analysecoronamaatregelen invoeren

Tijd voor een indringend gesprek met patiënt Nederland

Het aantal besmettingen stijgt, en dus zingt het M-woord – ‘maatregelen’ – weer rond. Of is dat te snel? Misschien moeten we de patiënt Nederland nog één keer zeggen dat hij nog herstellende is en het rustig aan moet doen, vinden veel kenners.

Op een covid-19-afdeling van het Albert Schweitzer ziekenhuis, half augustus.Beeld Arie Kievit

Burgemeester Aboutaleb die aankondigt dat hij met minister De Jonge nieuwe landelijke maatregelen wil bespreken. Intensivist Diederik Gommers die op de radio zegt dat hij ‘het gevoel’ heeft dat er een nieuwe lockdown komt. Ic-beddenbaas Ernst Jan Kuipers die zinspeelt op nieuwe landelijke maatregelen.

Nu het virus weer aantrekt, is het weer aan de orde van de dag. Het aantal dagelijks vastgestelde besmettingen vervijfvoudigde deze maand, en hoewel de verschillen nog miniem zijn, beginnen ook de lijntjes van de ziekenhuis- en ic-opnames verdacht de vorm aan te nemen van een ‘exponentiële’ groeicurve – nog zo’n woord dat we sinds maart niet hoorden.

‘Het aantal mensen dat het virus naar schatting heeft is zoals in maart. En het is rapide aan het stijgen’, zegt hoogleraar epidemiologie Frits Rosendaal (LUMC), afgelopen lente een van de eersten die alarm sloeg over de klimmende ziektecurve in ons land.

Toch is er ook een belangrijk verschil. ‘De demografie is nu anders, en dat is in ons voordeel’, zegt Rosendaal. Want de nieuwe uitbraak grijpt voorlopig vooral om zich heen bij jongeren: van de nieuw geïnfecteerden is de helft jonger dan 35. Maar, zeggen wetenschappers die je erover spreekt, ‘o wee als dat ineens in andere groepen terechtkomt. Dan kan het nog een versnelling hoger gaan dan eerst’, zegt een betrokkene.

Kwetsbaren

Tijd om ouderen en kwetsbaren te beveiligen, zoals sommigen willen? Dat heeft weinig kans. Het virus is ongrijpbaar: deze maand alleen al wist het binnen te sluipen in meer dan honderd verpleeghuizen en verzorgingscentra, als een dief in de nacht. Bovendien zitten de ‘kwetsbaren’ overal. ‘Het gaat echt niet alleen om 80-plussers. Boven de 50 heb je al een redelijke sterfkans’, zegt Rosendaal. Van de patiënten die momenteel in het ziekenhuis belanden, is de helft tussen de 30 en 65 jaar. ‘En ik denk niet dat de economie kan draaien op mensen onder de dertig’.

Toch het M-woord dus maar? Niet zo snel. ‘De patiënt Nederland moet niet gaan wanhopen’, vindt hoogleraar klinische virologie Louis Kroes (LUMC). ‘De perceptie is dat het alle hens aan dek is, dat de tweede golf al in volle hevigheid aan de gang is, alsof de tweede toren van het WTC in brand staat.’ Kroes wijst echter op de grafieken: afgezet tegen afgelopen lente is de stijging in het aantal ziekenhuisopnamen van nu nog te klein om te kunnen zien.

Minder ziek

Er zijn ook lichtpuntjes: zo zijn er inmiddels behandelingen die enigszins helpen, en zijn allerlei maatregelen nog gewoon van kracht, van thuisblijven bij klachten tot niezen in de elleboog. ‘Als je nu geïnfecteerd raakt, is het waarschijnlijk met een kleinere dosis virus. En dat zou weleens kunnen betekenen dat je minder ziek wordt.’

Allemaal kanten van de zaak die je in een goed gesprek met de patiënt Nederland niet mag verzwijgen, vindt Kroes. ‘Anders doe je precies wat al die types van #ikdoenietmeermee en Viruswaanzin ons verwijten: de gegevens bewust bijsturen, om toch vooral maar te zorgen dat iedereen bij de les blijft.’

Wat wel moet: een indringend gesprek met de patiënt Nederland, vinden kenners. Luister, je bent nog aan het herstellen van een zware virusaanval; spring nou niet direct je bed uit. ‘Als iedereen anderhalve meter afstand zou houden en zoveel mogelijk zou thuiswerken, zou dat in principe genoeg zijn’, zegt Rosendaal. ‘Maar blijkbaar gebeurt dat niet. Mensen worden gedwongen naar kantoor te komen, en men vindt het blijkbaar nodig om in Tilburg massaal voetbalfeest te vieren.’

‘Het onverstandigste wat je kunt doen, is maatregelen afkondigen die voor veel mensen zomaar uit de lucht komen vallen’, vindt veldepidemioloog en crisismanager bij het internationale Rode Kruis Amrish Baidjoe. ‘We moeten duurzaam het gesprek aangaan met ondernemers, en met de samenleving: dit is nog niet voorbij, hoe kunnen we nu zorgen dat het op een acceptabele manier gaat?’

Lees ook:

Streekgerichte aanpak wankelt, nu ook de regio’s vragen om meer landelijke regie
Opnieuw wijst het kabinet acht regio’s aan waar strengere coronamaatregelen gaan gelden. Premier Rutte houdt vertrouwen in de regionale aanpak. Toch zwelt de roep om landelijke maatregelen aan. Zelfs vanuit de regio.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden