Tienduizenden scholieren deden commerciële examencursus: 'Vergroot kans op ongelijkheid'

'Zorgwekkend als trainingen alleen toegankelijk zijn voor leerlingen met ouders die dat kunnen betalen'

Tienduizenden scholieren hebben dit jaar bij een commercieel bureau examentraining gevolgd voor het centraal eindexamen dat vandaag begint. Het merendeel (82 procent) van de scholen biedt leerlingen ook extra training aan buiten gewone schooluren, soms in samenwerking met een extern bureau. Eén op de vijf scholen vraagt geld voor die cursussen.

Vanaf vandaag doen 213 duizend leerlingen eindexamen. Beeld ANP

Dat blijkt uit onderzoek van de Onderwijsinspectie en een rondgang van de Volkskrant langs de grootste aanbieders. Vanaf vandaag doen 213 duizend leerlingen eindexamen.

Het aanbod aan particuliere examentrainingen - waarbij leerlingen in één of meer dagen tijd worden klaargestoomd voor een vak - groeit sinds de eerste cursussen twintig jaar geleden het licht zagen. De laatste jaren hebben ook scholen de examentrainingen op grote schaal ontdekt.

Oprukkend schaduwonderwijs

Niet iedereen is blij met die trend. De cursussen, die bij een instituut al snel 100 euro per dag kosten, maken deel uit van het oprukkende schaduwonderwijs. Ouders die het kunnen betalen, kopen voor hun kinderen extra hulp in om hen zo goed mogelijk door de school te loodsen. Volgens de Onderwijsinspectie werkt dat kansongelijkheid in de hand. Het ministerie van Onderwijs doet onderzoek naar de omvang en implicaties van het schaduwonderwijs.

'De examentraining is hard op weg staande praktijk te worden', zegt Louise Elffers, die als onderwijskundige aan de Universiteit van Amsterdam het schaduwonderwijs onderzoekt. 'Zolang scholen het gratis aanbieden is daar niets mis mee. Het wordt zorgwekkend als de trainingen alleen toegankelijk zijn voor leerlingen met ouders die dat kunnen betalen.'

Examentrainingen worden steeds populairder: het kost wat, maar dan heb je ook wat

Ouders willen het beste voor hun kind. En dus zijn ze bereid te betalen om kindlief voor te bereiden op examens. De markt speelt hier handig op in. 'Maar ergens wringt het.' Lees hier de reportage van Kaya Bouma in Ede. (+)

Een deel van de trainingen op school kost geld, blijkt uit cijfers van de Onderwijsinspectie. Het onlangs verschenen rapport Staat van het Onderwijs toont aan dat de meeste scholen (58 procent) hun eigen leerkrachten inzetten voor gratis trainingen buiten lestijd. Maar een groeiende groep scholen (vorig jaar 19 procent) huurt een extern bureau in. Ouders moeten in de meeste gevallen zelf betalen voor die cursussen - soms moet er ook worden betaald voor cursussen van de scholen zelf.

Veel leerlingen volgen bovendien buiten school examentrainingen. Grote en middelgrote instituten als SSL Leiden, Nationale Examentraining, Luzac, Studiekring, HIP en Erasmus Examentraining bereiden dit jaar samen 17 duizend scholieren voor op de examens. Lyceo, de grootste speler, wil geen cijfers geven, maar zegt dat de 'markt constant' is. In 2014 volgden 20 duizend leerlingen examentraining bij het bedrijf, blijkt uit cijfers die Lyceo eerder naar buiten bracht.

Ouders en leerlingen worden ambitieuzer

Volgens Linda Zeegers van de VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, past de populariteit van de examentrainingen in een trend: ouders en leerlingen worden steeds ambitieuzer. Dat heeft deels te maken met aangescherpte exameneisen. Sinds 2012 moet het centraal examen bijvoorbeeld gemiddeld met een 5,5 worden afgesloten.

Maar ook het vervolgonderwijs stelt steeds hogere eisen, zegt Zeegers. 'Het resultaat is dat ouders en leerlingen ambitieuzer worden. Dat is op zich niet verkeerd, zolang de drang naar hoge cijfers niet doorschiet.'

Volgens Oscar Bohlander, voorzitter van de branchevereniging van huiswerkbegeleidingsinstituten LVSi, hoeft de hausse aan examentraining en huiswerkbegeleiding niet tot kansongelijkheid te leiden. 'Er bestaan allerlei varianten, van goedkoop tot prijzig. De meeste ouders zijn in staat een variant te betalen.' Bovendien willen scholen en huiswerkinstituten in geval van nood nog weleens financieel bijspringen, zegt Bohlander.

Met medewerking van Thijs Heijblok.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.