Timmermans: 'Defensie-uitgaven omhoog? Dat sluit ik niet uit'

Minister Timmermans van Buitenlandse Zaken sluit niet uit dat in Nederland de defensie-uitgaven weer omhoog moeten als gevolg van de crisis in Oekraïne. 'De stemming in Europa is omgeslagen en de tijd van bezuinigingen is in ieder geval voor de meeste landen voorbij', zegt hij na een bezoek aan Washington.

Minister Timmermans sprak donderdag een prominente denktank toe. Beeld epa

De minister sprak daar donderdag een prominente denktank toe. Geopolitiek is terug, zei hij daar. En dat kan volgens hem nieuwe 'offers' vergen van de burgers. Betekent dit dan ook, vragen we hem, de terugkeer van hogere militaire bestedingen en de terugkeer van plannen voor nieuwe kernwapens in Europa?

Hij is voorzichtig als het om de defensiebegroting gaat. 'Specifiek voor Nederland wil ik daar op dit moment niet op ingaan', is het eerste wat hij zegt. Hij wijst erop dat er nog steeds veel belastinggeld wordt verspild doordat de Europese NAVO-landen militair te weinig samenwerken. Eerst moet daar iets aan worden gedaan.

Maar met het streven naar grotere efficiency schiet het al vijfentwintig jaar niet op. De Russische president Poetin heeft beduidend minder tijd nodig voor de uitvoering van zijn plannen. Bij elke hap die hij neemt uit een buurland groeit voor het Westen de urgentie om een eind te maken aan het vredesdividend van na de Koude Oorlog.

Oude spoken
De minister constateert zelf dat de stemming is veranderd. NAVO-chef Rasmussen zei in The Wall Street Journal: 'Wij in Europa zijn te ver en te lang doorgegaan met ontwapenen.' De VVD, coalitiepartner van Timmermans' PvdA, dringt aan op meer geld voor de krijgsmacht. Kan er een moment komen dat ook in Nederland de defensie-uitgaven weer omhoog moeten? 'Dat sluit ik niet uit', geeft de minister ten slotte toe.

Iedereen dacht dat de oude spoken nooit meer zouden terugkeren, maar daarop hebben we ons verkeken, heeft Timmermans kort daarvoor gezegd in zijn speech voor het Centrum voor Strategische en Internationale Studies (CSIS). Een van die spoken zijn de kernwapens. Rasmussen meent dat het nu niet 'het juiste klimaat' is om verder te gaan met het verminderen daarvan, terwijl de Amerikanen hun Europese kernarsenaal willen moderniseren. Waar staat Timmermans?

'Ik vind het echt een kletsverhaal van Rasmussen. Modernisering betekent juist het verwijderen van kernwapens. Zij hebben geen betekenis meer, want ze zouden bij een inzet tot collectieve zelfmoord leiden. De Amerikanen willen moderniseren, maar ik denk dat wij de agenda voor nucleaire ontwapening weer moeten activeren. Daar wil ik naar toewerken voor de NAVO-top. Dat lijkt contradictoir in deze tijd van spanningen, maar in de jaren tachtig bleek dat het juist dan mogelijk is tot afspraken met de Russen te komen.'

Oorlogsretoriek
Nu is het een publiek geheim dat in Nederland nucleaire vliegtuigbommen liggen opgeslagen op de vliegbasis in Volkel. In plaats van moderniseren zou de minister die tactische kernwapens weg willen hebben uit Europa? 'Wat mij betreft wel', antwoordt hij. Hij vindt het 'jammer dat Rasmussen meteen weer vervalt in de oude Koude-Oorlogsretoriek over kernwapens'.

Voor Timmermans zijn er verschillende scenario's mogelijk, waaronder een periode van 'langdurige confrontatie'. Dat is moeilijk te voorspellen omdat Russen altijd tactisch opereren en slecht zijn in strategisch denken. Ze kijken naar de korte termijn en worden dan verrast door onbedoelde gevolgen op de lange termijn. Zoals Gorbatsjov, die begon met openheid en eindigde met de opheffing van de Sovjet-Unie, hield Timmermans de Amerikaanse veiligheidsexperts voor.

Klonk dat niet heel analytisch en onderkoeld terwijl onder ieders neus Poetin een land in het hart van Europa aan het ontmantelen is? De minister fel: 'Ik ben hier keihard geweest tegen de Russen. Heb gezegd dat het een onvoorstelbare schending is van de meest fundamentele afspraken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden