Tijdperk van president Sjevardnadze is voorbij

De chaos rond de parlementsverkiezingen in Georgië ten spijt is duidelijk dat president Sjevardnadze zal moeten buigen voor oppositieleider Saakasjvili....

Het achterhalen van een correcte tussenstand met betrekking tot de parlementsverkiezingen in Georgië is nog niet eenvoudig. Drie peilingbureaus spreken elkaar tegen over zowel het aantal uitgebrachte stemmen als de winnaar en het aantal fraudezaken. De bekendmaking van de officiële uitslag werd gisteren voor onbepaalde tijd uitgesteld. Maar in de chaos die de Georgische politiek al een decennium kenmerkt, lijkt één zaak duidelijk: het tijdperk van president Sjevardnadze is voorbij.

De al dagen aanhoudende demonstraties in de straten van Tbilisi tonen aan dat het land hunkert naar hervormingen. 'Als Sjevardnadze niet luistert, zal hij merken dat de tijd van revolutie is aangebroken', zei Michail Saakasjvili, leider van de oppositiepartij Nationale Beweging. In de peilingen strijden Saakasjvilis partij en de regeringsgezinde coalitie Voor een Nieuw Georgië om de zege, al staat nu reeds vast dat de Nationale Beweging de meeste reden tot juichen heeft.

Van een marginale speler in het parlement (ze heeft tien van de in totaal 235 zetels) groeit de Nationale Beweging uit tot een dominante factor. Daarmee verschaft Saakasjvili zichzelf een aantrekkelijk podium in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2005, als Sjevardnadze na twee ambtstermijnen niet meer herkiesbaaris. De Nationale Beweging is een blok van negen oppositiepartijen dat samenwerkt met de socialistische Russisch-gezinde Arbeiderspartij.

Met de brede steun voor Saakasjvili heeft de bevolking aangegeven drastische politieke en economische hervormingen te wensen. Ruim de helft van de Georgiërs leeft onder de armoedegrens, de in de Sovjet-tijd bloeiende landbouwsector is in verval geraakt en corruptie en fraude hebben het overheidsstelsel aangevreten. Mede dankzij royale steun van de Verenigde Staten bleef Sjevardnadze betrekkelijk gemakkelijk in het zadel.

Vanwege militaire en oliebelangen stonden de VS Sjevardnadze lange tijd (oogluikend) toe hervormingen te frustreren dan wel te vertragen. De president wijzigde eenzijdig de grondwet, legde de media aan banden en degradeerde het parlement tot een verzameling marionetten waar zelfs de kleinste dwarsligger onmiddellijk buitenspel werd gezet. Verkiezingen stonden, tot afgelopen zondag, enkel open voor pro-Sjevardnadzepartijen.

De laatste jaren heeft Sjevardnadze echter veel krediet verspeeld bij het Westen. De voormalig minister van Buitenlandse Zaken van de Sovjet-Unie verkocht steeds grotere delen van de Georgische elektriciteits-, gas-en oliemarkt aan zijn voormalige partners in Moskou, waarmee hij belangrijke westerse oliemaatschappijen en politici tartte. British Petrol (BP), dat het olietransport in Georgië beheert en coördineert, uitte meermalen zijn bedenkingen.

Als gebaar naar het Westen beloofde Sjevardnadze ditmaal eerlijke parlementsverkiezingen, maar daarmee lijkt de president tevens het klimaat te hebben geschapen waarin zijn val onvermijdelijk is. Nena Devdariani, voorzitter van de door de regering in het leven geroepen nationale kiescommissie, zei: 'Of iemand het nu leuk vindt of niet, het oppositieblok van Saakasjvili heeft de verkiezingen gewonnen.'

Saakasjvili, een 36-jarige jurist die aan de Amerikaanse universiteit Harvard studeerde, is een van de weinige politici in Georgië die volgens het publiek niet zijn besmet met corruptie. Weliswaar maakte hij als minister van Justitie in 2000 deel uit van Sjevardnadzes entourage, maar uit weerzin tegen de sfeer van corruptie en nepotisme diende hij al na negen maanden zijn ontslag in. Saakasjvili, die zijn aftreden live bekendmaakte in een tv-interview, keerde zich openlijk tegen de president en zag vervolgens zijn aanhang snel groeien.

Ook Sjevardnadze lijkt de politieke aardverschuiving te onderkennen. Hij dreigde de voorbije dagen de noodtoestand uit te roepen, maar durfde de daad niet bij het woord te voegen. Saakasjvili wil de banden met de EU en de VS verstevigen. Dat hijnu al een week op de trom mag slaan, is volgens waarnemers een indicatie dat de democratische hervormingen in Georgië niet meer te keren zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden