld aan de andere kant. Japin slaagt erin om de lezer mee te nemen naar de diepste lagen van de gevoelswereld van deze jongens, die nooit zeggenschap gehad hebben over hun eigen lot. Aangrijpend en meeslepend is dat.

Mauro zou gelogen hebben over zijn naam, zijn achternaam, zijn geschiedenis en ga zo door. Ik zie een 9-jarige jongen voor me, die voor de IND-beambte zit en leugens verkoopt die volwassenen voor hem bedacht hebben. Voordat hij asiel aanvraagt, wordt met hem geoefend om voortaan te reageren op de naam 'Mauro'. De naam waarmee hij zich tot dan toe identificeerde, moet gewist worden uit zijn geheugen. Daarbij blijft het niet. Hij moet ook de straat waarin hij opgegroeid is en de familie waaraan hij gehecht is uit zijn geheugen wissen. Zijn Angolese vriendjes met wie hij gespeeld heeft, geeft hij zelf voor de zekerheid andere namen. Hij kent in zijn nieuwe wereld alles en iedereen nieuwe namen en uiterlijkheden toe. Hij mag geen fouten maken. Eén woord verkeerd kan tot gevolg hebben dat hij teruggestuurd wordt naar het land waar hij weggestuurd is. Hij weet de reden van zijn vertrek niet, evenmin waarom hij nu moet liegen. Het maakt hem allemaal niet uit. Als hij maar zo snel mogelijk een veilig onderkomen kan vinden. Hij is immers een kind van 9 en heeft een warme schoot nodig, waarin hij zijn hoofd kan verbergen en zachtjes kan huilen.

Begin
Kom Japin, mijn favoriete Nederlandse schrijver, ik heb een begin gemaakt voor je nieuwe roman. Jij mag hem verder afschrijven. Dat is jou toevertrouwd. Maar ik wil dat je me één ding belooft. Geef het een happy end. Ik heb genoeg tranen gelaten bij je andere romans. Nu is het tijd voor een vrolijk verhaal. Een roman waar geen berouw aan te pas komt, geen schuldgevoel, geen boetedoening. Een roman die zich niet in het verleden afspeelt.

De Koningin vertelde je - over jouw twee prinsen- dat ze niet kon begrijpen dat zoiets zich in ons land voor heeft kunnen doen. Deze uitspraak impliceert berouw en schuldgevoelens. Zorg ervoor dat onze nakomelingen niet dezelfde gevoelens krijgen als de Koningin. Doe dit voor mijn 13-jarige dochter en haar nakomelingen.

Ik ben een vluchteling en net als andere vluchtelingen draag ik veel schuldgevoelens met me mee. Ook de kinderen van mij en mijn lotgenoten zullen daar ongetwijfeld mee belast worden. Mijn dochter en haar nakomelingen zullen zich vaak af moeten vragen hoe al die onmenselijkheden in het land waar hun voorouder vandaan gevlucht is zich hebben kunnen voordoen. Bespaar hen later schuldgevoelens over Nederland.

Bewust
De schrijvers in de landen waar wij vandaan gevlucht zijn, kunnen geen verhalen schrijven om de mensen bewust te maken. Jij woont in een democratisch land. Jij hebt het voorrecht om te kunnen zeggen en schrijven wat je wilt. Dit privilege hebben de schrijvers uit onze moederlanden niet. Om onze kinderen te bevrijden van toekomstige schuldgevoelens moeten zij hun eigen leven op het spel te zetten. Dat kan ik van hen niet verlangen.

Toe dan Japin, schrijf een roman over Mauro in het nu en vandaag. Weerspreek minister Leers niet. Je hoeft niet te schrijven dat Mauro niet liegt. Van der Laan heeft gelijk. Hij kent Leers goed en weet dat hij niet kan liegen over Mauro. Schrijf juist over de liegende Mauro. Over de bange Mauro die de woorden eruit gooit die hij met volwassenen geoefend heeft.

Laat Tofik Dibi zijn parlementaire klus afmaken door een motie van wantrouwen in te dienen tegen Leers. Laat de politiek haar gang gaan. Niet iedereen in de politiek weet dat liegen een kwalificatie is die de volwassenen toebehoort en niet de kinderen. Wonderbaarlijk genoeg worden in de politiek de leugens van volwassenen hen soms vergeven. Toen bleek dat Ayaan Hirshi Ali toevallig vergeten was hoe zij eigenlijk heette en wanneer ze geboren was, werd ze in genade ontvangen door politici. Vast is dat in het landsbelang gebeurd. Het doet er ook verder niet toe. Ik gun die charmante vrouw haar nieuwe identiteit.

Laat de politici, Japin, en begin vandaag nog aan je roman! Ons land heeft veel ongekende belangen die door politici bedacht worden. Schrijf jij voor ons het belangloze verhaal van een 9-jarige zwarte jongen die moest liegen van volwassenen! Hij heet nu Mauro. Hoe hij ooit geheten heeft is niet van belang. Neem de lezer mee naar de enge wereld die de jongen omringde, toen hij zijn verhaal voor de eerste keer vertelde. Beschrijf zijn nachtmerries, zoals je die van je prinsen beschrijft. Verzin je eigen verhaal over de geschiedenis van deze jongen. Maak die geschiedenis griezelig of rooskleurig, wat je wilt. Alleen, laat hem in vredesnaam aan het eind van je boek gelukkig leven met zijn Limburgse familie. En maak van hem een prettige Limburger, die de gemoedelijke cultuur van Limburg doet herleven. Dat hebben wij en onze kinderen heel hard nodig!

Ferdows Kazemi is publiciste en columnist voor vk.nl.
Volg haar op twitter:@FerdowsKazemi

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden