Tijdelijk grenscontroles tijdens nucleaire top in Den Haag

Rond de nucleaire top in Nederland op 24 en 25 maart wordt tijdelijk de grensbewaking in Nederland opnieuw ingevoerd. Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) heeft dat aan de Tweede Kamer laten weten.

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) Beeld ANP

De marechaussee en de zeehavenpolitie kunnen in de periode van 14 tot 28 maart grenscontroles gaan uitvoeren aan de grenzen met België en Duitsland, op de waterwegen en op de aangewezen luchthavens Schiphol, Rotterdam The Hague Airport, Eindhoven Airport, Maastricht Aachen Airport en Groningen Airport Eelde. De controles worden op basis van informatie en dreiging uitgevoerd, laat Teeven weten.

De controles worden steekproefsgewijs en op basis van vooraf verzamelde informatie van Nederlandse opsporings- en inlichtingendiensten, buitenlandse autoriteiten en internationale organisaties gedaan. Bij de landsgrenzen in het oosten en zuiden van Nederland zal de marechaussee de controles samen met de Duitse Bundespolizei en de Belgische Federale Politie uitvoeren. 'Door de grenscontroles flexibel en informatiegestuurd uit te voeren, wordt getracht het normale verkeer en de reizigers zo min mogelijk te hinderen', schrijft Teeven.

Voor de marechaussee is dit een enorme operatie die de maximale inzet vergt, vertelt een woordvoerder. 'Naast de buitengrenzen moeten we nu ook de binnengrenzen beveiligen. We hebben in totaal 34.000 diensten ingepland. Ook reizigers die bijvoorbeeld uit EU-landen komen, kunnen nu worden gecontroleerd. Dat zal voor hen even wennen zijn.'

De marechaussee speelt ook een grote rol op het gebied van documentencontrole. De dienst is gespecialiseerd in het herkennen en opsporen van valse reisdocumenten. Daarnaast draagt onder meer de elite-eenheid BSB van de marechaussee bij aan bewakings- en beveiligingstaken tijdens de top.

Wat maakt de top zo belangrijk?
Verwacht op de afsluitende persconferentie van de Nucleaire Security Summit (NSS) - door premier Rutte en Obama op 25 maart - geen grote aankondiging over het terugbrengen van het wereldwijde nucleaire wapenarsenaal. 'Dat is meer iets voor de kernwapenstaten zelf', zei de Nederlandse hoofdonderhandelaar Piet de Klerk vanochtend op een persconferentie. De top, in 2010 door de Amerikanen voor het eerst georganiseerd, draait uiteindelijk om één ding: het voorkomen van nucleair terrorisme.

De onderhandelaars (ook wel sherpa's genoemd, omdat ze de politieke leiders 'naar de top moeten dragen') proberen allereerst afspraken te maken over het verminderen van het gebruik van gevaarlijk nucleair materiaal. Denk aan hoogverrijkt uranium en de plutonium, dat onderdeel is van nucleaire brandstof. Veel kernreactoren kunnen ook werken met laagverrijkt uranium, waar je geen kernwapen van kunt maken. Sinds een paar jaar werken de reactoren in Delft en Petten bijvoorbeeld niet meer met hoogverrijkt uranium. En de VS heeft de afgelopen twintig jaar 500 ton hoogverrijkt uranium opgekocht van de Russen en omgezet in reactorbrandstof. Volgens De Klerk 'een goed voorbeeld van het omsmeden van zwaarden naar ploegscharen'. Voor plutonium zal in tijdens de top waarschijnlijk worden afgesproken 'de voorraden zo klein mogelijk te houden'.

Piet de Klerk, hoofdonderhandelaar van de nucleaire top, gaf vorige week op het ministerie van Buitenlandse Zaken een toelichting op de onderhandelingen. Beeld ANP
 
De toppen bestaan praktisch genoeg uit het oplezen van verklaringen terwijl op de achtergrond wordt gewerkt aan de slotverklaring
Piet de Klerk

Vuile bom
Het tweede agendapunt volgende maand is de beveiliging van het nucleaire materiaal. Volgens De Klerk hebben terroristische groepen in het verleden pogingen gedaan nucleair materiaal in handen te krijgen. Het gaat dan ook om niet-splijtbaar materiaal, zoals cobalt-60. Daarmee kan, in combinatie met explosieven, een vuile bom worden gemaakt en 'een flinke oppervlakte radioactief worden besmet'. Het meest tastbare resultaat van de NSS zal de gezamenlijke slotverklaring zijn. Zo'n communiqué met intenties en afspraken is doorgaans al uitonderhandeld voordat de wereldleiders voet aan wal hebben gezet.

'Daar zijn we al een eind mee op streek, al moeten er al een aantal plooien worden gladgestreken', zo zei De Klerk hierover. Minstens zo belangrijk zijn echter de individuele rapporten van landen (of groepen gelijkgestemde landen). Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) wees vrijdag in zijn brief aan de Tweede Kamer op het belang van die verklaringen. 'Die gelden als voorbeeld voor andere landen of als doel voor een volgende top.'

De top begint op maandagmiddag 24 maart. 's Avonds ontvangt koning Willem-Alexander alle wereldleiders voor het diner. Rutte en Obama sluiten de top dinsdag af met hun persconferentie. Van de 57 delegaties heeft op dit moment tweederde toegezegd te komen.

Werkzaamheden voor het World Forum, waar de nucleaire top wordt gehouden. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.