Tijd is rijp voor nieuw Duits zelfbewustzijn

'Wir wissen nicht, wer wir sind. Das ist die Deutsche Frage', aldus de Duitse schrijver Martin Walser. Vijftig jaar na de Tweede Wereldoorlog vinden veel Duitsers de tijd rijp voor een nieuw zelfbewustzijn....

Duitse zorgen. Zondag, Nederland 3, 21.10 uur.

Zondagavond presenteert de VPRO het avondvullend thema-programma Duitse zorgen, gewijd aan Duitsland. Centraal staat de vraag hoe Duitsland na de hereniging een nieuwe nationale identiteit kan ontwikkelen.

Tijdens zijn troonrede in de Bondsdag sprak de nieuwe Bondspresident de wens uit het Duitse verleden 'unverkrampft' tegemoet te treden. Hij probeerde aan te geven dat Duitsland na de 'Wende' nu eindelijk als een normaal land wil worden beschouwd.

Over hoe dat te bereiken, geeft een aantal vooraanstaande Duitsers in het programma hun mening, zoals de schrijvers Martin Walser en Henryk Broder, prof. Kurt Biedenkopf, de premier van de Duitse deelstaat Saksen, de dichter/publicist Ullrich Schacht, en cameraman/regisseur Heiner Sylvester.

Al ruim voor de Wende van 1989 liet Walser in een geruchtmakende rede weten zich niet neer te kunnen leggen bij de Duitse deling. 'Duitsland is geen jas die je naar believen aan en uit kunt trekken.' Zijn rede werd hem niet in dank afgenomen; Walser werd vermeend nationalisme aangerekend en veel collega's keerde hem de rug toe. Sinds de Duitse eenwording is de publieke waardering voor zijn opvattingen echter sterk toegenomen. Aan zijn essaybundel Deutsche Sorgen, is de titel voor dit themaprogramma ontleend.

Dichter/publicist en Welt am Sonntag-redacteur Schacht is zo teleurgesteld in het nieuwe Duitsland dat hij overweegt het land te verlaten. Schacht werd in 1951 geboren in de vrouwengevangenis Hohen Eck in Sachsen, waar zijn moeder als politiek gevangene was geïnterneerd. Hij groeide op in Wismar aan de Oostzee en werd later vrijgekocht door West-Duitsland, waar hij nu woont.

Verder zijn er in Duitse zorgen drie portretten te zien van Duitsers voor wie de hereniging grote gevolgen heeft gehad en toont Haus der Geschichte de naoorlogse geschiedenis van West Duitsland, waarvan de collectie na de hereniging enigszins aangepast blijkt. Tenslotte ook aandacht voor het Holocaust-monument dat in Berlijn zal komen te staan. Begin dit jaar werd het winnende ontwerp afgekeurd door bondskanselier Kohl en Ignatz Bubis, voorzitter van de joodse gemeenschap.

In de VPRO-gids van deze week geeft programmamaker Wim Schepens antwoord op de vraag waarom de VPRO een avondvullend programma met uitsluitend Duitsers maakt op 4 en 5 mei. 'Het leek ons nodig te breken met het nogal beperkte Nederlandse perspectief, dat zich vooral rond 4 en 5 mei telkens weer aandient, namelijk: wat hebben de Duitsers ons in de oorlog aangedaan, hoe kijken we nu tegen hen aan etc. Duitse zorgen gaat over het Duitsland van nu. Hoe denken zij over zichzelf en het verleden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden