Toch nog 'Honderd jaar Haagse Post'

Het is niet alleen kommer en kwel op de bladenmarkt. HP/De Tijd veranderde van week- in maandblad en boekt nu bescheiden successen.

Ach, zegt de voormalige hoofdredacteur voor halve dagen relativerend, 'bij HP stormt het altijd een beetje. Dat is begonnen in 1914 en dat gaat tot op de dag van vandaag door.'


Voordat hij goed en wel was begonnen bij HP/De Tijd, het weekblad dat in april 2012 een maandblad werd, is Daan Dijksman er alweer weg. Anderhalve maand eerder was de man al vertrokken met wie hij de hoofdredactie vormde, Boudewijn Geels.


Het was ogenschijnlijk geen verrassing. Bij HP/De Tijd verdwijnen hoofdredacteuren nu eenmaal om de haverklap. Ditmaal waren de omstandigheden echter voor het eerst sinds mensenheugenis anders; zonniger, zowaar.


Volgens de laatste cijfers van Het Oplage Instituut steeg de oplage in het tweede kwartaal van 2013 met ruim drieduizend exemplaren tot 25.827. Voor 2014 wordt voorzien dat het blad break-even zal draaien, zelfs zonder advertenties.


Ook dat is opmerkelijk. In 2012, het laatste jaar dat HP/De Tijd een weekblad was, bedroeg het verlies 1,8 miljoen euro. In 2013 zal het verlies 'een aantal tonnen' zijn, zegt Hans van Brussel.


Hij is de adviseur van het blad, en van uitgever (en eigenaar/financier) Jacques de Leeuw van Audax. Van Brussel is de ontwerper van de nieuwe strategie - een strategie die volgens hem de enige manier is voor noodlijdende tijdschriften om te overleven.


Het bedrijf HP/De Tijd is inmiddels 'bijna geheel virtueel', zoals hij het noemt. De redactie is ontmanteld, op een eindredacteur en een artdirector na. De artikelen en de foto's worden besteld bij freelancers.


De ingrijpende hervorming was puur economische noodzaak, zegt Van Brussel. 'Dit was de enige optie. Het was of dit model, of niks.'


Zonder slag of stoot ging het niet. Maandenlang stormde het aan de Amsterdamse Joan Muyskensweg. Voor de vertrokken medewerkers werd volgens Van Brussel 'een nette, koninklijke vertrekregeling' bedacht.


Frank Poorthuis was een van hen. Twee jaar lang was hij hoofdredacteur. Hij vertrok een half jaar na de presentatie van het eerste maandblad. 'Voor een maandblad was de redactie veel te groot.' Er zat volgens Poorthuis maar één ding op. 'Ik heb de helft van de medewerkers ontslagen, en mezelf toen ook maar.'


Hij had voldoende inzage in de cijfers om te weten dat er geen andere keuze was. 'Het blad kon niet meer op de oude manier worden gemaakt. Daar is de oplage te laag voor geworden. Dat is de realiteit voor een blad als HP/De Tijd, en voor een aantal andere bladen. Het gaat down, down, down.'


Hans van Brussel kreeg al in 1985 bemoeienis met Haagse Post, het opinieweekblad dat in 1990 fuseerde met het katholieke weekblad De Tijd. 'Sinds 1985 heb ik een groot hart voor dit blad.'


Het idee om HP/De Tijd te hervormen, kreeg Van Brussel nadat een eenmalige glossy, Geert, een succes was geworden. 'Op dat organisatorische model hebben we voortgebouwd. We maakten het blad zonder vaste redactie en met alleen maar freelancers. Waarom doen we het met HP/De Tijd ook niet zo, dachten we toen.'


Daan Dijksman werd na het vertrek van Poorthuis binnengehaald als hoofdredacteur, met instemming van redactiechef Boudewijn Geels. Behalve oud-hoofdredacteur van de VARAgids is Dijksman een voormalige HP'er. Hij en Van Brussel kennen elkaar al sinds 1985.


Ook Dijksman zegt dat er voor HP/De Tijd geen andere oplossing was dan een rigoureuze inkrimping. 'Er moest een list worden verzonnen.'


Conform de traditie van het blad ontstonden er snel spanningen op de redactie; binnen de hoofdredactie vooral. Dijksman: 'Onze karakters verschillen heel erg van elkaar. We hadden geen conflicten over de koers van het blad, of het links moest zijn of rechts, maar we liepen elkaar voor de voeten. En tijd om het rustig uit te knokken was er niet, door de situatie van het blad.'


Boudewijn Geels herinnert het zich anders. 'Twee kapiteins op een schip is altijd een risico. Ik geloof niet dat onze karakters zo sterk verschilden. In mijn beleving ging het juist wél over de inhoud. Ik ben van een andere generatie dan Daan en heb andere opvattingen over de maatschappij én over bladenmaken.'


Van Brussel: 'Geels en Dijksman waren het maar over één ding eens en dat was dat ze samen niet door één deur konden.'


In juli hoorde Geels dat hij werd wegbezuinigd. Hij vond de timing ongelukkig. 'Ik had al mijn geld gezet op de Generatiespecial en het zomernummer. Later hoorde ik dat die recordverkoopcijfers hadden gescoord. Toen had ik wel even een dubbel gevoel.'


Ook Dijksman ruimt het veld. Hij doet er laconiek over: 'Een man van 67 jaar verkast na een jaar, meer is het niet. Van Brussel en ik werden het niet eens over de werkwijze. Het ging vooral om organisatorische dingen. Eerlijk gezegd interesseren die mij niet zo veel.'


Een van de twistpunten betrof de website van HP/De Tijd. 'Van mij werd verwacht dat ik de site en het blad integreerde, maar bij internet ligt mijn geestdrift niet.'


De site maakt een wezenlijk onderdeel uit van de overlevingsstrategie. Ook die cijfers zijn positief. Binnen anderhalf jaar steeg het aantal unieke bezoekers per maand van 100 duizend tot iets minder dan 350 duizend. Van Brussel: 'De site is een grappige indicatie van de potentie van het blad.'


'Relatief heel dure journalisten die de dynamiek van een website nauwelijks snapten' (Van Brussel) hebben plaatsgemaakt voor jongeren. Om hun ambities te verwezenlijken, nemen ze genoegen met lage vergoedingen.


Van Brussel ziet daarin een teken dat het 'merk' HP/De Tijd nog steeds krachtig is. Dijksman valt hem bij en relativeert nogmaals de gebeurtenissen van de afgelopen maanden.


'Als je dat vergelijkt met wat er elders aan de hand is, bij Sanoma en WPG bijvoorbeeld en de bladen van Hearst, dan valt het me eigenlijk allemaal nog mee. Ik hoop volgend jaar een speciaal nummer te maken over honderd jaar Haagse Post. Dat is eigenlijk al meer dan ik vorig jaar bij mijn aantreden had verwacht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden