Toch maar poe voor eigen parochie

Natuurlijk zet de dichtkunst de toon op Poetry International in Rotterdam. Maar beeldend kunstenaars komen ook aan bod. En Antjie Krog maakte zowaar een dansje....

Ze vroeg het zichzelf laatst al af, of Nederland niet een beetje Antjiemoe ging worden. Op vrijwel alle grote literaire festivals, van Winternachten tot De Nacht van de Poe, trad Antjie Krog het afgelopen jaar als hoofdgast op. Ook nu weer op Poetry International, waar de veelgelauwerde Zuid-Afrikaanse dichteres maandag de jaarlijkse Defence of Poetry, oftewel de lezing ter Verdediging van de Poe mocht houden.

Het was een mooie lezing, maar bij deze overvloed aan vergelijkingsmateriaal moet toch gezegd worden dat de 'orakelspreuk' waarmee Krog begin dit jaar de Haagse Winternachten opende, meer indruk maakte. Nu is het ook lastig om de poe te 'verdedigen' tegenover een publiek dat niets liever doet dan naar poe luisteren. De vijand moet dan als het ware eerst gezocht of zelfs gecred worden, een klus zo moeilijk dat Krog verzuchtte: 'Hier sta ik dus . . . dan op het ene, dan weer op het andere been misschien hebben de vijanden van de poe in Holland geen collaborateurs kunnen vinden.'

Dus wat anders te doen dan de poe zelf aan het woord te laten, iets wat Krog als geen ander kan getuige haar indrukwekkende optreden afgelopen zaterdag. Voor deze gelegenheid liet zij zich echter bijstaan door de in Swaziland geboren, maar tegenwoordig in Nederland wonende zangeres en danseres Thandi Vilakazi. Het leverde prachtige momenten op, zeker toen zij dwars door elkaar heen het gedicht Ik zal opstaan met de Morgenster van C.T. Msimang voorlazen, Krog in het Afrikaans en Vilakazi in het Zulu.

Vervolgens lukte het Vilakazi om Krog te verleiden tot een traditioneel dansje, waarna een rood aangelopen Krog snel weer een serieuze toon aansloeg.

'Poe is voor mij de grote Onaantastbare. Zij is zegevierend op het oppermachtige af omdat ze je in een verhoogde staat van bewustzijn brengt, en altijd met verhelderende gevolgen. (...) Alsof je op de drempel van de adem staat.'

Woorden als 'oppermachtig' en 'onaantastbaar' passen natuurlijk goed op een festival dat ter gelegenheid van de nieuw te verschijnen bijbelvertaling aan het 'Heilige Boek' is gewijd. Toch zou je ze eerder verwachten uit de mond van een domineedichter als de uit Zimbabwe afkomstige Julius Chingono. In het weekeinde is hij predikant en doordeweeks 'dynamiteur', naar eigen zeggen 'gespecialiseerd in de moeizame zoektocht naar explosieven'.

In zijn bescheiden voordracht hield hij het bij alledaagse situaties uit een door armoede getekend leven. Zoals het gedicht Ik weet waarom, waarin hij ziet hoe een vrouw tot God bidt om te vragen of Hij de rijken nog meer rijkdommen kan schenken. Want dan kunnen de uitverkorenen die/weer weggooien/zodat zij haar hart kan ophalen/aan hun vuilnisemmers.

Dwingender was het optreden van de Egyptenaar Ahmed al-Shahawi, die met brede armgebaren en een krachtige stem zijn erotische gedichten vol 'aansporingen inzake de hartstocht van vrouwen' voorlas. Je raakt snel onder de indruk van de klankenrijkdom van Arabische poe, maar tegelijk bleef je zitten met het idee dat deze poe over 'een drinkbeker uit het paradijs' en 'de rouwstoet van jouw liefde' in vertaling niet goed duidelijk maakt wat er zo bijzonder aan is.

Opvallend aan deze 35ste aflevering van Poetry International is de grotere inbreng van beeldend kunstenaars. Zo zijn in de wandelgangen op poe gebaseerde video's en schilderijen te zien. En het publiek in de Grote Zaal van de Rotterdamse Schouwburg zag zijn eigen lichaamswarmte met behulp van een 'thermocamera' op een doek geprojecteerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden