Toch geen Nederlandse bombardementen in Syrië

Er komen voorlopig geen Nederlandse bombardementen op Syrië. De PvdA vindt de risico's te groot. De regeringspartij sloot luchtaanvallen eerder niet uit, maar de luchtacties van de Russen hebben alles veranderd.

Een oefening van de Quick Reaction Alert F16s op vliegbasis Volkel in 2014. Beeld anp

'De Russische bombardementen maken de situatie in Syrië nog veel complexer. Laten we weggaan van de fixatie op F16's inzetten', aldus PvdA-Kamerlid Michiel Servaes. 'Ik pleit voor een verschuiving van de discussie naar de rol die Nederland en Europa kunnen spelen bij het vinden van een diplomatieke oplossing voor het conflict.'

PvdA-minister Koenders van Buitenlandse Zaken zei donderdagavond na zijn overleg over Syrië op de VN-top in New York nog niets over het uitsluiten van bombardementen. Maar hij stelde wel dat 'de noodzaak van extra diplomatieke inspanningen door de recentste ontwikkelingen alleen nog maar urgenter is geworden.'

Oorlogsmisdaden

Bronnen rondom het kabinet bevestigen dat een besluit over Nederlandse luchtaanvallen op Syrië eerder verder weg is dan dichterbij. Minister Hennis van Defensie zei vorige week nog te verwachten dat het kabinet snel een beslissing neemt over het uitbreiden van de militaire actie naar Syrië. Begin september leek PvdA-leider Diederik Samsom voorzichtig een opening te bieden om die acties mogelijk te maken.

Nederland doet alleen mee aan de internationale coalitie tegen terreurbeweging Islamitische Staat (IS) in Irak, niet in Syrië. Een Kamermeerderheid, inclusief regeringspartij VVD, wil de bombardementen uitbreiden naar Syrië, omdat strijders van IS zich vrijelijk bewegen tussen de twee landen. 'De grens tussen Irak en Syrië bestaat alleen in de Bosatlas', herhaalt het VVD-Kamerlid Han ten Broeke graag.

De PvdA, inclusief minister Koenders van Buitenlandse Zaken, weigerde tot nu toe akkoord te gaan met vluchten boven Syrië, maar aarzelde ook. Het compromis was dat de partij eerst een plan wilde zien voor de toekomst van het land. Gevreesd werd dat door de luchtaanvallen op IS vooral de van oorlogsmisdaden verdachte president Bashar al-Assad steviger in het zadel zou komen te zitten.

'Daar zomaar naartoe vliegen heeft grote consequenties en biedt op dit moment weinig perspectief voor een oplossing', zegt Servaes. De PvdA'er is niet principieel tegen militair ingrijpen in Syrië, 'maar de optie is in elk geval niet dichterbij gekomen' nu de Russen zich in de strijd hebben gemengd. Moskou zegt openlijk dat ze met de luchtaanvallen Assad willen helpen om aan de macht te blijven.

Diplomatieke druk

Het Westen probeert juist van Assad af te komen en had gehoopt dat het samen met buurlanden - zoals Iran, Saoedie-Arabië en Turkije - Assad met diplomatieke druk kon bewegen op termijn plaats te maken voor een nieuwe regering, waarin verschillende gematigde groepen zijn vertegenwoordigd. De PvdA sluit zich aan bij die gedachtegang.

Maar de sociaal-democraten zien dat perspectief nu vervagen. 'De hoop dat er deze week bij de VN een politieke doorbraak werd bereikt, is niet gerealiseerd', zegt Servaes. 'Een politieke oplossing is verder weg dan ooit. Juist daarom moet het kabinet nu alles inzetten op een internationale contactgroep voor Syrië, zoals dat in het verleden ook gewerkt heeft bij het beëindigen van de oorlog in Joegoslavië of bij de recente Iran-deal.'

Behalve Nederland zullen ook andere landen terughoudender worden nu Rusland zich heeft gemengd in de strijd, schat defensie-expert en directeur Rob de Wijk van het Haags Centrum voor Strategische Studies. 'Omdat ze de consequenties niet meer kunnen overzien.'

En dus zal Koenders het besluit om luchtaanvallen op Syrië uit te voeren voorlopig op de lange baan schuiven. De druk is er nu beetje van af om direct mee te gaan bombarderen, stelt een bron rond het kabinet. Wat meespeelt in Koenders' overweging: Het is nu zo druk in het luchtruim boven Syrië, dat het de vraag is wat de maximaal vier F16's van Nederland voor verschil kunnen maken.

Het gevaar van confrontaties met Russische gevechtsvliegtuigen moet ook niet worden onderschat. Servaes: 'Er kan iets misgaan met zo veel partijen in de lucht. Vooral als de informatievoorziening zoals nu gebrekkig is.'

Michiel Servaes (pvda) Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden