Timmer noemt bod op hsl grote fout

De NS-top is nooit van plan geweest een marktconform bod uit te brengen op de hogesnelheidslijn. NS-topman Hans Huisinga liet het ministerie van Verkeer en Waterstaat al voor de aanbesteding weten de concessie voor de hogesnelheidslijn tegen iedere prijs te willen bemachtigen. 'Als de staat 200 miljoen vraagt, bieden we 200 miljoen', zou Huisinga hebben gezegd. 'We zijn toch een staatsbedrijf.'

Jan Timmer, oud-president-commissaris van NS, bij de parlementaire enquêtecommissie Fyra.Beeld ANP

Dit bleek woensdag tijdens het verhoor van de voormalige projectdirecteur HSL-Zuid Wim Korf door de parlementaire enquêtecommissie Fyra. De topambtenaar van het ministerie van Verkeer en Waterstaat was verantwoordelijk voor de aanbesteding van de flitslijn. Hij ging er naar eigen zeggen vanuit dat Huisinga de opmerking 'schertsend' had bedoeld. 'Huisinga is een vrolijke man.'

Korf stelt stomverbaasd te zijn geweest toen de NS een bod van 178 miljoen uitbracht op het exclusieve gebruiksrecht van de lijn. 'Een idiote bieding.' Het ministerie taxeerde de waarde op 100 miljoen euro per jaar.

De risico's van het torenhoge bod waren bekend op het ministerie. Een door Korf ingehuurde externe adviseur berekende destijds al dat NS-dochter HSA in 2011 failliet zou zijn, als de staat het bod accepteerde. De voorspelling is uitgekomen.

Suggestief

Toch zou Korf het bod ook met de kennis van nu hebben geaccepteerd. Hij vindt het niet aan de staat zich met de bedrijfsvoering van een onderneming te bemoeien. 'Je gaat ook niet tegen KLM zeggen dat ze Boeings moeten kopen', aldus de ambtenaar.

Kritische vragen over de verantwoordelijkheid van een aanbestedende overheid doet Korf af als suggestief, dat NS een staatsbedrijf is, vindt hij irrelevant. 'De NS wordt altijd weggezet als het slachtoffertje van dit soort processen en moet nu maar eens worden aangepakt.'

Korf zat, en zit, er met zijn marktidealisme volledig naast, zegt Jan Timmer, voormalig bestuursvoorzitter van Philips en in 2001 president-commissaris van de NS. Timmer heeft nooit geloofd in marktwerking op het spoor. De miljardeninvestering in de aanleg van de spoorlijn kan immers nooit uit de concessievergoeding worden terugverdiend, terwijl de aanleg van spoorlijnen wel cruciaal zijn voor de infrastructuur van het land. Timmer: 'Het doordrukken van de privatisering is de moeder van al het kwaad.'

Weigeren

Achteraf had de NS beter kunnen weigeren deel te nemen aan de aanbesteding, blikt Timmer terug. 'Het is een fout die ik mijzelf ernstig aanreken.' Korf nodigde 31 spoorbedrijven uit te bieden op de concessie voor de flitslijn, maar ontving slechts drie biedingen. Twee daarvan voldeden niet aan de eisen. Als de NS geen bod had uitgebracht, was de aanbesteding mislukt. Een onderhandse gunning aan de NS had dan voor de hand gelegen.

De president-commissaris van de NS koos een andere strategie. Om de concessie veilig te stellen, gaf Timmer persoonlijk opdracht een bod van 178 miljoen euro in te dienen. De NS had dit bedrag volgens hem tot in lengte van jaren kunnen betalen. Het maakt voor de financiële huishouding van de NS geen verschil of het de miljoenen als dividend of als concessievergoeding uitkeert. Het geld vloeit dus sowieso naar de schatkist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden