Interview Tjibbe Joustra

Tjibbe Joustra: ‘Als er een probleem is, kijkt iedereen weg. Als het misgaat, wijst iedereen naar de ander’

De overheid kan de veiligheid in de bouw niet overlaten aan de bouwsector, maar dat gaat wel gebeuren. Een slecht idee, vindt voorzitter Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Donderdag publiceerde de OVV een rapport over de ingestorte parkeergarage bij Eindhoven Airport in 2017. 

Ravage bij de parkeergarage van Eindhoven Airport. Beeld anp

De parkeergarage in Eindhoven stortte in door een ontwerpfout. Prefab-platen werden verkeerd geplaatst. Wie had die fout moeten voorkomen?

Tjibbe Joustra: 'Om te beginnen degene die het ontwerp heeft gemaakt, maar ook degene aan wie het idee is aangereikt. Heel veel spelers hadden iets kunnen doen, maar dat is niet gebeurd. Er waren al scheuren in het gebouw, er stonden plassen water op de vloeren. Dat is natuurlijk een indicatie dat er iets niet goed gaat. 

'Als er een probleem is, kijkt iedereen weg. Als het mis gaat, wijst iedereen naar de ander. Iedereen zit meer aan de aansprakelijkheid te denken dan aan de vraag: hoe zorgen we dat dit nooit weer gebeurt? We zien bij onderzoeken altijd hetzelfde stramien: veel spelers, weinig verantwoordelijkheid.'

Grote opdrachten worden gebouwd door consortia van verschillende firma’s. Ontbreekt de regie?

'Dat er veel spelers zijn met hun specialisaties, hoeft geen probleem te zijn. Als je maar wel afspreekt wie over het geheel de verantwoordelijkheid heeft. De regie ontbrak niet alleen bij de parkeergarage in Eindhoven, maar ook bij de ingestorte vloer van de B-Tower in Rotterdam in 2010, het instorten van het dak van de Grolsch Veste in 2011 en de omgevallen hijskraan in Alphen aan den Rijn in 2015. Het komt steeds op hetzelfde neer: niemand kijkt in z’n totaliteit naar de veiligheid. Veiligheid is toch het ondergeschoven kindje.'

Zijn opdrachtgevers kritisch genoeg over veiligheid?

'Eindhoven Airport, de opdrachtgever van de parkeergarage, bleef zo ver mogelijk weg van het hele project. Ze waren er niet erg bij betrokken. Maar ook zij hebben een verantwoordelijkheid ten aanzien van de veiligheid. Zij zijn de opdrachtgever, niemand anders. Dat is ook een belangrijke aanbeveling in ons rapport.'

Is het ook een kwestie van de goedkoopste offerte aannemen?

‘Dat speelt zeker een rol. We constateren dat bij aanbestedingen de financiële kant vaak veel zwaarder weegt dan de veiligheid. Men kiest voor de allergoedkoopste bouwer. Bij ons onderzoek naar de Grolsch Veste zagen we hoe groot de tijdsdruk was. Het moet en zal op tijd klaar zijn. Daardoor worden risico’s genomen die de zaak uiteindelijk aanzienlijk vertragen.’

Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Beeld ANP

Doet bouw- en woningtoezicht van de gemeenten genoeg?

‘Er is een discussie over hoe het toezicht moet worden georganiseerd. Bij de Eerste Kamer ligt een voorstel voor kwaliteitsborging. Dat gaat uit van meer verantwoordelijkheden voor de bouwsector zelf, met de overheid op grotere afstand. De onderzoeken die wij doen, sporen in elk geval niet met die voornemens. Intussen beginnen gemeenten al het toezicht af te bouwen. Maar er is zo’n vacuüm in de bouwsector, dat minder toezicht door de overheid niet aan de orde kan zijn. Dat zie je wel aan dit soort grote incidenten.’

Men is dus op alle fronten te laks?

‘We zien veel te veel vrijblijvendheid. Het moet duidelijk zijn wie over het geheel de verantwoordelijkheid neemt. Het is allemaal niet zo ingewikkeld, zou je denken, maar de sector heeft er kennelijk toch grote moeite mee. Het ging een aantal jaren slecht met de bouw, maar die fase hebben we weer gehad. Toch zien we nog geen belangrijke verbetering. Misschien wel in het denken, maar niet in het handelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.