Toch nog een, sobere, ode

Eindelijk was het zover, de herdenking voor de schrijfster Hella Haasse.

'Ze kon hartelijk lachen om de domheid van Jan Peter Balkenende met zijn VOC-opmerking, en zei dan dat de minister-president zijn eigen geschiedenis niet kende.' 'Ze had Jan Wolkers weleens toevertrouwd dat ze het jammer vond nooit met hem het bed te hebben gedeeld.' 'Ze kon van elk boek dat ze geschreven had iedere zin zonder moeite ophalen, en wist dan meestal ook nog het paginanummer, de context en de bedoeling van die specifieke zin te duiden.'


Het zijn enkele van de herinneringen en anekdotes die zondagmiddag in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag klinken tijdens de 'Hommage aan Hella', een bijeenkomst waar collega's, journalisten en familie van Hella S. Haasse zich samen haar leven en werk herinneren.


Het heeft bijna vier maanden geduurd voor dit eerbewijs plaats heeft kunnen vinden. Dat lag niet aan de bewonderaars van de op 29 september vorig jaar overleden schrijfster. Het lag vooral aan haarzelf. 'Geen polonaise aan mijn grafkist', had Haasse nog gezegd vlak voor ze, 93 jaar oud, kwam te overlijden. Haar uitvaart was, in tegenstelling tot die van Harry Mulisch of Jan Wolkers, niet toegankelijk voor publiek.


Maar dat er ooit nog eens een, liefst bescheiden, herdenking zou komen ter ere van haar plaats in de Nederlandse literatuur, dat vond Haasse geen slecht idee. Vandaar dat de erven Haasse en uitgeverij Querido samen met Writers Unlimited (dat ook het festival Winternachten organiseert) besloten om een middag te organiseren over het werk en leven van de schrijfster.


Haasse liet een monumentaal oeuvre na, waaronder zeer populaire romans als Oeroeg, Het woud der verwachting en Heren van de thee. Ook ontving ze vele prijzen, waaronder de Prijs der Nederlandse Letteren en de Constantijn Huygens-prijs.


Aan Haasse's hang naar bescheidenheid, zo lijkt het deze zondagmiddag in de Koninklijke Schouwburg, is voldaan. Op het podium staan drie katheders en een piano. Op een scherm worden sobere foto's van de schrijfster geprojecteerd, veelal van haar laatste jaren in Amsterdam. Een oude vrouw aan haar schrijftafel, haar haren wit, haar huid gerimpeld, maar de ogen helder en de rug recht.


Uit de verhalen van de sprekers blijkt een grote bewondering voor de vitaliteit die Haasse tot haar laatste jaren in zich had. Volkskrant-redacteur Arjan Peters herinnert zich dat de schrijfster twee jaar geleden nog plannen had om een nieuwe roman te schrijven. De ontbladering, zo zou het heten. Het zou er echter niet meer van komen.


Verder draagt acteur en zanger Willem Nijholt voor uit boeken van Haasse, zoals De scharlaken stad en Het woud der verwachting. Cabaretier Loes Luca brengt door Haasse geschreven cabaretteksten. En publicisten als Margot Dijkgraaf, Elsbeth Etty, Kees 't Hart en Marjolijn Februari delen met het publiek hun persoonlijke herinneringen aan Haasse.


Maar het mooiste moment van de middag komt niet van een spreker. Het komt van Ellen van Lelyveld, de oudste dochter van Haasse, die op de piano een stuk speelt uit de pianosuite Goyescas van componist Enrique Granados. Haar moeders favoriete muziek. 'Als ik dit hoor, dan word ik weer even terug gebracht naar het Indische landschap waar ik vandaan kom', had Haasse haar eens gezegd.


Prijzen Jan Campertstichting


Cabaretier


Loes Luca


brengt door Haasse geschreven cabaretteksten tijdens de 'Hommage aan Hella' in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Ze is een van de velen die zondagmiddag nog een keer een eerbetoon brachten aan de september vorig jaar overleden schrijfster.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden