vijf vragen

Toch nieuw onderzoek naar bestorming Capitool. Hoe gevaarlijk is dat voor Trump?

De voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, heeft maandag een 9/11-achtig onderzoek aangekondigd naar de Capitoolbestorming. Wat hoopt ze daarmee te bereiken en hoe gevaarlijk is dat voor Trump? Vijf vragen.

Op 6 januari stoomden duizenden Trump-supporters, inclusief galg, op naar het Capitool. Huis van Afgevaardigden-voorzitter Nancy Pelosi wil nu een 9/11-achtig onderzoek naar de bestorming.   Beeld Getty
Op 6 januari stoomden duizenden Trump-supporters, inclusief galg, op naar het Capitool. Huis van Afgevaardigden-voorzitter Nancy Pelosi wil nu een 9/11-achtig onderzoek naar de bestorming.Beeld Getty

1. Wacht even, Trump is toch net vrijgesproken?

Trump overleefde zaterdag inderdaad zijn tweede afzettingsproces (impeachment) in de Senaat, nadat Democraten hem hadden beschuldigd van het opjutten van een menigte die het Capitool bestormde. Die vrijspraak heeft Trump vooral te danken aan zijn partijgenoten in de jury: maar liefst 43 Republikeinse senatoren hielden Trump de hand boven het hoofd. Het was genoeg om vrijgesproken te worden.

Maar dat betekent niet dat Trump in juridische zin onschuldig is. Er wacht hem mogelijk nog een straf- of civielrechtelijk proces, waarin een onafhankelijke rechter over de zaak zal oordelen.

Daarnaast stelt het Huis van Afgevaardigden nu voor om een 9/11-achtig onderzoek te verrichten naar de Capitoolbestorming. Zo’n onderzoek richt zich niet alleen op het straffen van daders, maar ook op het functioneren van de regering en overheidsdiensten (zoals de politie) tijdens een misdaad. Na 9/11 resulteerde dat in een onderzoeksrapport van ruim 500 pagina’s met aanbevelingen voor het voorkomen van toekomstige aanvallen.

2. Wat is het doel van dit onderzoek?

Pelosi wil ten eerste dat niet alleen Trumps partijgenoten mogen beslissen of hij schuldig is, maar dat een externe, onafhankelijke commissie zijn rol als president bij de de bestorming gaat evalueren. Nadrukkelijk wordt ook gekeken naar de rol van anderen en wat zij deden voorafgaand en tijdens de aanval. Het onderzoek gaat dus over veel meer dan alleen Trump.

Het tweede doel van het onderzoek is achterhalen hoe de beveiliging van het Capitool zo heeft kunnen falen dat duizenden Trump-aanhangers het gebouw konden bestormen en een levensgevaarlijke bedreiging voor politici zoals vicepresident Pence konden vormen. Klopt het dat de FBI vooraf informatie had over een dreiging, maar dat Trump weigerde extra beveiligers in te zetten?

‘We moeten achterhalen hoe dit is gebeurd’, schreef Pelosi maandag in een brief aan de Democratische afgevaardigden. De commissie moet ‘de feiten en oorzaken van de aanval onderzoeken en daarover verslag uitbrengen’ en ‘de reactie van de Capitoolpolitie en andere wetshandhavers’ evalueren.

3. Zijn Republikeinen het eens met dit onderzoek?

Ja, ze kunnen niet anders. Want wie kan er tegen een onderzoek zijn om de beveiliging van het Capitool op orde te brengen? Invloedrijke Republikeinen lieten daarom zondag al weten dat ze een dergelijk onderzoek steunen. Mogelijk zit er achter hun gretige instemming ook wel de hoop dat Trump zodanig wordt beschadigd, dat hij zijn ijzeren greep op de partij verliest, zonder dat zij daar de schuld van krijgen.

Senator Mitch McConnell stemde zaterdag bijvoorbeeld om grondwettelijke redenen voor vrijspraak van Trump in de Senaat, maar zei direct daarna dat hij wel vindt dat Trump ‘verantwoordelijk’ is voor de aanval. ‘Hij is nog nergens mee weggekomen’, zei McConnell.

Ook Trumps trouwe bondgenoot Lindsey Graham staat ambivalent tegenover Trump. Hij erkende zondag dat Trump ‘enige schuld’ heeft aan de aanval, maar sprak hem een dag eerder tijdens het impeachmentproces wel vrij uit vrees voor de toorn van Trump-aanhangers. Graham steunt het nieuwe onderzoek naar eigen zeggen omdat hij meer wil weten over de tijdlijn van de acties van de president, maar ook van die van andere Congresleden. Onder Trump-aanhangers gaat het hardnekkige gerucht dat Nancy Pelosi en enkele andere Democraten vooraf zijn gewaarschuwd door de FBI, maar dat zij expres niet ingrepen.

4. Welke pikante getuigen worden opgeroepen?

Trump kan onder ede opgeroepen worden, maar mag zich als burger beroepen op zijn zwijgrecht. Zijn advocaten kunnen ook beargumenteren dat de gesprekken van toenmalig president Trump staatsgeheim zijn.

Aannemelijker is dat mensen om Trump heen worden opgeroepen. Democraten willen vooral getuigen horen die kunnen vertellen of Trump afwist van de dreiging, maar niks deed terwijl hij wist dat zijn collega’s in gevaar waren. Eerder verklaarde de Republikeinse afgevaardigde Jaime Herrera Beutler bijvoorbeeld dat haar partijgenoot Kevin McCarthy belde met Trump tijdens de bestorming, maar dat de president weigerde in te grijpen. McCarthy heeft daarover zelf nog niks onder ede verklaard.

Pikante getuige is ook vicepresident Pence, die naar verluidt erg boos was op Trump omdat hij tijdens de bestorming niet heeft gevraagd of Pence en zijn gezin veilig waren.

Republikeinse onderzoekers zullen vooral hoge veiligheidsfunctionarissen willen oproepen om te getuigen of ze de bestorming vooraf zagen aankomen, aan wie ze dat hebben verteld en waarom zij niet genoeg mankracht ter plaatse hadden. Pikant is tot slot dat de getuigen onder ede kunnen worden gehoord. Liegen kan bestraft worden met vijf jaar celstraf.

5. Hoe gevaarlijk wordt dit voor Trump?

Niet heel gevaarlijk, maar het onderzoek kan wel erg pijnlijk worden. Republikeinen en Trump willen de bestorming het liefst zo snel mogelijk vergeten, maar het onderzoek geeft Democraten juist de mogelijkheid om hen nog langdurig op de pijnbank te leggen. Wat als getuigen verklaren dat Trump inderdaad afwist van een op handen zijnde bestorming? Of dat hij lang heeft getreuzeld met het sturen van extra reservestrijdkrachten, terwijl zijn aanhangers in het Capitool riepen dat ze Pence wilden ophangen?

Dat kan Trump weleens zijn vurig gewenste herverkiezing kosten en de Republikeinen wederom het presidentschap in 2024. Ook de tussentijdse Senaatsverkiezingen, in november 2022, zouden door nieuwe bewijzen slecht kunnen uitpakken voor de Republikeinen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden