Tieners lezen steeds slechter: Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: de leesvaardigheid van 15-jarigen gaat achteruit.

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het gaat niet best met de leesvaardigheid van onze scholieren. De Stichting Lezen en Schrijven sloeg deze week alarm in het AD: was in 2003 nog 11,5 procent van de 15-jarigen leerlingen laaggeletterd, in 2015 blijkt dat 17,9 procent te zijn. 'Er moet ingegrepen worden. Het blijft anders dweilen met de kraan open', zei stichtingdirecteur Merel Heimens Visser tegen de krant en op het Radio 1 Journaal. De NOS en RTL Nieuws namen het nieuws over.

Laaggeletterdheid is een ernstig probleem. Maar is dit probleem ook echt groeiende?

Wanneer we in de cijfers duiken waarop de stichting zich baseert, namelijk het zogeheten PISA-onderzoek, blijkt de zaak ingewikkelder te liggen. Ten eerste concludeert de OESO - die het PISA-onderzoek uitvoert - dat de gemiddelde leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen weliswaar schommelt, maar in principe gelijk blijft. Enige dalingen of stijgingen zijn vooralsnog toevallig.

Hetzelfde geldt voor het speerpunt van de stichting: het laaggeletterdheidscijfer. Vooralsnog schommelt dat gewoon. In de PISA-studie van 2006 klom het cijfer naar 15,1 procent, waarna het in 2012 weer tot 13,8 procent daalde. En hoewel de meest recente 17,9 procent van 2015 ineens zorgelijk veel groter lijkt, constateert CITO dat ook dit statistisch gezien gewoon toeval is, in plaats van dat laaggeletterdheid daadwerkelijk stijgt.

Naast toeval is er een tweede reden om te denken dat het meevalt, stelt onderwijsonderzoeker Pedro De Bruyckere aan de Arteveldehogeschool in Gent. Voor de laatste PISA-meting moesten de scholieren in alle deelnemende landen voor het éérst een digitale leesvaardigheidstest maken. 'Er zijn aanwijzingen uit andere studies dat dat een negatieve invloed op de score heeft', zegt hij, 'al meent OESO van niet'. Dat sinds het invoeren van de digitale toets wereldwijd de leesvaardigheidsscores verslechteren - en dus niet alleen in Nederland - blijkt uit een PISA-grafiek: waar de gemiddelde leesscore voor Nederlandse scholieren een kleine duik neemt, duikt het wereldwijde gemiddelde mee.

Beeld uit `Resultaten PISA-2015 in vogelvlucht', CITO 2016

Waarom spreekt de Stichting Lezen en Schrijven dan toch met zekerheid van een toename in laaggeletterdheid, terwijl mitsen en maren op een genuanceerdere werkelijkheid wijzen? 'Daar ligt onze zorg niet', reageert de woordvoerder. 'Wij hebben ervoor gekozen om de groei te communiceren.'

Conclusie: de stijging in laaggeletterdheid die Stichting Lezen en Schrijven ziet, kan ook een schommeling zijn.

Correctie 1:
In een eerdere versie van dit artikel stond de zin 'Zonder laaggeletterdheid te bagatelliseren: de Stichting Lezen en Schrijven heeft natuurlijk wél een belang bij onrust over leesvaardigheid onder scholieren.'
Deze zin is geschrapt omdat hij onnodig suggestief is.

Correctie 2:
In een eerdere versie van dit artikel luidde de conclusie: 'De stijging in laaggeletterdheid die Stichting Lezen en Schrijven ziet, bestaat niet'. Dit oordeel is te stellig en daarom aangepast.




Meer klopt dit wel?

Helpt yoga bij depressie?
Terwijl in Nederland het onderzoek naar die vraag nog loopt, hebben ze in Amerika al een antwoord gevonden: het werkt. Dat schrijven althans wetenschappers van Harvard en de universiteit van Boston in een nieuwe studie, die vooral door Engelstalige media en enkele binnenlandse gezondheidsblogs enthousiast werd ontvangen. Maar klopt het?

Verbetert een goed seksleven je werkprestaties?
Seks is goed voor de werkprestaties, zeggen arbeidspsychologen van Oregon State University in een nieuwe studie. Onder meer NU.nl en AD berichtten over het onderzoek. 'Vanavond al beginnen' met meer seks, zoals Esquire schrijft, of zit het anders met deze verse managementwijsheid?

Zit angst voor rekensommen in de genen?
Mensen die bang zijn voor rekensommen, hebben dat te danken aan hun aanleg. Dat blijkt althans uit een nieuw onderzoek waarover NU.nl en enkele onderwijsblogs berichtten. Niet per se slechtere cijfervaardigheden zouden dus het probleem zijn, maar de erfelijke angst ervoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden