Toch al 's werelds afvoerputje

De chemische wapens uit Syrië worden in de Italiaanse havenplaats Gioia Tauro overgeslagen. De inwoners van dit maffiabolwerk maken zich zorgen. 'We zitten midden in een experiment.'

VAN ONZE CORRESPONDENTE SARAH VENEMA

GIOIA TAURO - De villa van maffiafamilie Piromalli staat op een heuvel even buiten Gioia Tauro. Wie naar het huis kijkt, ziet palmbladeren uitsteken boven de hoge omheining. Wie zich omdraait, ziet dat de maffiabazen hier een nogal symbolisch uitzicht hebben. Op de helling liggen de graven van de doden die ze soms zelf naar deze begraafplaats schoten. Daarachter staan de hijskranen van de handelshaven, handig voor de aanvoer van onder meer drug en wapens.

Elke havenplaats zal even moeten slikken als een schip met 650 ton giftige stoffen in aantocht is. Maar toen de voormalige minister van Defensie Mario Mauro aankondigde dat de chemische wapens uit Syrië naar de 'excellente haven' van Gioia Tauro zouden komen, was de argwaan in Calabrië wel erg groot. Gioia Tauro en excellent, die woordcombinatie horen ze hier niet vaak.

Gioia Tauro staat bekend als bolwerk van de Calabrese maffia. De Piromalli-clan die hier vandaan komt, kwam in de jaren zeventig als winnaar uit een bloedige maffiaoorlog. De locale clans snoepten mee van de aanleg van de Snelweg van de Zon, kwamen aanzetten met graafmachines toen de overheid vanwege de hoge werkloosheid staal wilde produceren in deze vlakte en keken gulzig toe hoe onder hun heuvel een haven werd aangelegd, juist toen de handel in cocaïne op gang kwam. Met een omzet van ongeveer 53 miljard euro wordt de 'Ndrangheta gezien als machtigste criminele organisatie van Europa. Ze handelen in drugs en wapens, maar maakten zich ook schuldig aan het dumpen van chemisch afval.

Nu ligt hij er verlaten bij, de haven waar binnenkort de Syrische chemische wapens uit het Deense schip worden overgeheveld naar het Amerikaanse schip dat ze op internationale wateren onschadelijk moet maken. Van de 1.200 havenmedewerkers zitten er zo'n 450 thuis met een uitkering. Transithavens, waar vracht van het ene naar het andere schip wordt verplaatst, zijn goedkoper in Noord-Afrika.

'In elke andere plaats was ik succesvoller geweest', zegt Antonino de Masi (54), die onder meer landbouwmachines produceert. Voor zijn bedrijf wandelen twee militairen met mitrailleurs heen en weer. Een jaar geleden werd zijn hek beschoten met 44 kogels, afkomstig uit kalasjnikovs. 'Wij hebben de controle over een deel van het containerverkeer hier', zegt de Masi. 'Ik denk dat ik de maffia tot last ben.'

De maffia is niet de baas van de haven, benadrukt de bedreigde ondernemer. 'Anders zouden hier geen containers vol cocaïne kunnen worden onderschept', zegt hij. De Amerikaanse autoriteiten die bepaalden dat de Syrische wapens via Gioia Tauro zouden reizen, redeneerden dat de haven veilig was, juist door de extra strenge controles vanwege de maffia-aanwezigheid. Uit WikiLeaks-documenten blijkt ook dat de Amerikanen twijfels hadden bij die inspecties en dat toezichthouders zijn bedreigd, beschoten en overgeplaatst.

'Het is 2-1 voor de staat, denk ik, maar de wedstrijd is nog niet afgelopen', zegt De Masi. 'In onze grond zijn jarenlang giftige stoffen gestort, hoe kan ik geloven dat de regering van vandaag anders is dan de regering die gisteren toekeek?', vraagt hij. 'Hebben ze echt gedacht aan het algemeen belang of wordt het zuiden weer gezien als afvoerputje van de wereld?'

Ook de activiste Fernanda Rombola, die een protestactie tegen de komst van de Syrische wapens organiseerde met de actiegroep SOS Mediterraneo, is ongerust: 'Dit is nog nooit op zee gebeurd, we zitten midden in een experiment', zegt. 'Mocht er iets misgaan, dan zijn hier in Calabrië in elk geval geen adequate ziekenhuizen om mensen te behandelen.'

Inwoners van Gioia Tauro eten tijdens hun lunchpauze een ijsje in de zon. 'Het moet wel gevaarlijk zijn, anders brachten ze dat schip niet hier', zegt Nunzio Frachea (32). 'Hier krijgen kinderen van 3 al kanker van alle gedumpte troep.' Bij de toegangsweg tot het stadje hangt een spandoek: 'Welkom in de stortplaats van Italië.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden