Nieuws NOCNSF

Tijd voor een vrouwelijke voorzitter van NOCNSF? Sportbesturen vinden van wel

De vrouwen domineren al een decennium de Nederlandse topsport, maar in de bestuurskamers zijn het vooralsnog mannen die de besluiten nemen. Toch blijkt uit een peiling van informatieplatform Sport Knowhow XL dat de voorkeur uitgaat naar een vrouw als nieuwe voorzitter van sportkoepel NOCNSF. De positie komt vrij per 20 mei.

Oud-minister Edith Schippers. De 634 deelnemers aan de online enquête van Sport Knowhow XL kozen voor Edith Schippers als de gedroomde opvolger van de vertrekkende André Bolhuis. Beeld ANP

De 634 deelnemers aan de online enquête van de website kozen voor Edith Schippers als de gedroomde opvolger van de vertrekkende André Bolhuis. De oud-minister van Sport kreeg 262 stemmen als er vijf namen genoemd mochten worden. Bij één voorkeursstem was zij ook de nummer 1. Het is vooral de bestuurslaag van de sport die op de vragenlijst reageerde. Diezelfde kring van ingewijden zal op 15 april in de algemene vergadering van NOCNSF stemmen over die nieuwe preses: 75 sportbonden brengen dan hun gewogen stem uit.

Tot de toptien van de dertig door Sport Knowhow geselecteerde kandidaten behoren vijf vrouwen. Na Schippers (1) komen Rabobankbestuurder Heleen Crielaard (5), oud-verkeersminister Melanie Schultz van Haegen (8), Karin van Bijsterveld (ex-voorzitter tennisbond KNLTB, op 9) en Carolien Gehrels (ex-wethouder Amsterdam, gedeelde 10de). De hoogst genoteerde man is Eric van der Burg, tegenwoordig voorzitter van de Atletiekunie. Hij wordt direct gevolgd door de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb.

Nieuw ritme

Dat Sport Knowhow XL in de enquête twintig mannen en tien vrouwen opvoerde, is niet bepaald volgens bestuurlijke verhoudingen. Agnes Elling, al jarenlang onderzoeker namens het Mulier Instituut naar de vrouwelijke vertegenwoordiging in sportbesturen, zegt dat bij de laatste meting, in 2017, slechts 19 procent van de Nederlandse bestuurlijke functies bij de nationale sportbonden door vrouwen werd ingenomen.

Elling: ‘De doelstelling uit 2016, door NOCNSF uitgesproken, was om in 2020 40 procent vrouwen in de besturen van sportbonden te hebben. Dat lijkt mij thans utopisch.’ De ondervertegenwoordiging van vrouwen in de bestuurstop (voorzitter en directeur) is ook chronisch: Nederland haalt 4 procent.

‘Daarom geniet de keuze van een vrouw als voorzitter van NOCNSF wat mij betreft de voorkeur’, aldus Elling. Het zou ook passen binnen een nieuwe ritme. Na Hans Blankert en dertien mannelijke voorgangers (sinds 1912) trad in 2003 Erica Terpstra als eerste vrouw aan. Elling: ‘Na Terpstra kwam een man, Bolhuis. Nu zou een vrouw weer aan de beurt moeten zijn.’

Terpstra zegt zich in 2003 niet uit emancipatorische overwegingen te hebben gekandideerd. Het was haar om ‘de democratie’ te doen. NOCNSF schoof slechts één kandidaat naar voren, net als nu geselecteerd door een vertrouwenscommissie. Het was de politicus Ruud Vreeman. Hij leed een nederlaag tegen Terpstra (‘ik wilde de uitdaging wel aangaan’), die de kleine sportbonden achter zich wist te krijgen.

Over de huidige situatie, waarbij een vrouw de voorkeur zou moeten genieten, is Terpstra minder uitgesproken. ‘De keuze van een vrouw als voorzitter houd ik zeker niet voor uitgesloten. Maar zij moet het worden omdat zij goed is. En dan zeg ik: er zijn ook veel goede mannen.’

Niet meer van deze tijd

In 1989 verscheen er een studie in Nederland naar de vrouw in sportbestuurlijke kringen. Het boekwerk heette Bij ons is de voorzitter een vrouw. De verbazing van destijds is nog steeds niet verdwenen, aldus onderzoeker Elling. Toch vindt zij, ondanks tegenvallende cijfermatige ontwikkeling, de sfeer anders. ‘We zijn veel verder dan in 1989. Ik spreek en ken veel mannen die zeggen: het is niet meer van deze tijd dat vrouwen niet op die voorzittersstoel zitten. Het klimaat is veranderd. De weerstand is weg. Dit is een andere tijd.’

In de enquête van Sport Knowhow XL komt naar voren dat de opvolger van Bolhuis bij NOCNSF een visionair dient te zijn, ‘om te anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen’. Net zo belangrijk wordt het gevonden dat de nieuwe voorzitter ‘de sportwereld met de rest van de maatschappij verbindt’. De vertegenwoordiging van de Nederlandse sport in binnen- en buitenland is ook hoog gewaardeerd door de inzenders.

Wat wringt is dat NOCNSF aan sollicitanten vraagt c.q. voorspelt om de tijdverslindende voorzitterstaken in het tijdbestek van ‘een dag per week’ te vervullen. Hij of zij zal niet worden betaald: een pijnpunt voor jonge kandidaten die niet financieel onafhankelijk zijn. Op 1 maart komt de vertrouwenscommissie van NOCNSF, onder leiding van bestuurslid Jan Willem Maas, met de voordracht van één kandidaat. Twee weken erna sluit de termijn voor buitenstaanders om te kandideren. Dat kan geschieden als drie bonden zo’n kandidatuur ondersteunen.

Vijf vrouwelijke kandidaten

Edith Schippers (54)

Voor: Was in de kabinetten-Rutte 1 en 2 minister van Sport (VWS). Die portefeuille beheerde zij zelf, niet de staatssecretaris, zoals eerder gebruikelijk was. De met financiële problemen kampende topsport in Nederland kon op haar rekenen.

Tegen: Toen NOCNSF in 2015 dacht de Europese Spelen van 2019 naar Nederland te halen, gooide Schippers de deur in het slot. Ze vond dat nieuwe olympische toernooi te duur. Zelf zegt ze niet beschikbaar te zijn, ondanks alle pleidooien om haar tot de beste kandidaat uit te roepen.

Heleen Crielaard (52)

Voor: Stond zelf aan volleybalnet in een oranje shirt. Crielaard speelde 139 interlands en was spelverdeler op de Olympische Spelen van 1992. Maakte daarna naam als sponsormanager van Rabobank, jarenlang de grootste geldschieter van de Nederlandse sport. Werd in 2009 gekozen tot de machtigste persoon in sponsorland. Wil zelf graag. Zei tegen Sport Knowhow XL dat ze, als zij benaderd zou worden, ‘zeker in aanmerking wil komen voor het voorzitterschap’.

Tegen: Rabobank is sponsor van NOCNSF. Hoe voorkom je belangen verstrengeling in die functie?

Claudia Bokel (45)

Voor: Was acht jaar actief lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Schermde voor Duitsland, het geboorteland van haar vader, op het hoogste niveau. Haalde olympisch zilver en WK-goud. Was een progressieve stem in het IOC, fel tegen de lankmoedigheid waarmee Russisch dopingbedrog tegemoet werd getreden. Werkte voor grote concerns als Bayer en Adecco. Zeldzaam ervaren bestuurder, nu actief als directeur van FairSport.

Tegen: Door haar vele internationale werk kent zij de Nederlandse situatie onvoldoende om gemakkelijk voeling te krijgen met de verenigingswereld van de lage landen.

Annette Mosman (51)

Voor: Gaat als penningmeester over het geld bij NOCNSF. Intern zeer gewaardeerd. Handbalster. Ex-bestuurslid van het handbalverbond NHV. Krachtige opvolger van penningmeester Anneke van Zanen, die de sportkoepel eerder door moeilijke jaren hielp. Accountant die als ceo bij verzekeraar Generali en nu als cfo bij financieel dienstverlener APG een stevige carrière kent.

Tegen: Afkomstig van een kleine sportbond (NHV). Qua sportpolitieke kennis nog beperkt ontwikkeld. Pas sinds 2016 een positie bij NOCNSF.

Sylvia Barlag (64)

Voor: Werd 24 keer Nederlands kampioen atletiek en kwam in 1980 als tiende uit de olympische vijfkamp te Moskou. Werkte als natuurkundige in kernonderzoeksorganisatie Cern. Sinds 2002 een actief sportbestuurder: eerst voor de Atletiekunie, daarna de Europese federatie (sinds 2007) en sinds 2011 voor de wereldbond IAAF. Barlag bezit de juiste leeftijd, de juiste ontwikkeling en de juiste inzichten om een grote sportorganisatie te leiden.

Tegen: Nog weinig op Papendal, het bestuurlijke centrum van de Nederlandse sport, aangetroffen.

Recente sportsuccessen Nederlandse vrouwen vs. mannen

Winterspelen 2018
Vrouwen: 12 medailles (5 goud)
Mannen: 8 medailles (3 goud)

Zomerspelen 2016
Vrouwen: 12 medailles (6 goud)
Mannen: 7 medailles (2 goud)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.