Toch maar ingeschreven voor het tehuis

Harde cijfers blijken bij nader inzien soms boterzacht te zijn. Kijk naar de wachtlijsten voor verzorgingshuizen (Vroeger bejaardenoorden genoemd. Ouderen hebben er hun eigen kamer....

Op 1 maart van dit jaar wachtten volgens het Enschedese onderzoeksbureau HHM ruim 35 duizend ouderen op een plekje in een tehuis. Deze week leken andere cijfers juist aan te tonen dat er veel te veel ouderen op die wachtlijst staan: de meesten zijn best tevreden met de thuishulp die ze krijgen en wíllen helemaal niet worden opgenomen. Wat is waarheid?

Eerst de 'oudste' cijfers, de 35.505 wachtenden. Als je daarvan degenen aftrekt die wel zijn opgenomen, maar die aanvullende zorg nodig hebben vanuit een verpleeghuis, kom je uit op ruim 34 duizend. Ter vergelijking: op thuiszorg wachten eveneens meer dan 35 duizend personen; meer dan 11 duizend mensen staan op de wachtlijst voor een verpleeghuis.

Zo'n 20 procent van de ouderen die wachten op een plaats in een verzorgingshuis staat langer dan twee jaar op de wachtlijst. Van alle wachtenden krijgt meer dan eenderde geen enkele vorm van zorg, hoewel ze die volgens de criteria van het officiële indicatie-orgaan wél nodig hebben. De overigen krijgen wel overbruggingszorg, hetzij van de thuiszorg, hetzij vanuit het verzorgingshuis.

Dramatisch dus. Deze week bleek uit onderzoek in Oost-Groningen dat 40 procent van de 219 ondervraagden niet direct naar een tehuis zou willen, zelfs niet als er direct een plek beschikbaar zou zijn in het huis van hun eerste keus.

Velen van hen hebben zich aangemeld in de eerste paniek na ziekte van henzelf of hun partner. Na een jaar blijken ze het weer aardig te redden met de thuishulp.

De Groningse bevindingen staan niet op zichzelf. Soortgelijk onderzoek in Brabant (door HHM uit Enschede, dezelfde die in maart de dramatisch lange wachtlijsten turfde) wijst in dezelfde richting. Staan er dan te veel mensen op de wachtlijst voor een verzorgingshuis?

Mariëlle Rompa, directeur van Arcares, de branche-organisatie van verpleeg- en verzorgingshuizen, is niet verrast door de resultaten. Bij Arcares zijn 1380 verzorgingshuizen aangesloten, waar 114 duizend ouderen wonen. Dat aantal neemt af: renovatie leidt tot ruimere, maar minder kamers, en de hulp thuis neemt toe.

'Als je de mensen op de wachtlijst vraagt of ze nu naar een verzorgingshuis willen, is hun eerste reactie: Help!', zegt Rompa. 'Het is nogal een overgang van je eigen huis naar een verzorgingshuis. Voor zo'n beslissing is tijd nodig. De uitleg dat de meeste ouderen toch liever niet naar een verzorgingshuis gaan, is me iets te kort door de bocht.'

Ze heeft wel een verklaring voor de lange lijsten.'Schaarste heeft invloed op het gedrag van mensen. Ze zijn bang dat ze op een wachtlijst komen als ze zorg nodig hebben en melden zich voor de zekerheid alvast bij de indicatiecommissie. Als die bepaalt dat ze in aanmerking komen voor een verzorgingshuis, schrijven ze zich daar in. Het is een politiek signaal.'

Daar komt nog iets bij. Heel veel ouderen weten niet dat hulp die vroeger uitsluitend binnen de muren van een tehuis kon worden geboden, nu ook extramuraal kan worden gegeven. Dus geven ze zich op voor een tehuis.

Een wachtlijst is niet altijd een wachtlijst. Groei en krimp kunnen snel gaan. Een jaar geleden stonden er vier mensen al bijna twee jaar op de wachtlijst voor Huize Parkwijk in Hillegom.

Voor het tot dezelfde stichting behorende tehuis Bloemswaard wachtten toen 37 ouderen acht maanden op een plek. Momenteel staan er nog geen tien personen op de wachtlijst en de maximale wachttijd is drie maanden. 'We hebben nu een hoge turnover, er gaan veel mensen dood. Dat was vorig jaar anders', verklaart Bert Pisano, directeur van beide Hillegomse huizen.

'Daarnaast is de voorkeur van de mensen voor een bepaald tehuis bepalend voor de lengte van de wachtlijst.'

Anders dan veel collega's heeft Pisano geen moeite om personeel binnen te krijgen en vast te houden. Hij relativeert de wachtlijstcijfers: 'Ze laten maar een stukje van de keten zien. Want hoeveel mensen wachten op een indicatie voor het verzorgingshuis, staat nergens geregistreerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden