Tineke Schilthuis 1921-2013

Tineke Schilthuis was een actief en veelzijdig bestuurster in de provincie, maar bleef wel een grotestadsmens.

Tineke Schilthuis wordt in 1974 de eerste vrouwelijke commissaris van de koningin in Drenthe, omdat ze daar volgens toenmalig minister Wilhelm de Gaay Fortman weinig schade kan aanrichten. Want wat gebeurt er nu eigenlijk in Drenthe?


Schilthuis is op 26 november in verpleeghuis Valkenbosch in Zeist overleden op 92-jarige leeftijd. Ze wordt geboren in een Haags nest. Haar grootvader is oprichter van de Vrijzinnig Democratische Bond, die na de oorlog opgaat in de PvdA. Haar vader, die ingenieur is bij de Zuiderzeewerken, is ook politiek actief.


Ze studeert rechten in Groningen en wordt commies in Leiden, zoals een gemeenteambtenaar dan nog wordt genoemd. In 1956 wordt ze gekozen tot Kamerlid voor de PvdA. Ze speelt een belangrijke rol bij de plannen voor afsluiting van de Lauwerszee. Ze gaat een relatie aan met de gescheiden en twintig jaar oudere collega Jan Bommer. Als Kamerleden mogen ze niet met elkaar trouwen. Daarom besluiten ze in 1967 de Kamer te verlaten. Vlak daarna krijgt Bommer kanker en overlijdt hij. Schilthuis gaat geen andere relatie meer aan.


Schilthuis is intussen gevraagd partijsecretaris te worden, net op het moment dat Nieuw Links oproer creëert. Ze is met partijvoorzitter Anne Vondeling de 'stem van de redelijkheid'. Niettemin zegt ze in de Volkskrant de meirevolte van 1968 in Parijs zeer inspirerend te vinden, maar ze vindt zichzelf te bestuurlijk en te weinig idealistisch om in de Nieuw Links-trein te stappen. In 1971 is ze kandidaat-staatssecretaris voor Verkeer en Waterstaat in het schaduwkabinet van Den Uyl. In het kabinet Den Uyl, dat twee jaar later tot stand komt, is geen plaats voor haar. Voormalig gedeputeerde en statenlid Dineke van As-Kleijwegt leert haar kennen als commissaris van de koningin: 'Ze was buitengewoon vriendelijk, heel geestig en zich bewust van haar tekortkomingen. Ze had niet veel sociale vaardigheden en was erg formeel.'


'Koele grijze ogen in een voornaam gezicht', schreven de kranten. 'Een echte intellectueel.' Schilthuis steekt niet onder stoelen of banken dat ze ook iemand is die voor het theater en de kledingaankopen terugreist naar de Randstad. 'Ik blijf een grotestadsmens.'


In 1975 kapen Zuid-Molukkers een trein bij Wijster. Twee jaar later wordt opnieuw een trein bij De Punt gekaapt, terwijl een andere groep in Bovensmilde het onderwijzend personeel en leerlingen van een school in gijzeling houden. Tijdens de gijzeling bij De Punt schaart ze zich achter het plan van minister Van Agt om de gijzelaars te bevrijden en gaat ze in tegen het standpunt van partijgenoot Den Uyl die wil blijven onderhandelen.


In 1978 proberen Zuid-Molukkers Schilthuis in het provinciehuis te gijzelen, maar ze weet door het raam te ontkomen waarbij ze met doodsverachting over een 3,5 meter hoge richel langs de gevel schuifelt. Haar collega, gedeputeerde Jacob Trip, komt bij de actie om.


In 1982 treedt ze terug en wordt lid van de Raad van State. Daar doet ze vooral veel werk voor de afdeling geschillen van bestuur. Na haar pensionering in 1988 wordt ze actief in de antroposofische beweging. Ze besluit met haar zuster Willy Schilthuis, pionier op het gebied van biologisch-dynamische landbouw, te gaan samenwonen in Driebergen. In 2002 overlijdt haar zus. Enkele jaren later verhuist ze naar een serviceflat in Zeist. Daar is ze nog actief totdat ze eind vorig jaar in het door haarzelf gestichte Lambert Meeshuis in Bilthoven en later in Valkenbosch terechtkomt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden