Tijd voor soepelere drankregels tieners?

Bij pubers die alcohol drinken - tot wel vijftien glazen per week, en dat vier jaar lang - lijkt dus tóch geen enkele merkbare hersenschade te ontstaan. Tijd om de in de afgelopen jaren opgetuigde, strenge drankregels voor tieners maar weer te versoepelen?

Maarten Keulemans
Archieffoto: een dronken meisje Beeld anp
Archieffoto: een dronken meisjeBeeld anp

Daar keken we, volledig vertrouwd gemaakt met het inzicht dat drank het rijpende puberbrein ernstige schade toebrengt, toch even raar van op. Want wat blijkt: de eerste de beste gedegen volgstudie van een grote groep pubers door de jaren heen haalt die visie volledig onderuit. Drinkende tieners zijn helemaal niet dommer, minder geconcentreerd of slechter van memorie dan pubers die de alcohol laten staan.

Staatssecretaris Van Rijn, geen arts maar politicus, schrok er zo van dat hij er spontaan een 'welles' uit floepte: 'Dat alcohol slecht is voor kinderen staat als een paal boven water.'

Toch komt het nieuwe inzicht niet geheel onverwacht. De zaak lijkt een klassiek geval van het 'afname-effect', zoals dat in wetenschapskringen heet: het verschijnsel dat aanvankelijk gevonden bewijs bij vervolgonderzoek nogal eens blijkt te verdampen. Zeker bij maatschappelijk beladen onderwerpen zoals drinkende kinderen hebben wetenschappers en politici nu eenmaal de neiging om bewijs dat past bij de verwachting wat al te gretig te omarmen. Met als gevolg dat nuances en tegenbewijzen pas veel later aan het licht komen.

Een Nix18-sticker op een kassa in de supermarkt. Beeld anp
Een Nix18-sticker op een kassa in de supermarkt.Beeld anp

Puberbrein

Wat meespeelt in de zaak van het benevelde puberbrein, is dat het verhaal opgeld deed in een tijd dat men net de kleurige MRI-scans had ontdekt: daarop leek de hersenschade tastbaarder dan ooit. Nog altijd tonen de GGD's op scholen hersenscans van twee puberbreinen, het een vitaal en felgekleurd, het ander op het oog nauwelijks actief. Dat dergelijk 'bewijs' soms rammelt en vaak afkomstig is van kleine, kortlopende studies onder alleen de allerextreemste gevallen, zegt men er doorgaans niet bij.

En dat wringt. Als inderdaad algemeen bekend was dat het onderzoek naar hersenschade bij drinkende jongeren nog niet 'af' was, is dat een aanwijzing dat het opblazen van het wetenschappelijke bewijs niet helemaal per ongeluk is gegaan. Als de nieuwe aanwijzingen dat het allemaal wel meevalt stand houden, hebben experts en politici te hard moord en brand geroepen. Dat kan terugslaan op het vertrouwen in de politiek en de wetenschap zelf, op het gevaar af dat we eventuele volgende gezondheidswaarschuwingen minder serieus nemen. Een belangrijke les voor de overheid: waarschuw, maar doe het met mate.

Op internet dienen de eerste vreugdekreten van de jeugd zich intussen aan: zijn we eindelijk af van die soms haast draconische maatregelen waarmee jongeren tot de blauwe knoop worden gedwongen, zoals malle armbandjes of blaastesten op het schoolfeest. En het ontspannende nieuws voor ouders is dat ze niet in bezorgdheid hoeven door te slaan: het brein kan het best hebben als uw kind soms stiekem drinkt.

Wel degelijk schadelijk

Maar dat is wat anders dan zeggen dat drinken geen kwaad kan. Drank mag de cognitie dan ongeschonden laten en het brein niet 'vernielen' zoals het in de voorlichting heet; het neemt niet weg dat alcohol potentieel verslavend is en op lange termijn wel degelijk schadelijk voor de gezondheid. Los nog van het feit dat pubers die experimenteren met drank zich blootstellen aan een reeks onaangename gevaren, van vecht- en valpartijen tot verkeersongevallen en alcoholvergiftigingen aan toe.

Al met al lijkt het erop dat we uit de verkeerde argumenten toch nog het juiste alcoholbeleid hebben gedestilleerd. Nog maar een paar maanden geleden bleek uit ander Utrechts onderzoek dat het drankgebruik onder kinderen de afgelopen tien jaar spectaculair is gedaald: dat is mooi meegenomen.

De gedachte dringt zich op aan een cartoon die ooit in de Amerikaanse krant USA Today stond. Op een klimaatcongres zien we een boze meneer opstaan en wijzen op de lijst milieumaatregelen voor schone lucht en duurzame fabrieken: 'En als het nou één grote samenzwering is? Dan zijn we de wereld voor niets aan het verbeteren!'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden