Tipgeld krijgt Karadzic niet klein

Radovan Karadzic lijkt ongrijpbaar. Vijf miljoen dollar tipgeld kan niet op tegen de populariteit van de van genocide verdachte Bosnisch-Servische oud-president....

Vijf miljoen dollar heeft de internationale gemeenschap klaarliggen voor degene die wil vertellen waar Radovan Karadzic zich schuilhoudt. Vijf miljoen: voor de haveloze burgers van de Republika Srpska zou dat een onweerstaanbare beloning moeten zijn.

Maar wat zei de 56-jarige timmerman Slavko Brkovic uit het Karadzic-bolwerk Celebici toen een verslaggever van Associated Press hem hiernaar vroeg? 'Als Radovan morgen aan mijn deur zou verschijnen, zouden we samen koffiedrinken. Ik zou hem redden en hem volgen in het gevecht.'

' s Mans reactie illustreert de grote populariteit die de Bosnisch-Servische oud-president onder de eigen bevolking geniet. Radovan Karadzic mag bij het Joegoslavië-Tribunaal acht jaar geleden zijn aangeklaagd wegens genocide tijdens de oorlog in Bosnië (1992-95); hij mag deze week opnieuw doelwit zijn van intensieve zoekacties door NAVO-troepen, in het Servische gedeelte van Bosnië is de 58-jarige psychiater nog steeds een toonbeeld van heldhaftig verzet. Zijn posters hangen er pontificaal in de winkels – niet vergezeld van de vernederende tekst 'Gezocht', maar van een duidelijke waarschuwing aan het adres van de buitenlandse troepen: Don't touch him!

Dat maakt het voor de NAVOstabilisatiemacht (SFOR) in Bosnië nogal moeilijk om hem te pakken, zeggen waarnemers. Afgelopen dinsdag en woensdag nog omsingelden SFOR-soldaten in de Bosnisch-Servische stad Pale de woning van Karadzic' dochter Sonja en de dokterspraktijk van echtgenote Ljiljana, maar van Radovan geen spoor.

Vorig jaar had SFOR ook al geen succes. Twee keer kreeg de macht 'zeer goede inlichtingen' over de dichtende oud-president, waarna honderden militairen met pantservoertuigen en helikopters naar het dorpje Celebici trokken om de huizen één voor één uit te kammen. Maar na afloop van de operatie moest de commandant erkennen dat Karadzic nog altijd onvindbaar was, onder meer omdat de bosrijke heuvels en smalle slingerweggetjes rond het gehucht geen ideaal terrein vormen voor verrassingsacties van een leger.

Verscheidene alternatieven zijn de afgelopen maanden in de strijd geworpen. Amerikaanse druk op de regering van de Republika Srpska leidde begin dit jaar tot de publieke oproep van premier Dragan Mikerevic 'aan alle verdachten van oorlogsmisdaden, inclusief Radovan Karadzic' om zich vrijwillig aan te geven bij het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag. Heel even leek dat een doorbraakje, omdat de regering vier minsters telt van de Servische Democratische Partij (SDS), de partij van Karadzic.

Maar de woorden van de premier werden niet gevolgd door effectieve daden. De enige maatregel die de regering-Mikerevic in de kwestie-Karadzic nam, leidde tot cynische grappen onder critici. Om samenwerking met het VNTribunaal in Den Haag te verbeteren, stelde de overheid levenslange financiële compensaties in het vooruitzicht aan verdachten die zich vrijwillig zouden aangeven. Aangeklaagden zouden maandelijks tweehonderd euro incasseren, hun familie 250 euro per twee maanden, plus jaarlijks drie gratis vliegtickets voor gevangenisbezoek in Nederland. Een fijne beloning voor genocide, oordeelden politicologen.

Intussen heeft de Europese Unie verscheidene Karadzic-getrouwen tot persona non grata verklaard en heeft de Hoge Vertegenwoordiger voor Bosnië, Paddy Ashdown, zijn pijlen gericht op de geldstromen naar de oud-president. Ashdown bevroor onder meer de Bosnische bankrekeningen van de steenrijke zakenman Momcilo Mandic en de invloedrijke politicus Milovan Bjelica.

Maar Balkan-experts betwijfelen of die aanpak zal werken. Zij vermoeden dat familieleden van Karadzic inmiddels voldoende geld uit Bosnië hebben ondergebracht op veilige rekeningen in het buitenland. 'Ik denk dat alleen zijn arrestatie Karadzic kan klein krijgen', zei Marcus Cox van de denktank European Stability Initiative tegen persbureau Reuters. Maar daarvoor zijn wel tipgevers nodig. Die lijken vooralsnog te weinig waarde te hechten aan een premie van vijf miljoen dollar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden