Toch nog brons, met dank aan de coach

Klasse -63 kg, vrouwen..

Van onze verslaggefster Marije Randewijk

peking De ogen waren leeg en staarden in het niets. Elisabeth Willeboordse zag wel dat bondscoach Marjolein van Unen tegen haar sprak, maar ze hoorde de woorden niet. Het liefst was ze de zaal uitgelopen en direct terug naar huis gegaan.

Het olympische judotoernooi in de klasse tot 63 kilogram was pas halverwege. De Zeeuwse had zojuist verloren van de Noord-Koreaanse Won en zag niet in waarom ze nog langer in Peking zou blijven. Van Unen werd witheet. ‘Ik zeg iets tegen je en luistert helemaal niet’, riep ze door de catacomben van de judohal. ‘Je kijkt niet eens!’

Een coach wordt geen olympisch kampioen. Dat recht is voorbehouden aan sporters. Het gaat coaches vaak ook niet om het eindresultaat. Die zijn meestal alleen maar geïnteresseerd in hoe dat tot stand is gekomen.

Het was dinsdag niet overdreven om te stellen dat Willeboordse zonder Van Unen geen bronzen olympische medaille zou hebben gewonnen. In Peking zocht de vrouwenbondscoach de confrontatie met haar pupil. Natuurlijk was het een spel, gaf Van Unen toe. Maar een ongebruikelijk spel. Willeboordse is een judoka die juist gedijt bij een vriendelijke aanpak. Ze is al zo streng voor zichzelf.

Deze keer kon het niet anders. Van Unen moest zich aanpassen. Hoeveel moeite dat kostte, werd na afloop duidelijk na de huilbui van de bondscoach in de catacomben. ‘Deze dag is er zoveel gebeurd. Ik ben even de weg kwijt.’

Willeboordse had voor haar woede-uitbarsting het goud al verspeeld door een aarzelend optreden. Het toernooi was helemaal op een deceptie uitgelopen als de bondscoach de Zeeuwse niet tot de orde had geroepen. ‘Ze zag me niet staan, toen ik tegen haar praatte, alsof ze niet wist waar ze was’, vertelde Van Unen.

‘Ik ben er helemaal klaar mee’, reageerde Willeboordse op de uitval van haar coach. ‘Als jij er helemaal klaar mee bent, ben ik er ook helemaal klaar mee’, had die gezegd. ‘Dan ga je maar weg. Je denkt toch niet dat ik hier vier jaar lang keihard voor heb gewerkt.’

Een ferme huilbui later was de lucht geklaard en gleed de spanning eindelijk uit het lijf. Willeboordse vergat in Peking de sport terug te brengen tot normale proporties. Het is een begrijpelijke reflex op de Olympische Spelen. Ze is de enige niet.

Maar juist de zelfrelativering bracht haar het afgelopen jaar de mooiste prijzen. De 29-jarige studente geneeskunde won de ene wereldbeker na de andere en werd bij de WK in Rio de Janeiro derde.

De ommekeer kwam ook na een oorvijg van Van Unen en clubcoach Chris de Korte. Na de EK in Belgrado in 2007, waar Willeboordse in de eerste ronde verloor, stelden ze de judoka voor een keuze: of ze zou stoppen, of ze zou van haar sport gaan genieten.

Willeboordse had Van Unen gevraagd de coaching op zich te nemen toen haar samenwerking met Jan de Rooij op een dood spoor bleek te zitten. Het werd een moeizame start. Van Unen had haar liever meteen weggestuurd. De judoka bleek eigenaardigheden te hebben waar de coach niet mee overweg kon. Het leidde tot irritatie en frustratie.

Van de mentale wispelturigheid van Willeboordse begreep Van Unen niets. Hoe kon iemand met de angst om te verliezen de tatami opstappen? De bondscoach herkende dat gevoel van vroeger niet. ‘Ik heb dat als coach moeten leren, ik probeer me nu in haar situatie te verplaatsen’, zei ze dinsdag.

Zij en De Korte gaven Willeboordse vorig jaar een tweede kans. Op haar wilskracht en werkdrift viel immers niets aan te merken. Maar ze moest zich niet langer door het minste of geringste uit het veld laten slaan.

‘Ze is een genieter, een liefhebber zoals Mark Huizinga. Die willen de partij het liefst zo mooi mogelijk beslissen’, vergeleek de bondscoach.

Maar uitgerekend die liefde voor de schoonheid van de sport brak haar in Peking als vanouds op. Willeboordse raakte van haar stuk toen ze de eerste twee partijen niet overtuigd kon beslissen. Ze won wel, maar in haar hoofd kroop het gevoel dat het eigenlijk helemaal niet zo lekker ging.

Zelfs na het duel om het brons tegen de Cubaanse Gonzales mokte ze. ‘Wat een klotewedstrijd’, zei ze tegen Van Unen. Die reageerde als verwacht. ‘Wat kan mij dat nou schelen!’

‘Ik had nog wel even door gewild’, zei Willeboordse over haar laatste partij. Ze won in de verlenging op een straf voor passiviteit van de tegenstander. Liever had ze in glorieuze stijl afscheid genomen van Peking. Nu gaat ze naar huis met het knagende gevoel dat er meer in had gezeten.

Eigenlijk was de Zeeuwse na haar debuut op de Spelen vooral kwaad op zichzelf. De eerste drie partijen verprutste ze door de zenuwen. Ze zei altijd dat ze het beste uit zichzelf moest halen, en dat het resultaat dan nooit kon tegenvallen. ‘En toch ben ik de tatami opgestapt met de angst om te verliezen.’

Misschien is het wel haar eerste en enige kans op het olympische podium geweest. ‘En dan laat je niet zien wat je waard bent’, schudde ze het hoofd. ‘Het brons zorgt niet voor de ontlading waar ik op had gehoopt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden