NieuwsCORONA-APP

Toch privacyprobleem in corona-app: patiënten zouden onder druk kunnen worden gezet

In de huidige versie van CoronaMelder blijken zorgmedewerkers te kunnen zien of besmette personen daadwerkelijk in de app melding maken dat ze zijn besmet. Patiënten zouden zo onder druk kunnen worden gezet.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) in de Tweede Kamer.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De fout staat beschreven in een rapport van de non-profitconsultant Radically Open Security (ROS). Dit beveiligingsbedrijf werd samen met een aantal andere externe partijen door het ministerie van VWS ingehuurd om de app en bijbehorende technologie onder de loep te nemen.

Minister Hugo de Jonge beschouwt de app als belangrijke aanvulling op het reguliere bron- en contactonderzoek van de GGD. Is iemand voor langere tijd (minimaal vijftien minuten) in nabijheid (anderhalve meter) geweest van een besmet persoon? Dan geeft de app een waarschuwing. Voorwaarde hierbij is uiteraard wel dat beide personen de app op hun telefoon hebben geïnstalleerd.

Zestig meldingen

De app is al ruim 1,2 miljoen keer gedownload, maar werkt pas in vijf testregio’s helemaal zoals zij is bedoeld. Alleen daar kunnen Nederlanders namelijk bij besmetting een melding doen in de app. Volgens het ministerie is dat zestig keer gebeurd.

Hugo de Jonge schreef 28 augustus in zijn kamerbrief dat er ‘geen hoge risico’s’ bleken uit de externe onderzoeken. Een week later steunde de Tweede Kamer de app-wet. Het kritische rapport van ROS was toen klaar, maar niet door het ministerie met de Kamer gedeeld. Nu is het alsnog gepubliceerd en blijkt deze externe partij te spreken van een aantal ‘ernstige issues’ die tijdens het testen aan het licht zijn gekomen. 

Brenno de Winter, door het ministerie ingehuurd als expert, stelt dat het rapport ‘door technische problemen’ te laat op zijn bureau kwam. Hij kreeg het rapport net na het versturen van de Kamerbrief. De Winter benadrukt dat het bij de Kamer bekend was dat er nog meer onderzoeken zouden volgen en dat deze wat hem betreft geen radicaal ander beeld zouden geven. 

Misbruik

ROS waarschuwt in het rapport onder andere dat medewerkers van GGD’s kunnen zien of iemand met klachten daadwerkelijk binnen de app melding heeft gemaakt dat hij besmet is, zodat andere eigenaren van de app gewaarschuwd kunnen worden. ‘Dit vermindert anonimiteit en kan misbruikt worden om gebruikers onder dwang te zetten’, concluderen de onderzoekers.

De Winter is het met dit laatste eens. In de definitieve versie zal dit probleem verholpen zijn, belooft hij. Sterker nog: ‘We hadden dit nodig in de testversie.’ Daarnaast benadrukt De Winter dat software per definitie niet foutloos is. ‘Een app is nooit klaar. Maar als we live gaan, ligt er een goede app.’

Brenno de Winter.Beeld Ivar Pel

Ondertussen speelt rondom de app nog een fundamenteel probleem: het aan de app gekoppelde testbeleid. In eerste instantie was het idee dat mensen zich snel zouden kunnen laten testen zodra ze een melding krijgen dat zij voor langere duur in de buurt van een besmet persoon zijn geweest, ongeacht of ze op dat moment symptomen hadden. Maar Hugo de Jonge besloot eerder deze maand dit te veranderen in ‘alleen testen bij klachten’. Dit vanwege de toegenomen druk op de testcapaciteit.

Carl Moons, hoogleraar epidemiologie aan het UMC Utrecht en tevens voorzitter van de begeleidingscommissie die het ministerie adviseert over de app, begrijpt dit, maar vindt het jammer dat het oorspronkelijke plan, dat in mei door zijn commissie is voorgesteld, is losgelaten. ‘Zo’n 40 tot 50 procent van de besmettingen vindt volgens rekenmodellen nog steeds plaats voordat er symptomen zijn. En zo’n drie of vier dagen na besmetting is het virus al meetbaar. Vanaf dat moment zou je dus idealiter moeten testen.’

Carl Moons.Beeld Thijs Rooimans

Hard empirisch bewijs is er nog niet, maar Moons geeft aan dat de corona-pakkans bij mensen die langdurig in aanraking zijn geweest met een besmette persoon zomaar hoger kan zijn dan bij personen met een snotneus of een beetje keelpijn. Toch worden die laatsten wél getest en die eersten niet.

Niettemin heeft de app ook zonder dit testbeleid zin, benadrukt Moons. Wie een waarschuwing krijgt, wordt aangeraden zich zo snel mogelijk te laten testen zodra symptomen optreden en tot die tijd een aantal dagen niet in de buurt van anderen te komen. ‘Als ik zo’n melding zou krijgen, zou ik me wel drie keer bedenken voordat ik boodschappen ga doen of het ov neem’, zegt Moons. ‘Ik zou het niet op mijn geweten willen hebben als ik een bron van infectie zou zijn voor anderen.’

De Eerste Kamer buigt zich vermoedelijk 6 oktober over nieuwe wetgeving die de overheidsapp mogelijk maakt.

Verder lezen 

De corona-app is nu voor iedereen te downloaden, maar ontmoet nog altijd privacy-kritiek

Hoe effectief is de corona-app? En hoe zit het met de privacy?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden