Nieuws Duurzaamheid Europa

Timmermans: ‘nieuwe start’ nodig om Europa groen, digitaal en sociaal te maken

Drie supercommissarissen van de EU, onder wie Frans Timmermans, wacht een loodzware taak. Zij moeten gestalte geven aan de overgang naar een Europa dat groen en digitaal is en tegelijk sociaal en welvarend. Dinsdag deden ze toelatingsexamen bij het Europarlement.

Frans Timmermans tot het Europarlement: ‘We moeten ook de mensen meekrijgen die zich zorgen maken over het einde van de maand.’ Beeld EPA

Europa staat voor een van de grootste transformaties uit de geschiedenis. De klimaatverandering en de digitale revolutie vergen enorme aanpassingen. De opgave is ‘existentieel’, we zullen een nieuwe start moeten maken met onze maatschappij, de komende vijf jaar zijn cruciaal, we kunnen het ons niet veroorloven te falen.

Frans Timmermans combineerde dinsdagavond urgentie met ambitie. Hij sprak tot het Europees Parlement, dat moet instemmen met zijn benoeming tot ‘uitvoerend vicevoorzitter’ van de nieuwe Europese Commissie van Ursula von der Leyen. In die functie wordt hij de man die de komende vijf jaar vorm moet geven aan het klimaatbeleid van de Europese Unie.

Machtspiramide 

Eerder op de dag waren er hoorzittingen met twee andere uitvoerend vicevoorzitters: Margrethe Vestager (Digitaal en Mededinging) en Valdis Dombovskis (Economie en Financiën) . De drie staan in de machtspiramide van de Commissie net onder Von der Leyen en mogen zich ook met het werk van de overige Commissarissen bemoeien.

De drie supercommissarissen wacht een loodzware taak. Zij moeten onder leiding van Von der Leyen gestalte geven aan de overgang naar een Europa dat groen en digitaal is en tegelijk sociaal en welvarend. Het parlement vroeg hen hoe zij dit historisch kunststukje denken te gaan verrichten en testte hun geschiktheid.

In het kader van zijn ‘Green Deal’ pleitte Timmermans voor een grootscheepse herbebossing. ‘Bomen maken de lucht schoon, houden de stad koel, slaan CO2 op, bieden dieren onderdak en doen ons over het algemeen beter voelen’.

Als de Commissie-Von der Leyen de goedkeuring krijgt van het parlement en op 1 november aan de slag gaat, zal Timmermans in de eerste honderd dagen een klimaatplan presenteren, dat erop gericht is Europa in 2050 tot het eerste klimaatneutrale continent te maken in de wereld. Hij zal ook voorstellen doen om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 al met minstens 50 procent te verminderen. 

Sommigen zeggen dat dit minstens 55 procent moet zijn, wil Europa in 2050 uitkomen op 100 procent minder uitstoot. Maar hier was Timmermans voorzichtig. ‘55 procent zou zelfs beter zijn’, maar volgens hem moet dat eerst onderzocht worden. Dit leidde tot kritiek van Bas Eickhout, de Nederlandse Europarlementariër voor de Groenen, die naar 65 procent minder uitstoot willen in 2030.

1.000 miljard euro

Om alle klimaatambities te financieren, wordt er een Transitiefonds opgezet. Von der Leyen sprak eerder over investeringen van minstens 1.000 miljard euro de komende vijf jaar. Dat fonds zal deels moeten worden gevuld met ‘nieuw geld’, gaf Timmermans toe. Er kan niet worden volstaan met het verschuiven bestaande geldpotten. Het geld uit het fonds zal mede moeten worden gebruikt voor een ‘Rechtvaardige Transitie’.

Meer dan vijftig miljoen Europeanen hebben nu al moeite hun energierekening te betalen. ‘We moeten hun energienota niet verhogen, we moeten het verlagen’. Deze mensen hebben ‘simpelweg’ niet de tienduizenden euro’s voor het verduurzamen van hun woning. Die moeten leningen krijgen die geleidelijk kunnen worden terugbetaald uit wat ze op energie besparen. 

‘Het is goed dat we proberen het einde van de wereld te voorkomen, maar we moeten ook de mensen meekrijgen die zich zorgen maken over het einde van de maand.’ Het moet allemaal lukken. ‘We maken schulden ten laste van de creditcard van Moeder Aarde die zij niet kan afbetalen’.

Dinsdagmiddag pleitte Vestager voor een Europa dat gelooft in eigen kracht. Volgens de Deense verliezen de Europeanen hun vertrouwen in tech. Maar wat Europa onderscheidt is hoe we digitale diensten gebruiken op gebied van gezondheidszorg, transport en milieu. Dat is om het leven van mensen beter te maken. ‘Sommigen zeggen China heeft alle data, en de Amerikanen hebben al het geld, maar in Europa hebben we een doel.’ Technologie laten werken voor mensen en niet andersom.

‘Ik wil Europa niet zoals China laten worden, of als Amerika. Ik wil Europa helpen zichzelf te zijn. Sterk en fair.’ Dat betekent dat Amerikaanse techreuzen als Google en Facebook eerlijk moeten worden belast. Als het niet lukt om voor eind 2020 te komen tot een wereldwijde digitale belasting, moet Europa het alleen doen, aldus Vestager. Ook gaat zich ervoor inzetten dat werknemers van digitale platformen als de taxidienst Uber en de maaltijdbezorgservice Deliveroo het recht krijgen zich te organiseren. Ook wil zij Kunstmatige Intelligentie meer reguleren, ook op ethisch vlak.

Neteligste probleem 

Het neteligste probleem voor Vestager waren in de hoorzitting haar twee petten. Enerzijds is zij de waakhond die toeziet op naleving van de concurrentieregels ten behoeve van de Europese consument, anderzijds moet zij een digitale industriepolitiek opzetten die Europese achterstand op Amerikaanse en Chinese tech-ondernemingen ongedaan maakt. De vrees is dat zij de verdenking op zich laadt dat bijvoorbeeld een boete voor Apple wegens monopolistisch gedrag is ingegeven door de wens Europese bedrijven te bevoordelen. 

Vestager zei erop te vertrouwen dat andere Commissieleden en de economische en juridische diensten erop zullen toezien dat de belangen niet door elkaar gaan lopen. Derk Jan Eppink, Europarlementariër van Forum voor Democratie en Esther de Lange van het CDA waren niet overtuigd.

Timmermans, Vestager en Dombrovskis hebben het probleem dat de huidige tijd de EU voor grote uitdagingen plaatst maar tegelijkertijd zo gepolariseerd is dat dit oplossingen bemoeilijkt. Het smeden van meerderheden zal lastig zijn. Het Europees Parlement is versplinterd, de nationale lidstaten zijn verdeeld en de bevolkingen wispelturig en opstandig. ‘Het is geen business as usual’, zei de Let Dombrovskis. ‘Dat dit niet gemakkelijk gaat worden, is de moeder aller eufemismen’, aldus Timmermans.

De drie supercommissarissen leken dinsdagavond te kunnen rekenen op goedkeuring van het parlement. Zelfs de Pool Janusz Wojciechowski, kandidaat-Commissaris voor Landbouw, slaagde voor zijn herexamen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden