Timmermans schroomt niet vingertje te heffen

De PvdA'er slaat een andere toon aan dan Rosenthal, die inzette op economische diplomatie. Voor Timmer-mans zijn mensenrechten weer een speerpunt.

Waar is de 'oude' Frans Timmermans gebleven? De nieuwe PvdA-minister van Buitenlandse Zaken werd deze week door Kamerleden fijntjes herinnerd aan uitspraken die hij als parlementariër had gedaan, maar nu niet meer voor zijn rekening wil en kan nemen.


'Kamerlid Timmermans maakte zich hard voor een Nederland zonder kernwapens, minister Timmermans moet die woorden nu waarmaken', hield fractieleider Bram van Ojik van GroenLinks de bewindsman voor. Als zich al Amerikaanse tactische kernwapens op Nederlands grondgebied bevinden - Timmermans hield vast aan de gewoonte om daarover te zwijgen - dan kunnen die alleen via internationale onderhandelingen worden opgedoekt, zei hij bij de behandeling van zijn begroting voor 2013. Een eenzijdige Nederlandse stap valt van hem niet te verwachten. Pikant is dat zijn eigen partij deze week nog een oproep van IKV Pax Christi steunde om de wapens 'retour afzender' te sturen.


SP-Kamerlid Harry van Bommel had de minister eerder van 'draaikonterij' beticht, omdat hij niet langer voorstander was van een statusverhoging van de Palestijnse Autoriteit binnen de VN. Ook Sjoerd Sjoerdsma (D66) vond die ommezwaai vreemd.


Politieke leermeester

Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg schoot de minister te hulp. Hij staat immers in Vak K niet als oud-Kamerlid, maar als dienaar van de Kroon, betoogde de VVD-politica. Fractieleider Kees van der Staaij van de SGP, staatsrechtelijk goed onderlegd, viel de Kamervoorzitter bij: de minister moet eerder verantwoording afleggen voor het beleid van zijn voorganger Uri Rosenthal (VVD).


Dat doet hij slechts ten dele. Hier en daar neemt hij zelfs uitdrukkelijk afstand. Zo gaat Timmermans 'van mensenrechten weer een speerpunt maken', 'een absoluut hoogtepunt' in het beleid. De VVD-bewindsman stond op het standpunt dat Nederland niet altijd en overal moest klaarstaan met een 'opgeheven vingertje'. Zijn opvolger verwijst herhaaldelijk naar PvdA-minister Max van der Stoel die in de jaren zeventig en tachtig faam verwierf als voorvechter van mensenrechten. Timmermans (1961) heeft Van der Stoel zijn politieke leermeester genoemd.


Opkomen voor mensenrechten hoeft volgens Timmermans niet in strijd te zijn met de 'economische diplomatie' waarover het regeerakkoord van Rutte II rept. Vrijhandel, vrede en recht vormen al sinds de 17de eeuw de pijlers van het Nederlands buitenlands beleid. De combinatie wordt in de regeringsploeg gepersonifieerd door PvdA-minister Lilianne Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, die bij de begrotingsbehandeling naast Timmermans zat.


Ook ten aanzien van het Midden-Oosten slaat Timmermans een andere toon aan dan zijn VVD-voorganger Rosenthal, die uitgesproken pro-Israël was. Hij zegt 'onpasselijk' te worden van uitspraken die door Israëlische bewindslieden worden gedaan. Timmermans staat voor 'een evenwichtig beleid' waarin Nederland met zowel Israël als de Palestijnen goede betrekkingen onderhoudt. In het regeerakkoord van het vorige kabinet was, met dank aan de PVV, alleen sprake van 'intensivering' van de relatie met Israël.


Timmermans geeft, anders dan Rosenthal, ook hoog op over zijn diplomaten en ambtenaren. Bij zijn aantreden als minister in 2010 zei Rosenthal in de Volkskrant dat het afgelopen moest zijn met diplomatie als 'rustiek tijdverdrijf'. Timmermans noemt zijn medewerkers flexibel, ijverig en veelzijdig inzetbaar. Ondanks toekomstige bezuinigingen, ook op diplomatieke posten, streeft Timmermans ernaar dat Nederland beschikt over 'de beste diplomatieke dienst te wereld'.


Dat is volgens hem te meer nodig omdat er in het buitenland verbazing heerst over de situatie in Nederland. Als pril minister heeft hij al vaak de vraag gekregen: wat is er toch bij jullie aan de hand, jullie waren altijd zo'n open samenleving? Zijn antwoord: veel mensen zien globalisering niet als een kans maar als een bedreiging. Timmermans ziet vooral kansen: diplomatie 'is er niet alleen om geld te verdienen, maar ook om Nederlandse waarden uit te dragen'.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden