Tobin leerde risico spreiden

Nobelprijswinnaar James Tobin (84) overleed maandag. 'Zijn invloed reikt zo ver dat velen die nog nooit van hem hebben gehoord, tóch zijn volgeling zijn.'..

LEG NOOIT al je eieren in één mandje. Beleggers over de hele wereld kennen en onderschrijven deze theorie van netjes risico's spreiden. Yale-econoom James Tobin kreeg in 1981 een Nobelprijs voor het bedenken van deze portfolio-theorie, die de pijler vormt onder het moderne denken over financiële markten.

Maandag overleed Tobin, zo maakte de Yale-universiteit waar hij jarenlang doceerde dinsdag bekend. Hij werd 84 jaar. James Tobin laat een vrouw, vier kinderen en drie kleinkinderen na.

'Tobin was het type econoom wiens invloed zo ver reikt, dat velen die nog nooit van hem hebben gehoord, toch volgeling van hem zijn', vat econoom Paul Krugman de betekenis van Tobin samen in The New York Times. Maar ook, zo noteert Krugman bedroefd, sterft er met Tobin een tijdperk 'waarin het economisch debat leuker en eerlijker was dan vandaag'.

De Yale-universiteit noemt Tobin 'een van de invloedrijkste economen van onze tijd'. Dat wás hij ook. Als adviseur van president John F. Kennedy was hij de architect van Kennedy's beroemde belastingverlaging, verantwoordelijk voor de groeispurt die Amerika doormaakte in de jaren zestig.

De jonge James groeide op in de Grote Depressie van de jaren dertig in de vorige eeuw. Dit heeft zijn beroepskeuze radicaal beïnvloed. Hij zag hoe 'het beroerde falen' van het kapitalisme aan de basis stond van 'wereldwijde sociale en politieke rampen', zo stelde hij zelf.

Het bracht hem er later toe de ideeën van die andere grote econoom, John Maynard Keynes, te omhelzen. Economie studeren bood de jonge Tobin 'de hoop dat een beter begrip het lot van de mensheid kan verbeteren'.

Later werd hij de bekendste opponent van Milton Friedman, exponent van de vrijemarkteconomie en laisser-faire, en vader van het Monetarisme.

Tobin leeft niet alleen voort op de financiële markten, waar miljoenen beleggers dag in dag uit gedachteloos zijn theorieën in praktijk brengen. Ook zijn Tobintax blijft hem achtervolgen.

In 1972 bedacht hij dat een kleine belasting op wisseltransacties remmend kan werken op speculatie. Ironisch genoeg met als doel vrijhandel te bevorderen, omdat landen die hun markten openstellen niet hoeven te vrezen voor een instroom van flitsgeld.

Dat juist de antiglobaliseringslobby anno 2002 met zijn Tobintax aan de haal is gegaan, verdriette hem dan ook zeer. Zijn tax was 'gegijzeld', gromde de oude Tobin boos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden