Toch geen EU-boetes voor Spanje en Portugal

Spanje en Portugal hoeven toch geen boetes te betalen aan de Europese Unie voor het niet nakomen van de door de EU opgestelde begrotingsregels. Dit heeft de Europese Commissie woensdag beslist.

De Spaanse minister van Financiën De Guindos in gesprek met voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem.Beeld reuters

Spanje krijgt bovendien opnieuw een jaar uitstel om alsnog zijn begroting op orde te krijgen, in 2018. De verwachting was dat de twee landen een kleine, symbolische boete zouden krijgen. Dit zou dan voor het eerst zijn dat de EU een boete uitdeelde wegens het niet halen van begrotingsdoelen.

EU-commissaris Pierre Moscovici, tegenstander van de boetes, liet meermaals weten het niet slim te vinden boetes uit te delen in tijden van groeiende euroscepsis. De beslissing om dit definitief niet te doen lijkt ook een politieke.

'Spanje en Portugal komen van ver. De landen komen uit hevige financiële crises en hebben hun economieën stabiel weten te krijgen', zei vice-president van de Europese Commissie Valdis Dombrovskis in een reactie. 'Dit mag niet onderschat worden.' Dombrovskis noemde ook de nieuwe aangekondigde maatregelen van de twee landen als redenen om uiteindelijk helemaal geen boete meer uit te delen.

Minister van Financiën en Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem noemt het 'teleurstellend dat er geen gevolg wordt gegeven aan de vaststelling dat Spanje en Portugal te weinig hebben gedaan om hun begrotingen op orde te krijgen'. Hij zegt de nadere toelichting van de Commissie en overleg met andere eurolanden af te wachten. 'Buiten kijf staat dat beide landen ondanks de inspanningen van de afgelopen jaren nog niet uit de gevarenzone zijn. Met name Portugal moet haar economie en concurrentiekracht verbeteren anders dreigt de vooruitgang van de laatste jaren verloren te gaan

Subsidies

Het Spaanse begrotingstekort was vorig jaar 5,2 procent, ver boven het door de EU vastgestelde drie procent. Portugal kampt met een tekort van 4,4 procent. Volgens de eigen regering kan dat echter dit jaar nog worden teruggebracht naar 2,2 procent. De Portugese regering kondigde al aan zich tegen elke boete te verzetten.

Wel dreigt nog opschorting van subsidies uit de Europese structuurfondsen voor de twee mediterrane landen. Daarover moet de commissie eerst onderhandelen met het Europees Parlement, dat medezeggenschap heeft over de fondsen.

De Portugese minister van Financiën Mario Centeno tijdens een vergadering van de Eurogroep.Beeld reuters

Ontwrichtend

Conform de regels was een maximale boete van 0,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) mogelijk, wat neerkomt op 2 miljard euro voor Spanje en 360 miljoen voor Portugal. Dit schrijft Brussel-correspondent Marc Peeperkorn woensdagochtend in de Volkskrant. Overleg maandag tussen de kabinetschefs van de Commissarissen maakte echter duidelijk dat zelfs de helft (0,1 procent) als te hardvochtig en ontwrichtend wordt gezien. Woensdag viel de beslissing om de boete helemaal te schrappen.

De EU-ministers van Financiën zetten zelf twee weken geleden het licht op groen voor de commissie om de procedure voor sancties te beginnen omdat Spanje en Portugal ondanks uitstel en afspraken 'ineffectieve' actie hebben ondernomen om hun begrotingstekorten omlaag te brengen.

Het Stabiliteitspact

Het Stabiliteitspact (1997) moet de euro en de eurozone behoeden voor onverantwoord financieel en economisch gedrag van eurolanden. Hoewel de regels uit het pact volgens toenmalig premier Wim Kok 'in marmer gebeiteld' waren, zijn ze herhaaldelijk aangepast en 'verduidelijkt'. Mede onder druk van voormalig voorzitter van de Europese Commissie Romano Prodi - die het pact 'stom' noemde - kwam er meer 'flexibiliteit' in de begrotingsregels: een overtreding werd niet direct bestraft. Tijdens de eurocrisis zijn de regels juist weer aangescherpt, vooral om het ontsporen van begrotingen te voorkomen.

De hoofdlijn van het pact blijft dat het financieringstekort van de eurolanden niet hoger mag zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product. Overschrijding van deze norm mag als er sprake is van uitzonderlijk zware economische malaise of grote, eenmalige tegenvallers. Landen krijgen dan extra tijd (zoals Nederland in 2013) om hun begroting op orde te krijgen. Blijft het land zijn afspraken niet nakomen, dan volgt uiteindelijk een boete.

Het pact kent echter vele stappen voordat deze ultieme straf wordt opgelegd, dat hebben de eurolanden bewust zo afgesproken. Boetes bestaan vooral ter afschrikking, net als kernwapens. Ze helpen een land niet bij economisch herstel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden