Reportage

Tijdens Frieslands jaarlijkse kaatsfestijn op It Sjûkelân lijkt het virus ver weg

De belangrijkste kaatswedstrijd van het jaar, de PC in Franeker, kon dit jaar doorgaan met een beperkte hoeveelheid, op corona getest publiek.  Beeld Harry Cock / de Volkskrant
De belangrijkste kaatswedstrijd van het jaar, de PC in Franeker, kon dit jaar doorgaan met een beperkte hoeveelheid, op corona getest publiek.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Ook Nederlands oudste sportevenement gaat met de tijd mee. Tijdens de belangrijkste kaatswedstrijd van het jaar, de PC in Franeker, wappert een Friese regenboogvlag en worden QR-codes gescand. ‘Dit is waar we het voor doen: tribunes vol mensen die een prachtige dag hebben.’

Slechts één keer in de afgelopen 65 jaar miste Jelle Eelkema uit Nes een PC. ‘Toen zat ik als militair in Nieuw-Guinea.’ De kwieke 79-jarige is vanmorgen om 6 uur uit Noordoost-Friesland naar Franeker vertrokken om deze hoogmis van het Friese kaatsseizoen te beleven, voor de 64ste keer. Want vorig jaar strooide het virus roet in het eten. ‘Dat was een gat in mijn zomer.’

Het is een hiaat op de erelijst op de rechter entreetoren die boven de heilige speelgrond van It Sjûkelân uitrijst: ‘2020: niet gekaatst i.v.m. coronapandemie’. In de oorlogsjaren 1943 en 1944 werd er op de vijfde woensdag na 30 juli gepast voor het oudste sportevenement van Nederland. De laatste keer dáárvoor was in 1866 – vanwege een cholera-epidemie.

De organisatie wilde niet nogmaals een jaar overslaan, zegt secretaris Siemen Volberda, die is neergedaald uit het koepeltje waar de heren van de organisatie vandaag huizen. Zelfs een editie zonder publiek – vorig jaar nog taboe – behoorde tot de scenario’s. ‘Het bleef tot het laatste moment spannend.’

Maar mede dankzij intensief overleg met de gemeente, de Veiligheidsregio, de GGD en met de inzet van Testen voor toegang zijn vandaag tijdens editie 167 vijfduizend toeschouwers welkom, iets minder dan de helft van het normale aantal. ‘Geweldig. Als ik om me heen kijk, geniet ik. En echt niet alleen vanwege het mooie weer’, zegt Volberda. Dat de organisatoren de traditionele rijtoer in een koets dit jaar moeten overslaan, is dan geen ramp.

Friese regenboogvlag

Tussen de vlaggen van de Friese gemeenten wappert fier een Friese regenboogvlag. Misschien nog wel meer dan over de toegangsmaatregelen ging het over deze vlag de afgelopen dagen in Friesland. De provinciale fractie van Forum voor Democratie probeerde – tevergeefs – zelf per motie het provinciebestuur te manen tot ingrijpen ‘wegens het incorrecte gebruik van traditionele Friese symbolen’.

Een enkeling mokte, net als over het toegangsbeleid. Volberda is er duidelijk over. ‘De PC is voor iedereen. We willen met de tijd mee.’ Het kaatsmekka is vandaag zeker niet enkel het domein van senioren. Op de fiets uit Minnertsga kwamen vanmorgen de vrienden Willem, Jacob, René, Feike en Syrt. Dertigers. Goeddeels gevaccineerd, twee van hen moesten nog een test ondergaan. Dat ging in Harlingen vlotter dan in Leeuwarden. Maar ze hadden het er graag voor over.

‘Dit is het hoogtepunt van de zomer’, zegt Willem. ‘Veel mensen hebben hier echt naartoe geleefd.’ Ook al is het feest dit jaar iets minder groot en gaat de tap een paar uur eerder dicht, de PC, zeggen ze, is één grote reünie. Syrt: ‘Sommige mensen zie ik maar een keer per jaar: hier.’

Pier Eringa beleeft ondertussen op de gele tribune zijn finest hour tot dusver, als voorman van de stichting Open Nederland, de organisatie achter het bekritiseerde Testen voor toegang. ‘Dit is waar we het voor doen: tribunes vol mensen die een prachtige dag hebben’, zegt hij, amper uitkomend boven de harmonie die net Heal the world heeft ingezet.

Beginselen kaatsspel

Zojuist probeerde hij een hockeyer en de directeur van de schaatsbond nog zonder veel succes de beginselen van het voor buitenstaanders ondoorgrondelijke kaatsspel bij te brengen. Testen voor toegang is een prijzig instrument, erkent Eringa. ‘Maar we laten hier zien dat het niet alleen leuk is voor jongeren die naar een feest of festival kunnen.’

Vooral het scannen van uitgeprinte QR-codes geeft gedoe, zegt een dame van de toegangscontrole. Voor senioren blijken DigiD’s en digitale testbewijzen een horde. Maar zij kregen zaterdag hulp in het kaatsmuseum. Dat iemand met een niet te scannen Belgische QR-code naar binnen mag, is volgens ‘de geest van de regels’ volgens Eringa. Waterdicht zal het systeem nooit zijn. ‘Wel risico-arm, zeker zoals hier in de buitenlucht en met wat ik heb gezien goed toezicht .’ Of het genoeg is voor een besmettingsloze editie, moet blijken. ‘Ik heb goede verwachtingen, maar we moeten dat goed in de gaten houden.’

null Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Voor nu lijkt het virus op It Sjûkelân ver weg. Jaap Wijnja springt in het oog omdat hij als enige toeschouwer een mondkapje draagt. ‘Niet op de tribune, maar wel als ik me door de menigte beweeg.’ Hij zet de traditie voort met zijn vader Wiebe (79), die geen mondkapje draagt. ‘Ik heb twee prikken gehad.’

Op het veld zetten knapen met rechtschapen Friese namen als Gert-Anne, Taeke en Jelte-Pieter de toon, buiten de lijnen pronken de speciaal voor deze dag opgedofte famkes. Soms maken bezoekers ruimte voor de ander als ze elkaar passeren in een smalle doorgang, maar vaker vindt een hand een andere hand of een schouder. ‘Ha Bauke!’ -‘Hé Sjoerd’ - social distancing is geen modus operandi tijdens deze grote reünie.

Hamburgerwalmen

Vanaf de middenberm van de Voorstraat stijgen hamburgerwalmen op. Alleen op eerste oogopslag is het aangezicht van een massa onwennig. Dan blijkt eens te meer dat de mens een sociaal dier is dat oude gewoontes snel weer oppakt. De jongemannen uit Minnertsga genieten volop. De 12 is in de klok, het bier vloeit al flink. ‘Lekker festivalsfeertje!’ Dat ‘hun’ partuur (hun team) in de finale verliest van het team van Gert-Anne van der Bos, doet er amper toe. ‘Eigenlijk is kaatsen vandaag een bijzaak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden