Tijdlint met schedel en beverrestente kijk Rijksmuseum van Oudheden, leiden

Driehonderdduizend jaar geschiedenis in anderhalf uur; dat zou moeten lukken op de nieuwe afdeling Archeologie van Nederland in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Vanaf donderdag leidt een 120 meter lang manshoog tijdlint vol vitrines de bezoeker van de Noordzee in de IJstijd tot Eindhoven in de Tweede Wereldoorlog. Van een stukje schedel tot servies met hakenkruismotief. 'Het is de enige tentoonstelling die een compleet overzicht biedt van de lange geschiedenis van Nederland', vindt conservator Annemarieke Willemsen.


Het idee achter de tentoonstelling is nieuw, zegt de andere conservator, Luc Amkreutz. 'We richten ons niet meer op de topstukken en wilden af van de typologische rijtjes. Dus geen vitrine met trechterbekers bij de hunebedden. Wij gaan naar de plekken waar de opgravingen zijn gedaan en proberen de context van die plek te bieden.'


En dus is er een haard te zien uit Oldeholtwolde waarin 11.650 jaar geleden voor het laatst vuur werd gestookt. En in de vitrine ernaast de vuurstenen die daarvoor nodig waren; vermoedelijk vervaardigd door een vader en zijn twee zonen. Een van hen was een ware vuursteenkunstenaar; elke poging tot vuurmaken zou met zijn stenen wel lukken. Een andere was duidelijk minder getalenteerd. Zijn stenen zijn bot en zitten vol butsen en kieren.


'Met deze aanpak komt de geschiedenis dichterbij', zegt Willemse. 'U komt uit Dordrecht? Wij laten zien wat er in 1450 in Dordrecht gebeurde. Ook als dat betekent dat we niet het mooiste van het mooiste kunnen laten zien. De topstukken zijn nu niet meer alleen, maar worden omgeven door herkenbare voorwerpen.' Vele uren hebben de conservatoren in de depots van het museum doorgebracht om alle voorwerpen boven water te krijgen. Sommige hadden al vijftig jaar geen daglicht meer gezien.


De tentoonstelling ziet er met het slingerende witte lint als leidraad opvallend uit. Als een bezoeker binnenkomt, klinken zacht de geluiden van voetstappen in de sneeuw, van een kar die ratelt over keien. Beamers projecteren interactieve films, Google Earth-animaties zoomen in op de vindplaatsen.


Toch is dat niet het spectaculairste van de tentoonstelling, meent Amkreutz. Dat is de vitrine die laat zien wat ze duizenden jaren geleden aten in Hardinxveld-Giessendam: daar liggen de resten van bevers en otters, het maagschild van een moerasschildpad. En een pyrietknolletje en een tonderzwam; benodigdheden om vuur te maken. Prins Willem-Alexander opent Archeologie van Nederland donderdag.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden