Nieuws

TNO waarschuwt voor energiearmoede: stijging gasprijs wordt probleem voor veel huishoudens

De stijging van de gasprijzen vormt een grote financiële bedreiging voor ruim een half miljoen huishoudens in Nederland. Door hun slecht geïsoleerde woning gebruiken zij ongeveer 40 procent meer gas en 10 procent meer elektriciteit dan gemiddeld. Daardoor zijn zij een relatief groot deel van hun (lage) inkomen kwijt aan de energierekening.

Een verwarmingsketel. Beeld ANP
Een verwarmingsketel.Beeld ANP

Dat stelt TNO in een rapport over ‘energiearmoede’. De onderzoeksorganisatie pleit voor aanpassing van het verduurzamingsbeleid. Juist de huishoudens in slechte woningen zouden voorrang moeten krijgen bij energiebesparende maatregelen. Nu bestaat er een ‘zeer ongelijk speelveld’ als het gaat om de kans op een betere woning en een lagere energierekening.

De genoemde huishoudens hebben volgens TNO geen mogelijkheid om hun huis zelf te verduurzamen, ook al zijn daar subsidies voor. Driekwart woont in een sociale huurwoning en kan verduurzaming niet zelf doen of (deels) betalen. Vaak gaat het om eenpersoonshuishoudens of eenoudergezinnen. Van hen leeft 40 procent van een sociale uitkering en nog eens 40 procent van een pensioen.

Ongeveer 140 duizend huishoudens verbruiken nu al minder energie dan ze zouden willen. Uit angst voor de gasrekening zetten ze de verwarming lager dan behaaglijk voelt of zien ze af van een (op gas) gekookte maaltijd. Dat leidt tot een gebrek aan comfort en soms zelfs tot gezondheidsklachten.

Het onderzoek van TNO is het begin van een reeks. Om het probleem inzichtelijk te maken wordt energiearmoede gemonitord op basis van richtlijnen van de Europese Unie. De simpele vergelijking van energiekosten en inkomen is door TNO uitgebreid met gegevens over de energetische staat van de woning en de mogelijkheden van verduurzaming.

Buiten de Randstad

De energiearmoede doet zich vooral voor buiten de Randstad, in het noorden, oosten en zuidoosten van het land en een deel van Zeeland. In 5 procent van de gemeenten is meer dan 10 procent van de huishoudens energiearm.

Pekela in Groningen is de gemeente met het hoogste percentage mensen met een laag inkomen en een relatief hoge energierekening; ruim 10 procent. Nog eens zes Groningse gemeenten, zoals Westerwolde, Oldambt en Stadskanaal hebben een plek in de ‘top-10’. Dat geldt ook voor het Limburgse Heerlen, het Friese Dantumadiel en Enschede in Overijssel. Van de grotere plaatsen staan verder Maastricht, Rotterdam en Arnhem bij de eerste twintig. Het gaat meestal om tussenwoningen en hoekhuizen, met een bouwjaar tussen 1950 en 1975.

Deze week werd bekend dat de energieprijzen zo sterk zijn gestegen dat bedrijven die veel energie verbruiken hun productie soms moesten verminderen. Elektriciteit is tijdens de pandemie vijf keer zo duur geworden, een gevolg van de sterk gestegen gasprijs. Door een complex van factoren heeft Nederland nu een kleine gasreserve. Voor consumenten wordt een klein deel van de gasrekening bepaald door dagprijzen. Veel mensen zijn voorlopig beschermd tegen hogere kosten omdat zij met hun leverancier een vast tarief voor langere tijd hebben afgesproken.

Corporaties willen hun ruim 2 miljoen woningen voor 2050 verduurzaamd hebben. Met gasloze en goed geïsoleerde woningen hopen zij huurders te behoeden voor grote en onverwachte stijgingen van de energierekening. Voor die operatie is volgens koepelorganisatie Aedes elk jaar 3,4 miljard euro nodig, geld waarvoor de corporaties naar de overheid kijken. TNO wil ‘gericht beleid’ per gemeente of regio, om te voorkomen dat een deel van de huishoudens achterop raakt in de energietransitie. Dat kan niet alleen leiden tot meer armoede, maar ook tot ondermijning van het draagvlak voor verduurzaming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden