Tijd nemen

Dat ene moeilijke ding volgens de kunstenaars die het moeten kunnen. Aflevering 3: Sopraan Marieke Steenhoek (33). 'Auditeren is gewoon niet leuk. Punt.'

'Ik hoor al sinds het conservatorium dat de rol van Koningin van de Nacht, uit Mozarts opera Die Zauberflöte, iets voor mij is. Jard van Nes zei het, mijn docente Gemma Visser zegt het: 'Hee, die rol zit op je stem.' Ik heb het bereik en de kleur voor een Koningin: ik ben een lyrisch dramatische sopraan en ik heb de goede hoogten.


'Tussen de schuifdeuren gooi ik de hoge C en de nog hogere F er zo uit, geen enkel probleem. Laatst zong ik voor Ira Siff van The Metropolitan Opera een stuk van de Koningin, en zei hij dat het hem verbaasde dat ik de rol nog niet overal zong. 'It's a meal ticket', zei hij, waarmee hij bedoelt: wereldwijd zijn er niet zo veel Koninginnen van de Nacht, dus je zou er een goeie boterham mee kunnen verdienen. Nu moet ik alleen nog zorgen dat ik een keer door een auditie kom.


'Auditeren is gewoon niet leuk. Punt. Het is een keuring, een beoordeling, een sollicitatie: je wilt die baan, en je hebt maar even om te laten zien dat je geschikt bent. Daar wordt elke zanger zenuwachtig van. Ik ook. Sta je voor te zingen, kruipt je ademhaling omhoog. Ik zal je zeggen: je zingt niet best met een dichtgeknepen keel.


'Je hebt audities in alles soorten en maten. Het komt voor dat je staat te zingen, en commissieleden ongeïnteresseerd in hun papieren bladeren, met elkaar gaan praten, of je onderbreken terwijl je net een hoge F probeert te halen. Maar er zijn ook audities waar de mensen met je werken en je de tijd geven, waar ze een sfeer creëren waarin je kan ontspannen. Dan maak je een veel grotere kans op een rol, is mijn ervaring. Dan nog: de rol krijgen of niet krijgen is afhankelijk van zo veel factoren. Ben je een goede netwerker? Kun je jezelf een beetje verkopen? Heeft een kou niet net je stem verzwakt? Ik heb een keer meegemaakt dat ik de enige blonde vrouw van een meter tachtig was te midden van een hele sleep donkere kleine meisjes. Bleken ze dat type te zoeken.


'In 2006 heb ik het Deutekom Concours gewonnen met O, zittre nicht, mein Lieber Sohn, de eerste aria van de Koningin. Een jaar later heb ik een open auditie gedaan in Antwerpen met de tweede aria, Der Hölle Rache - een van de bekendste aria's uit het operarepertoire. De pianiste speelde veel te snel, ik kon haar amper bijhouden, maar het ging goed; ik sta sindsdien in de kaartenbak. Als ik mezelf terughoor, denk ik: je bent beter geworden. Mijn stem is donkerder, voller, en soepeler. Dat komt doordat ik ouder ben, maar ook doordat ik aan mijn techniek heb gewerkt. Als het om de Koningin gaat, hou ik de coloraturen goed bij. Ik oefen om in een zo vloeiend mogelijk legato toch staccato te zingen, zodat je de afzonderlijke noten blijft horen.


'Afgelopen maand heb ik bij Opera Zuid auditie gedaan voor de rol. Ik was goed voorbereid: ik had op YouTube weer eens Koninginnen bekeken die ik bewonder: Diana Damrau, Christina Deutekom, Lucia Popp, Nathalie Dessay. Ik trainde elke dag een paar uur mijn stem om hem in conditie te houden. Ik ging op tijd naar bed en knoopte mezelf nog eens goed in de oren wat ik tijdens auditietrainingen aan de Toneelschool van Maastricht had geleerd: neem de tijd om de auditieruimte te bekijken, de pianist te leren kennen, bedenk dat de commissieleden ook maar mensen zijn, ontspan.


'De week voor de auditie heb ik, om het gevoel van stress op te wekken en mezelf te trainen in het controleren van de zenuwen, twee keer voor vrienden gezongen, in de woonkamer. Raar hoor, om helemaal voluit te gaan in een ruimte van drie bij vier. Mijn vriend zei later dat ik tot op het pleintje te horen was.


'Ik ben het niet geworden. Tot en met het inzingen ging alles goed, maar op het moment suprème kroop mijn ademhaling omhoog. Kijk, het is niet zo maar een auditie. Der Hölle Rache wordt beschouwd als een van de meest halsbrekende aria's. Er zitten een heleboel hoge C's in en vier keer een hoge F, en het enige waar mensen op letten is: heeft ze de hoge noten gehaald? Het is de dubbele salto en de flikflak achter elkaar; je komt op, gaat na drieënhalve minuut weer af, en dan hoop je maar dat ze zijn gelukt. Er staat zó'n grote druk op. Terwijl het volgens mij veel belangrijker is dat ik kan overbrengen wat Mozart met die noten heeft bedoeld. Daar raak je mensen meer mee dan met een technisch perfecte noot.


'Het gaat een keer lukken met de Koningin. Ik heb er nu drie keer voor geauditeerd; uitgaand van de regel dat een op de tien audities resulteert in een rol, moet ik 'm nog zeven keer doen. Lukt het niet, dan blijft er nog heel veel moois over. Ik heb net een contract gekregen om in 2013 in La Scala in Milaan te zingen. Ik hoef alleen nog mijn handtekening te zetten.'


----------------------------


Marieke Steenhoek

Marieke Steenhoek studeerde in 2004 af aan het conservatorium van Amsterdam. Ze zong rollen in Don Giovanni, Die Fledermaus, en Nixon in China van John Adams en was soliste bij Ton Koopman en het Koninklijk Concertgebouworkest. In 2010 maakte ze haar debuut bij De Nederlandse Opera, in A Dog's Heart van Alexander Raskatov. In 2011 zong ze in De Legende van Peter Jan Wagemans.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden