Nieuws

‘Tijdelijke sluiting’ wordt definitief: McDonald’s doet alle 850 filialen in Rusland van de hand

Na de aangekondigde ‘tijdelijke’ sluiting van zijn filialen in Rusland, pakt McDonald’s door: de fastfoodketen verlaat het land na 32 jaar. Het gaat een koper zoeken voor zijn 850 zaken.

Michel Maas
Een man voor vanwege de oorlog gesloten McDonald's in Belaya Datsja, even buiten Moskou. Beeld Getty Images
Een man voor vanwege de oorlog gesloten McDonald's in Belaya Datsja, even buiten Moskou.Beeld Getty Images

Dat McDonald’s om politieke redenen uit een land vertrekt, is een trendbreuk. The New York Times citeert Chris Kempczinsky, ceo van McDonald’s, die in een interne verklaring schrijft: ‘Dit is een gecompliceerde zaak, zonder precedent en met vergaande consequenties. Maar het is onmogelijk de humanitaire crisis te ontkennen die de oorlog in Oekraïne heeft veroorzaakt.’

Het concern gaat op zoek naar een lokale koper. De gele M zal van alle 850 restaurants verdwijnen, en de nieuwe eigenaar zal behalve het McDonald’s-logo ook de merknamen van de hamburgers niet meer mogen gebruiken. McDonald’s betaalt zijn personeel door tot de verkoop rond is en zal bedingen dat de werknemers ook in het nieuwe bedrijf kunnen blijven werken, aldus een mededeling van het bedrijf. Het zal 1,2- tot 1,4 miljard dollar op zijn Russische bedrijven afschrijven. Anders dan in andere landen, waar de meeste bedrijven eigendom zijn van franchisehouders, is 80 procent van de restaurants in Rusland eigendom van McDonald’s zelf.

Komst McDonald’s naar Moskou in 1990 ‘opwindende mijlpaal’

Kempczinski haalt in zijn bekendmaking de komst van McDonald’s naar Rusland aan. Die was ‘in de geschiedenis van McDonald’s een van de meest trotse en meest opwindende mijlpalen’, aldus de topman. ‘Na bijna een halve eeuw van Koude Oorlog betekenden de Gouden Bogen (de gele M) boven het Poesjkin Plein voor velen, aan beide zijden van het IJzeren Gordijn, het begin van een nieuw tijdperk.’

Toen de McDonald's op 31 januari 1990 zijn eerste filiaal opende in Moskou, was de gele M de boodschapper van de nieuwe tijd. Moskovieten stonden om vier uur ’s ochtends te wachten om voor het eerst van hun leven een Big Mac (omgedoopt tot Bolshoi Mak) te proeven – de smaak van Amerika en van het kapitalisme voor maar twee roebel. De fastfood-reus haakte in op het historisch belang met de slogan: ‘Als je niet naar Amerika kunt komen, kom dan naar McDonald’s in Moskou.’

Reportages over de opening van de eerste McDonald’s – three blocks from the Kremlin noteerde The Washington Post niet zonder verbazing – registreerden de bewondering van de Russen voor de kwaliteit van het vlees, en vooral voor de sla: iets wat de meeste Russen nooit aten, en wat ze vaak zelfs nooit hadden gezien.

Managers studeerden aan Hamburger Universiteit

Het filiaal aan het Poesjkin Plein was het eerste van twintig restaurants die snel zouden volgen, geleid door managers die waren afgestudeerd aan McDonald’s eigen Hamburger University. Eigen fabrieken zouden er zorg voor dragen dat de hamburgers in Rusland net zo smaakten als in de rest van de wereld.

De komst van McDonald’s was de bekroning van veertien jaar taaie onderhandelingen, geleid door de directeur van McDonald’s Canada, George Cohon. Hij schreef er een boek over: To Russia with Fries (een variatie op de James Bondtitel From Russia with Love, met uiteraard Russen als slechteriken).

Na zo’n begin, en zo’n geschiedenis van tientallen jaren was het geen wonder dat het concern heeft geaarzeld met de beslissing te vertrekken. Op 8 maart – bijna twee weken na de Russische invasie in Oekraïne – leek een ‘voorlopige sluiting’ afdoende. McDonald’s beloofde de 62 duizend werknemers te zullen doorbetalen in de hoop dat Rusland op zijn schreden terug zou keren.

Naarmate de oorlog in Oekraïne langer duurde, en er meer en meer berichten over oorlogsmisdaden en wreedheden naar buiten kwamen, werd de druk om definitief te vertrekken groter. Onder die druk, onder meer van personeel en klanten, zwichtte het concern uiteindelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden