Toch paniek door nieuw Amsterdams lotingssyteem

Een nieuw lotingssysteem moest de plekken op Amsterdamse middelbare scholen beter verdelen. Toch brak er ook dit jaar paniek uit bij ouders en leerlingen die niet kregen waarop ze gehoopt hadden.

Eindexamenleerlingen komen hun cijferlijst ophalen op het Comenius Lyceum in Amsterdam. Beeld anp

Op het forum van de Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam (VSA) mopperen ouders dat hun kind willekeurig op een school 15 kilometer verderop is 'gedumpt', terwijl ze toch echt een lijst met zeven voorkeursscholen hadden ingeleverd. Anderen verbazen zich dat er niet geruild mag worden. Een stuk of vijftig kinderen bleken te zijn 'vergeten' bij de loting.

Woensdag besloot de Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim in te grijpen. De gemeente gaat zich zelf ontfermen over de kinderen die nog geen geschikte plek hebben.

Het lotingscircus zorgt in Amsterdam al jaren voor toestanden. Voorheen mochten kinderen zich bij één school inschrijven. Waren daar meer gegadigden dan plaatsen, dan vond loting plaats. Het was alles of niets. Wie uitgeloot werd, kon zich in de tweede ronde alleen inschrijven bij de scholen die nog niet vol zaten. Mogelijk werd een kind opnieuw uitgeloot. Het systeem werkte strategisch gedrag in de hand: kinderen kozen bij voorbaat al voor minder populaire scholen, in de hoop daar direct geplaatst te worden.

Dit jaar zou alles beter worden. De scholen kozen - na advies van economen van de Vrije Universiteit - voor een systeem waarbij alle leerlingen een lijst met voorkeursscholen konden opgeven. Strategisch kiezen was daardoor niet meer nodig, iedereen kon invullen waar hij écht heen wilde. Een algoritme verdeelde de kinderen in verschillende ronden over de scholen. Uit een simulatiestudie met vwo-kinderen bleek dat 99,5 procent geplaatst werd op een school uit hun top drie.

Die simulatie, die volgens de onderzoekers nooit bedoeld was als voorspelling, wekte hoge verwachtingen. Te hoog, zo bleek vorige week, want 'slechts' 95 procent van de 7500 kinderen een school uit hun top drie kreeg toegewezen, en 99 procent een school uit hun top vijf. Zoals de economen hadden voorspeld, gingen bovendien minder kinderen naar de school die ze op één hadden gezet: 74 procent dit jaar tegenover 94 procent vorig jaar.

Scoort dit systeem daarmee slechter dan het oude? Ja, zegt Kees Jongsma van Stichting VSA. 'Vorig jaar werden 500 kinderen niet op de school van hun keuze geplaatst, nu zijn dat er 1900.'

Beeld anp

'Rechtvaardiger verdeeld'

Betty van Nieuwenhuizen van de vereniging van Amsterdamse schoolbesturen Osvo kijkt er anders tegenaan. 'Op macroniveau is dit geslaagd', meent ze. 'Veel ouders klagen nu omdat hun kind naar de tweede of derde school van hun lijstje gaat. Ze vergeten dat hun kind in het oude systeem waarschijnlijk naar een school was gegaan die helemaal niet op hun lijstje stond. De plaatsen zijn dit jaar rechtvaardiger verdeeld.'

Volgens Pieter Gautier, een van de economen die de verschillende matchingsystemen doorrekende, is het moeilijk een oordeel te vellen. 'Vorig jaar durfden veel leerlingen niet te kiezen voor hun lievelingsschool. Dit jaar deden ze dat wel. De cijfers zijn niet met elkaar te vergelijken.'

Dat de uitkomsten van de loting slechter uitvallen dan de uitkomsten van de simulatie komt eveneens doordat leerlingen dit jaar niet strategisch kozen, zegt Gautier. Vooral op de havo was dat te zien, waar veel kinderen naar zes dezelfde scholen bleken te willen. 'Die groep is groter dan het aantal beschikbare plekken op die scholen. Daardoor komen er dus altijd kinderen buiten hun top vijf terecht, welk plaatsingssysteem je ook kiest.

Beeld anp

En daarmee komt de kern van het probleem naar voren. Dat is namelijk niet de kwaliteit van het matchingssysteem, maar de capaciteit van populaire scholen. Die schiet in Amsterdam tekort. Te veel kinderen willen naar te weinig scholen. Dat gaat niet.

Kees Jongsma van Stichting VSA wil dan ook dat er klassen bijkomen, of desnoods hele scholen. Die moeten bieden wat mensen willen. 'Het huidige systeem beschermt de minder goede scholen', zegt hij. 'Ze kregen automatisch leerlingen toegeschoven.'

Dat sommige scholen immens populair zijn, beaamt Betty van Nieuwenhuizen, al voegt ze daar haastig aan toe dat de capaciteit in de stad als geheel voldoende is. Binnenkort zullen de besturen analyseren welke voorkeuren de leerlingen hebben uitgesproken. 'Dan kunnen we kijken waar de knelpunten in het aanbod zitten', zegt ze. 'In het verleden zijn er ook scholen bijgekomen, zoals het Hyperion Lyceum en het Caland 2.'

Maar dat is voor de ontevreden leerlingen van nu natuurlijk een schrale troost.

Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.