Nieuws Boris Johnson

Tijdens zijn Lagerhuisdebuut daagde Boris Johnson Brussel uit: over 98 dagen moet Brexit een feit zijn

Op strijdlustige wijze heeft Boris Johnson donderdag zijn Lagerhuisdebuut als premier gemaakt. Hij liet Brussel weten dat het niet genoeg is om de voorgenomen regeling voor de Ierse grens aan te passen, maar dat die zogeheten backstop geheel uit het Brexitakkoord moet verdwijnen. De hardste aanval in het rumoerige parlement had hij echter in petto voor oppositieleider Jeremy Corbyn, wat erop duidt dat Johnson snel verkiezingen verwacht.

Boris Johnson tijdens zijn Lagerhuisdebuut als premier. Beeld EPA

Johnson begon zijn toespraak met de constatering dat het Verenigd Koninkrijk ‘de beste plek ter wereld is’, eraan toevoegend dat hij best weet dat sommigen dit een overdreven stelling vinden. Over dertig jaar, wanneer hijzelf dik in de tachtig is, zal het land de welvarendste economie van Europa zijn, een kruisspin in een web van internationale handelsverdragen. Voordat deze utopie gestalte krijgt, moet over 98 dagen, inclusief zomervakantie en congresseizoen, de Brexit een feit zijn.

In een geest van vriendschap wil Johnson, met zijn Brexitteam, zo snel mogelijk gaan praten met de Europese Commissie en de lidstaten van de EU. Vanuit Brussel kwam meteen al het bericht dat Johnsons benadering onaanvaardbaar is. De verwachting van 10 Downing Street is dat daar na de Europese top van half oktober, twee weken voor de Brexitdeadline, verandering in komt. Ondertussen heeft hij zijn oude vriend en rivaal Michael Gove de opdracht gegeven om, als minister zonder portefeuille, een No Deal-Brexit voor te bereiden.

Zo’n No Deal zal, weet Johnson, leiden tot de val van zijn regering, reden dat zijn gedachten vooral lijken te liggen bij parlementsverkiezingen. Dat bleek reeds bij de samenstelling van wat met recht een vechtkabinet mag heten. Waar May een balans probeerde te houden tussen brexiteers en EU-gezinden, heeft Johnson zich aan de kabinetstafel omringd door Boristas, ministers die net als hijzelf heilig geloven in de Brexit. Opvallende uitzondering is zijn broer Jo, die uit het kabinet-May was gestapt om campagne te voeren voor een tweede EU-referendum.

Do or die

Het is een Dood of de Gladiolen-kabinet, wat aansluit bij Johnsons Brexit-motto: Do or Die. Benoemingen zijn altijd een sterk punt van Johnson geweest, en dat bleek nu eens te meer. Zijn drie belangrijkste ministers – op Financiën, Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken – zijn allemaal kinderen van migranten, en twee van hen zijn van Aziatische origine. Daarmee is het kabinet van Johnson, die door tegenstanders voor racist is uitgemaakt, ‘gekleurder’ dan de regeringen van Duitsland, Frankrijk en Nederland.

Opvallend afwezig aan de kabinetstafel zijn leden van de European Research Group, de Spartanen onder de brexiteers. Alleen de baas is uitverkozen. Jacob Rees-Mogg is de nieuwe Leader of the House, de persoon die de agenda van het Lagerhuis beheert. Dat lijkt een slimme zet, want niemand in Westminster weet meer van de Britse constitutie dan deze Old Etonian, en dat kan goed van pas komen, omdat de EU-gezinden onder de volksvertegenwoordigers bedreven zijn gebleken in het naar zich toe trekken van de macht.

Stormachtig

Kort voor het einde van het optreden van Rees-Mogg verscheen een blonde haardos achter de zetel van de Speaker: de nieuwe premier. Wat volgde, was de stormachtigste sessie in jaren. Johnson profileerde zich als de optimist, terwijl hij Labourleider Corbyn een negatieve houding verweet, een gebrek aan vertrouwen in de ‘grootsheid’ van de eigen natie. Johnsons tactiek is duidelijk geworden: brexiteers herenigen en parlementsverkiezingen gebruiken als een surrogaatreferendum, waar Corbyn tweespalt moet zaaien in het remain-kamp.

Corbyn verliet voortijdig de debatkamer, terwijl de Conservatieven geen genoeg konden krijgen van de branie die Mays opvolger tentoonspreidde tijdens het beantwoorden van 129 vragen. De oud-premier zelf zat met haar stafchef en drie opgestapte ministers in het cricketstadion Lord’s te kijken naar een wedstrijd die Engeland aan het verliezen was tegen Ierland. Het deed denken aan de Conservatieve partijcoryfee John Major, die datzelfde deed nadat hij in 1997 door Tony Blair uit 10 Downing Street was verjaagd.

Naar verwachting zullen deze ‘politieke vluchtelingen’ na de zomer terugkeren naar Westminster om het, als de ware oppositie, de nieuwe leider heel moeilijk te maken.

DE KOPSTUKKEN VAN BRITSE PREMIER BORIS JOHNSON

Dominic Raab

Dominic Raab. Beeld EPA

De voormalige Brexitminister, die uit onvrede met Theresa Mays Brexitakkoord uit het kabinet was gestapt, krijgt nu de kans op Buitenlandse Zaken. Hij was een van Johnsons rivalen voor het leiderschap van de Conservatieve Partij, maar toen hij in een vroeg stadium uitviel sloot hij zich aan bij Johnson. Raab ligt goed bij de ultra-brexiteers vanwege zijn harde lijn in Brussel, zonder dat dit overigens wat opleverde. Hij maakte zichzelf belachelijk toen hij moest toegeven dat hij niet wist hoeveel goederen via Dover naar het vasteland gaan, en andersom. Hij heeft het graag over zijn vader, die als 6-jarige met zijn Joodse ouders, na het Verdrag van München in 1938, van Tsjechië naar Engeland was gevlucht. Een handig wapen tegen Jeremy Corbyn, die gebukt gaat onder aantijgingen van antisemitisme.

Priti Patel

Priti Patel. Beeld AFP

Nooit is een minister zo spectaculair afgetreden als Priti Patel. Half Engeland volgde in 2017 haar vlucht van Nairobi naar Londen, wetend dat ze kort na de landing zou worden ontslagen door May, omdat ze op eigen houtje contacten had onderhouden met Israël. Patels ouders waren etnische Indiërs die eind jaren zestig Oeganda voor Engeland hadden verruild vanwege de anti-Aziatische sentimenten in het Afrikaanse land. Patel werkte voor partijleider William Hague en ontpopte zich als een lieveling van rechtse Conservatieven. Tot een paar jaar geleden was ze voor de herinvoering van de doodstraf. Haar belangrijkste taak na de Brexit is het invoeren van een ‘Australisch’ immigratiesysteem. De regering-Johnson wil tevens een amnestieregeling voor illegalen die al lang op het eiland wonen en werken.

Sajid Javid

Sajid Javid. Beeld EPA

De nieuwe minister van Financiën is het voorbeeld van een succesvol immigrant. Zijn vader was platzak naar Engeland gekomen, ging als buschauffeur werken en zorgde ervoor dat zijn zoon kon studeren. Als tiener raakte Javid – net als Raab een van Johnsons rivalen om het leiderschap – onder de indruk van Margaret Thatcher. Hij leende 500 pond en investeerde dat geld handig in aandelen. Dat was het begin van een carrière in The City. Door zijn besluit de politiek in te gaan daalde zijn inkomen met 98 procent. May maakte hem minister van Binnenlandse Zaken, waar hij een harde koers inzette. Zo besloot hij de jihadbruid Shamima Begum haar Britse nationaliteit te ontnemen. ‘The Saj’ nam ook het paspoort af van een Britse Pakistaan die schuldig was bevonden in een misbruikschandaal.

Stephen Barclay

Stephen Barclay. Beeld AFP

Een van de weinige ministers die na de bruutste machtswisseling uit de moderne geschiedenis op hun post zijn gebleven. Deze advocaat, die op de militaire academie Sandhurst heeft gezeten en geschiedenis studeerde op het befaamde Peterhouse-college in Cambridge, valt op door zijn onopvallendheid. ‘Hij is kleurloos, gewichtsloos, vormloos – als een gas, een inert gas, voorzichtig zwevend naar het katheder, en dan weer voorzichtig zwevend naar zijn zitplaats’, zo is zijn Lagerhuisoptreden omschreven door politiek verslaggever Michael Deacon. De minister voor het uittreden uit de EU zal samenwerken met onder meer David Frost, Johnsons ‘sherpa’ in Brussel. Anders dan zijn voorganger staat deze baas van de Londense Kamer van Koophandel, voorheen de Britse ambassadeur in Kopenhagen, bekend als een euroscepticus.

Jacob Rees-Mogg

Jacob Rees-Mogg. Beeld EPA

Anders dan in de Nederlandse politiek, waar de Tweede Kamer de baas is, wordt de agenda in Westminster door de regering bepaald. Deze belangrijke taak is nu weggelegd voor Jacob Rees-Mogg, die verslagen van debatten uit vervlogen tijden voor zijn plezier leest. ‘Verstandige mensen koesteren de Britse constitutie als een hobby’, zo beweerde hij tijdens zijn debuut als Leader of the House, dat uitliep op een openbaar college staatsrecht. Met het grootste gemak ging hij als een staatkundig tijdreiziger door de eeuwen heen. Hij charmeerde de Lagerhuisleden met vleierij, bracht zelfs een lach op de gezichten van de Schotse Nationalisten en debatteerde met de Speaker over de herkomst van de term ‘archaïsch’. Kennis van procedures en conventies is cruciaal in een land zonder geschreven grondwet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden