'Tijdbom onder amateurclubs'

Als clubs in het amateurvoetbal geen maatregelen nemen, bestaat over tien jaar 30 procent van de verenigingen niet meer. Daarvoor waarschuwt Bernard Fransen, voorzitter amateurvoetbal van de KNVB.

ZEIST - 'Er tikt een tijdbom onder clubs die geen antwoord hebben op de steeds toenemende politieke en maatschappelijke druk en de hogere financiële lasten', zegt Fransen.


De belangstelling voor voetbal is onverminderd groot, maar de aanwas van nieuwe leden houdt geen gelijke tred met de organisatorische kracht. Dat is vooral een probleem bij kleine clubs, die drijven op de inzet van betrokken bestuurders en enthousiaste vrijwilligers.


Juist nu de economische recessie gaten slaat en sponsors zich terugtrekken worden nieuwe eisen gesteld, stelt de sectievoorzitter. Clubs kunnen hun problemen niet langer alleen met contributie-inkomsten oplossen. 'Verenigingen zullen creatief moeten zijn, want de druk op de velden wordt groter doordat de competitie complexer is geworden.' Er is steeds meer bij gekomen, van zaalvoetbal tot pupillenvoetbal, van vrouwenvoetbal tot 45-plusvoetbal. Dat, gevoegd bij de toenemende vraag naar middelen voor sluitende exploitaties, maakt de toekomst onzeker voor veel clubs.'


Gebrek aan bestuurlijk vermogen kan grote gevolgen hebben, stelt Fransen. Daarom is het tijd voor onorthodoxe maatregelen. 'Eigenlijk zou elke topbestuurder in Nederland, onderwijskracht of student aan de Academie van Lichamelijke Opvoeding zijn aandeel moeten leveren in het vitaliseren van clubs. Bestuurlijke ervaring is noodzakelijk om verder te komen in deze tijd.'


De bindende kracht van de sportclub is groot. Maar er is meer nodig. 'Zonder bestuurlijk vermogen wordt een vereniging gemangeld door sentimenten. Ik heb waardering voor ieders identiteit en clubliefde, maar als clubs uiteindelijk failliet gaan, bestaat er helemaal niets meer.'


Waar Fransen veranderingen wil, begint hij bij zichzelf - aan de top van zijn organisatie. 'Als ik terugkijk op mijn bestuurlijke ervaringen in verschillende organisaties, dan denk ik dat de KNVB het buitengewoon goed doet. Maar ook dat is in deze tijd van knelpunten en maatschappelijke aanpassingen niet goed genoeg.'


Overleven

Het amateurvoetbal bestaat uit 1,2 miljoen leden en 3.200 verenigingen met allemaal eigen wensen. Daar wil de KNVB op blijven inspelen, niet door centralisatie maar door 'structureel mee te denken' over de rol van verenigingen in de nieuwe maatschappelijke context.


'We zijn begonnen met van bovenaf naar onszelf te kijken, naar onze bestuurlijke capaciteit, innovatiekracht en organisatie. Nu zijn we bezig met een stappenplan dat we willen invoeren op districts- en verenigingsniveau. Clubs moeten zichzelf de vraag blijven stellen of ze sterk genoeg zijn, wat hun functie eigenlijk is. Maar ook of ze voldoende bestuurscapaciteit hebben. Want zonder een goed bestuur gebeurt er niets. Dan is het alleen maar een kwestie van de hand ophouden.'


Het stappenplan moet helpen de bestuurskwaliteit te verbeteren. Verenigingen met een speciale functie moeten blijven bestaan, maar wel met meer bestuurlijke kracht dan nu vaak het geval is.


De kans op overleven zit niet in het op laten gaan van kleine in grote clubs. 'Met een clubhuis dat alleen 's avonds geopend is, heb je als vereniging te weinig bereik. Clubs alleen kunnen daar weinig verandering in aanbrengen. De muren naar onderwijs, gemeente en andere sportverenigingen moeten verdwijnen.'


Volgens hem moeten clubs leren over hun grenzen heen te kijken 'om hun vitaliteit te bewijzen'. Van verenigingen wordt verwacht dat ze innoveren, zich maatschappelijk ontwikkelen en oog hebben voor duurzaamheid en de persoonlijke ontwikkeling van jonge leden.


Er zijn volgens Fransen genoeg voorbeelden van modern geleide clubs die zich aan hun maatschappelijke omgeving hebben aangepast. 'Daar is de weg naar welzijn en onderwijs ingeslagen en zijn nieuwe, zeer levensvatbare bolwerken tot stand gebracht waar de jeugd verantwoord kan sporten.


'De KNVB heeft pedagogische programma's ingevoerd voor scheidsrechters en trainers. Dat is essentieel voor een organisatie met een grote maatschappelijke betekenis.'


Clubs moeten zich realiseren waarom ze bestaan, vindt Fransen. 'Ik noem het gewoon vitaliseren, beter worden om te kunnen overleven. Kinderen groeien heel anders op dan vorige generaties. We zien nu al jongeren afhaken omdat ze zich niet thuis voelen, soms vanwege gebrek aan leiding, soms door eenzijdige prestatiedruk.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden