Toch naar verpleeghuis door 'ernstiger' klachten

De controle van de instroom in de AWBZ is cruciaal voor het slagen van de bezuinigingen op de langdurige zorg. Valt daarmee te sjoemelen?

Hoe komt een patiënt in aanmerking voor hulp uit de AWBZ?

Ouderen, chronisch zieken en gehandicapten die zorg nodig hebben die valt onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), kunnen daarvoor een aanvraag indienen. De patiënten moeten een formulier invullen met allerlei vragen over hun gezondheid. In de praktijk krijgen patiënten daarbij vaak hulp van familieleden of vrienden. Ook artsen en verpleegkundigen zijn betrokken bij de aanvraag. Veel zorginstellingen kunnen bovendien aanvragen indienen namens hun cliënten.


Hoe grondig is de controle van zo'n aanvraag?

De aanvraag komt op het bordje van een speciale instelling, het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ). Bij deze instelling werken op verschillende locaties in Nederland vijftienhonderd medewerkers die alle formulieren moeten beoordelen. Niet alle formulieren worden uitgebreid gecontroleerd. De CIZ mag bij huisartsen of specialisten de medische dossiers opvragen om te controleren of het ziektebeeld in het aanvraagformulier overeenstemt met het medische dossier. Als een zorginstelling voor een patiënt voor een tweede keer een aanvraag indient, wordt in ruwweg een kwart van de gevallen nog een controle uitgevoerd.


Hoeveel aanvragen worden er beoordeeld?

In 2012 kreeg het CIZ bijna een miljoen aanvragen te verwerken van in totaal zo'n 800 duizend patiënten. Er zijn meer aanvragen dan patiënten, omdat een patiënt soms meerdere vormen van zorg nodig heeft.


Kunnen patiënten met de aanvraag sjoemelen?

Als patiënten alle vragen eerlijk hebben ingevuld, rolt de indicatie er natuurlijk correct uit. Er bestaat echter altijd een gevaar dat patiënten - al dan niet geholpen - hun medische problemen zwaarder aanzetten. Er is geen onderzoek gedaan of en in welke mate er wordt gesjoemeld. Deskundigen vrezen echter dat de ruimte voor gesjoemel wel bestaat. Uit de cijfers blijkt dat er een verschuiving is van patiënten met een lichte indicatie naar een zware indicatie. Volgens gezondheidseconoom Guus Schrijvers kunnen artsen hun patiënten in een zwaardere categorie indelen. 'Upcoden', noemt hij dat. Dan geeft bijvoorbeeld de huisarts of wijkverpleegkundige aan dat een patiënt meer medische problemen heeft en dus meer zorg nodig heeft. Door deze overdrijving van de klachten komen patiënten wel in aanmerking voor een plek in een verzorgingstehuis.


Waarom zouden patiënten zich op hun aanvraag zieker voordoen dan ze zijn?

De regels om in een verpleeghuis te komen zijn sinds 1 januari drastisch aangescherpt. Wie in categorie 1 of 2 is ingedeeld (zie grafiek), komt niet meer in aanmerking voor een plek. Deze aanscherping is ingevoerd om de stijgende kosten van de AWBZ te beteugelen. Een patiënt die naar een verpleeghuis wil, moet dus een indicatie van categorie 3 of hoger krijgen. Het kan dan aanlokkelijk zijn om een zwaardere indicatie te bemachtigen.


Speelt het probleem met gesjoemel nog als de nieuwe regeringsplannen worden doorgevoerd?

Jazeker. Ook na invoering van de nieuwe plannen van het kabinet kan het aanlokkelijk zijn om in een hogere categorie te worden ingedeeld. De regering wil de langdurige zorg hervormen en het budget van een deel van de patiënten neerleggen bij gemeenten. Ook worden de regels stap voor stap verder aangescherpt. In 2014 krijgen de ouderen uit categorie 3 geen toegang meer tot een verzorgingstehuis. Een jaar later komen ook verstandelijk gehandicapten uit deze categorie niet meer voor deze plekken in aanmerking. Bij elke aanscherping van de regels kan een patiënt proberen in aanmerking te komen voor een zwaardere categorie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden