TNO: Nederland snel afhankelijk van import als gasproductie verder wordt beperkt

Als de aardgasproductie in Groningen nog verder wordt teruggeschroefd, moet Nederland mogelijk al over vier tot zes jaar aardgas gaan importeren. De Groningse gasbel levert dan niet meer genoeg op om in de binnenlandse aardgasbehoefte te voorzien, stelt onderzoeksbureau TNO in een rapport over de toekomst van aardgas in Nederland. De overheid gaat er tot nu toe vanuit dat Nederland pas na 2030 gasimporteur wordt. TNO waarschuwt dat Nederland nu sneller maatregelen moet nemen om te voorkomen dat het land over een paar met een gastekort komt te zitten.

Een medewerker van de NAM loopt tijdens een inspectie over het terrein van het gasveld Loppersum Beeld anp
Een medewerker van de NAM loopt tijdens een inspectie over het terrein van het gasveld LoppersumBeeld anp

Dat de gaskraan nog verder dicht gaat is niet ondenkbaar, omdat niet kan worden uitgesloten dat zich nieuwe zware aardbevingen in Groningen voordoen. In dat geval kan de politiek onder druk komen te staan om de gasproductie verder te beperken. De huidige productiebeperking is er immers ook gekomen onder druk van de publieke opinie.

Nederland is al decennialang exporteur van aardgas, maar dat gaat op afzienbare termijn veranderen. De export van aardgas leverde de Nederlandse schatkist tussen 1965 en 2016 bijna 300 miljard euro op. De schaduwzijde van de gaswinning zijn de steeds sterkere aardbevingen in de provincie Groningen. Daarom is de jaarlijkse productie van het Groningerveld sinds 2012 beperkt van 53 miljard kubieke meter tot 21,6 miljard. Als de productie verder naar beneden gaat en er geen nieuwe gasvelden bijkomen, kan Nederland al in 2021 afhankelijk zijn van import, schrijft TNO.

De omschakeling van exporteur naar importeur gaat niet moeiteloos. Nederlandse huishoudens gebruiken laagcalorisch aardgas uit Groningen. Op de internationale markt is alleen hoogcalorisch gas te koop. Nederland importeert al hoogcalorisch gas uit Noorwegen en Rusland voor een deel van de industrie (sommige energiecentrales draaien bijvoorbeeld op hoogcalorisch gas) en voor de doorvoer naar bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk. Een geschikt netwerk voor de gasimport ligt er dus al.

Toch vergt de overgang naar netto importeur fikse investeringen. Vrijwel alle cv-ketels, geisers en gasfornuizen moeten vervangen worden om ze op hoogcalorisch gas te laten werken. 'Zonder subsidie is die omschakeling binnen vier tot tien jaar niet echt een optie', zegt TNO-onderzoeker Lucia van Geuns.

Een dergelijke subsidie is niet reëel omdat Nederlandse huizen voor 2050 moeten overschakelen van aardgas naar duurzamere energiebronnen, zoals warmtepompen. Maar het is ook niet mogelijk om die transitie naar duurzame energie al voor 2021 helemaal te realiseren, zegt Van Geuns. 'Dat zouden we allemaal graag willen natuurlijk, maar de ontwikkelingen van duurzame alternatieven zullen nog niet ver genoeg zijn in dat tijdsbestek.' Nederland komt dus voor een lastige overgangsperiode van enkele decennia te staan, waarin huishoudens niet meer kunnen draaien op binnenlands aardgas, maar ook nog niet klaar zijn voor andere energiebronnen.

Omzetten

De meest realistische oplossing lijkt daarmee het omzetten van geïmporteerd hoogcalorisch gas in laagcalorisch gas. 'Dat kan door stikstof bij het hoogcalorische gas te mengen', zegt Van Geuns. Fabrieken die dit kunnen staan nu al in Ommen, Wieringermeer, Pernis en Zuidbroek. Samen kunnen die fabrieken jaarlijks 20 miljard kuub hoogcalorisch gas omzetten in laagcalorisch gas.

'Mocht die capaciteit onvoldoende zijn dan kan het deel van de industrie dat nu nog niet op hoogcalorisch gas draait daarop overstappen', zegt Hans Grünfeld, algemeen directeur van VEMW, de belangenvereniging van zakelijke energiegebruikers. 'De kosten van die industriële omschakeling zijn waarschijnlijk lager dan 500 miljoen voor de bouw van een nieuwe gasverwerkingsfabriek.'

Nederlandse huishoudens kunnen het dan uitzingen met de restanten van de Groningse gasbel tot 2050. 'Maar als er weer een grote aardbeving in Groningen komt kan de publieke opinie zomaar omslaan, en kan het zijn dat de gasproductie in Groningen verder naar beneden moet', zegt Van Geuns. 'In dat geval is er echt een extra fabriek nodig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden