Opinie

'Timmermans leest de Palestijnen de les. Een gotspe'

Het gaat hier inderdaad niet om 'een strijd tussen Joden en moslims', zoals minister Timmermans onlangs zei, maar om een kwestie van internationale politiek, schrijft August Hans den Boef.

Minister Frans Timmermans (L) van Buitenlandse Zaken sprak halverwege juni in Israël met premier Benjamin Netanyahu.Beeld epa

Er heerst op dit moment in ons land een onaangename en verontrustende sfeer rondom, laat ik eufemistisch beginnen, het Midden-Oosten. Onze minister van Buitenlandse Zaken sprak naar aanleiding hiervan onlangs in NRC Handelsblad van een 'onverzoenlijke polarisatie'. Hij voegt daaraan toe: 'Dit is geen strijd tussen Joden en moslims. Wie dat er in Nederland wel van maakt, trapt niet alleen in de val van radicalen, maar ontneemt ons ook de kans van positieve invloed te zijn in de regio.'

Waarom
Helaas legt Frans Timmermans niet uit waarom 'het' geen strijd is tussen Joden (joden, het gaat toch om religie?) en moslims. De minister had kunnen zeggen dat Israëli niet identiek zijn aan joden en Palestijnen niet identiek aan moslims. Dat in Israël zowel Joden als Arabieren wonen, maar dat het helaas de facto om een Joodse staat gaat. Dat in en buiten Israël ook Joden wonen die niet of anders religieus zijn, geen joden dus. Dat het land echter, niet in het minst door de ultraorthodoxe steun die Israëlische coalitieregeringen nodig hebben, jammer genoeg functioneert als een joodse staat.

De fanatiekste steun in Nederland komt dan ook van joden die Israël beschouwen als een joodse staat, op de bodem waarvan ononderbroken millenialang joden zouden hebben gewoond. Dit laatste is echter ook de opvatting van de regering-Netanyahu, die hierdoor deel uitmaakt van de door Timmermans kennelijk verafschuwde 'polarisatie'. Daarom blijft zijn oproep om radicale posities te mijden een gratuite bezwering van het type waarin pausen en andere geestelijke leiders plegen te grossieren.

Dat Palestijnen niet identiek zijn aan moslims blijkt uit het substantiële aantal christenen dat zich aanvankelijk onder hen bevond, denk aan Edward Said, de vader van het kritische orientalism. Dat percentage is in de loop der jaren kleiner geworden door het hogere aantal geboorten per moslimvrouw. Doch lange tijd behield de PLO van Yasser Arafat - met een christen gehuwd - en zeker diens El Fatah, een redelijk seculier karakter. Louter om de PLO te verzwakken steunden Israël en Amerika aanvankelijk de islamistische Hamas, waarmee ze een Paard van Troje bleken binnen te halen, al komt de interne verdeeldheid Jeruzalem en Washington nog steeds goed uit.

Autocratische leiders
De Palestijnen hebben bovendien de pech dat zij niet als Tunesiërs, Libiërs en Egyptenaren strijden tegen seculiere autocratische leiders - van wie we voor de gelegenheid maar even vergeten dat ze in een recent verleden door de VS, de EU of Israël werden gesteund. Neen, zij voeren een ongelijke strijd tegen een goedgeoutilleerde bezettingsmacht die zichzelf als de erfgenaam van de Holocaustslachtoffers legitimeert en door dik en dun en op alle denkbare manieren gesteund wordt door de Verenigde Staten en hun bondgenoten. Hierdoor mag Israël al bijna een halve eeuw internationale afspraken over mensenrechten en volkenrechten aan de laars lappen.

Het gaat hier inderdaad niet om 'een strijd tussen joden en moslims', maar om een kwestie van internationale politiek. Ook het 'radicale' streven naar een Groot Kalifaat of een Groot-Israël past binnen dit kader.

Kan Timmermans daarom eens uitleggen waarom elke Nederlandse regering, ongeacht haar politieke samenstelling - in navolging van het State Department - de Israëlische regering, ongeacht haar politieke samenstelling en ondanks haar gedrag, in laatste instantie nooit afvalt?

Timmermans reageert in zijn opiniestuk dan ook slechts op het recente Israëlische optreden, dat volgens hem door de Palestijnen zelf veroorzaakt wordt. Het is volgens hem hun eigen schuld dat de Israëli zich niet veilig voelen en zich dus - deze keer helaas iets te voortvarend - moeten verdedigen.

De minister leest de Palestijnen zelfs de les dat zij hun financiële middelen beter in de ontwikkeling van Gaza kunnen steken dan in raketten en tunnels. Een gotspe, voor wie als Timmermans zwijgt over joodse bezetters, over de gestage uitbreiding van illegale nederzettingen door de Israëlische regering, over de blokkade van Palestijnse gebieden, economisch, maar ook fysiek door een muur. Dit is de Timmermans die eind november 2012 in opdracht van zijn regering 'draaide' toen de Algemene Vergadering van de VN de statusverhoging van de Palestijnen aan de orde stelde. Opeens noemde hij die 'ontijdig en onverstandig' en vervolgens onthield Nederland zich van stemming.

Grote denkers
Het ziet er naar uit dat de Palestijnen lid gaan worden van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Dat zou een winstpunt voor de internationale gemeenschap betekenen, omdat de Palestijnen dan niet alleen het gedrag van Israël, maar ook dat van zichzelf aan een juridisch oordeel onderwerpen. Dat laatste vormt de reden dat Barack Obama geen lid van het ICC wil zijn. Ik vrees dat Timmermans ook dit PLO-lidmaatschap als 'ontijdig en onverstandig' zal afwijzen. In dit licht is het dan ook uiterst naïef van Nederlandse politici om bij hem aan te dringen op sancties tegen Israël, zoals een wapenembargo. Al is het wel sympathiek, anders dan de eenzijdige Telegraaf-advertentie van het CIDI, ondertekend door Gerard Joling, Henny Huisman, Emile Ratelband, Andries Knevel en andere grote denkers.

August Hans den Boef is literatuurwetenschapper en onderzoeker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden