Tien wijsneuzen als reisvoorlichter

Kleine boekhandels hebben het moeilijk. En de specialistische boekhandel al helemaal. Eentje adverteerde laatst in het Boekblad met de noodkreet 'Wie heeft er tips om een dreigende opheffing te voorkomen?' Temidden van de malaise is er een groep die bloeit: de reisboekhandel, de kleintjes wel te verstaan....

Klaas Zandvliet, ooit begonnen met een reisafdeling in zijn boekhandel, had niet gedacht dat Leiden en omgeving groot genoeg waren voor een reisboekhandel. Inmiddels draait zijn zaak al elf jaar. En de Nederlandse markt lijkt nog niet verzadigd: drie jaar terug opende in Alkmaar Frank en Vrij de deuren.

Fokko Bos, eigenaar van reisboekhandel Pied à Terre in Amsterdam: 'Twintig jaar geleden zeiden ze op de Buchmesse dat zelfs de Amsterdamse markt te klein zou zijn voor onze specialisatie. En nu is er geloof ik geen land ter wereld met zo'n grote concentratie reisboekhandels als Nederland.

'Dat heeft natuurlijk alles te maken met de enorme groei van het toerisme. Maar wie rijk wil worden, begint een andere onderneming. Bos: 'Als ik een echt ondernemersloon uit de zaak zou moeten halen, zou het niet gaan.'

Om de sector optimale kansen te geven, richtten tien reisboekhandels begin vorig jaar de Vereniging van Reisboekhandels in Nederland (VRN) op. Dat komt beslist niet neer op gezamenlijk management: ze blijven eigenzinnige, idealistische ondernemers, de reisboekhandelaren. Bos: 'Die winkel is je kindje, dat geef je niet zomaar weg.'

Alle leden van de vereniging zijn onafhankelijk, voor eigen rekening van de eigenaren, die zelf ook in de zaak werken. Ook een inkoopcombinatie is nog toekomstmuziek. 'Die grilligheid en eigen assortiment zijn juist leuk, we willen niet met een franchise-formule gaan werken.'

U wilt een Afrikaanse kaart hebben? Stanley & Livingstone in Den Haag is de specialist. Een Scandinavische kaart? De meeste kans heeft u in Deventer: bij de Wandelwinkel. Het Lanzarote Handbuch beschrijft de landbouwproductie tot op de kilo knoflook nauwkeurig en staat bij Pied à Terre. Het mag rustig wachten op een koper tot de kaft versleten is.

Bos wil een compleet assortiment aanbieden, al moet ook hij het niet te gek maken met het aantal incourante titels.

'80 Procent van de omzet maken we met 20 procent van de voorraad. Maar die incourante voorraad heb je hard nodig. Met speciale boeken en kaarten onderscheid je je.'

De Consumentenbond heeft het onderzocht: de speciale reisboekhandels bieden een veel grotere kans op slagen dan gewone boekhandels. De ANWB-winkels in Den Haag en Breda kregen een sneer: daar konden maar dertien van de twintig gezochte reisgidsen worden gekocht en vijf van de veertien kaarten. 'Teleurstellend, want dat zijn ook reisspecialisten', zei de bond. Bos lachend: 'We zijn blij met de ANWB, want ze sturen klanten naar ons door.'

Geen gezamenlijk management, geen inkoopcombinatie. Welke rol heeft de VRN? De leden brengen hun expertise aan de man door gezamenlijk te adverteren (efficiënter en goedkoper): 'Elke vakantie begint bij de reisboekhandel'. En wie op internet www.reisboekhandel.nl intikt, komt terecht op de VRN-site. Bos baalt dat hij er niet aan heeft gedacht om de domeinnaam www.reisboekwinkel.nl te registreren. Nu vindt de consument daar Proxis, de boekverkoper op internet die vanuit België de vaste boekenprijs in Nederland ontduikt met alleen goedlopende titels.

Www.reisboekhandel.nl is nu nog statisch en toont niet veel meer dan een visitekaartje, maar over twee weken kan er worden doorgeklikt naar de tien leden. Alle tien zullen ze hun site op eigen wijze inrichten. Zandvliet wil dat klanten op zijn site op trefwoord in zijn assortiment kunnen gaan snuffelen.

'Als ze iets speciaals willen weten, zullen ze langs moeten komen. Sommigen weten alleen dat ze in de Alpen willen wandelen, daar moet je echt mee praten.'

Bos ziet een titelbestand niet zitten. 'Eigenlijk zit ons specialisme ons dwars. We kunnen niet via een titelbestand duidelijk maken welke reisgids een klant moet hebben. Daar hoort een verhaal bij. Lang niet altijd is dat verhaal te vinden op internet. Dat moet je horen van iemand die iets weet van bijzondere bestemmingen.

Zandvliet: 'Neem de GR 20, de wandelroute op Corsica. Air France adverteert ermee alsof het om een gezinsuitje gaat. Maar iedereen die bij een reisboekhandel A travers la montagne Corse wil aanschaffen, zal erop worden gewezen dat de GR 20 een zware tocht is, waarvoor je reservevoedsel moet meenemen en waarop je geen zes kilometer per uur gemiddeld haalt. 'Van oktober tot eind juni moet je weten waar je aan begint, er kan een meter sneeuw liggen in de bergen.'

Medewerkers in reisboekhandels zijn halve reisvoorlichters. Het is vooral dit imago dat de VRN wil uitdragen. En als een gids niet op de plank staat, maar wel te krijgen is bij een collega, wordt de klant doorverwezen.

VRN-leden helpen elkaar ook bij de import van lastig verkrijgbare titels uit het buitenland, zoals die handige Engelstalige gids over Santiago de Compostela, die alleen in Spanje is te verkrijgen. De tien boekhandels hebben een grossier bereid gevonden de titel te importeren. En toen een uitgever probeerde via duizenden kortingsbonnen de vaste boekenprijs te ontduiken, tekende de VRN met succes protest aan.

Bos: 'En wie weet, áls er een grote economische recessie komt en mensen minder vaak gaan reizen, áls de automatisering onbetaalbaar wordt, áls we aan alle kanten worden ingehaald door internetboekenverkopers als Proxis, Bol en Amazon, wie weet dat we er dan niet onderuit komen nog nauwer samen te werken of aansluiting te zoeken met een grote boekhandelsgroep. Maar voorlopig houden we het kleinschalig. We zijn tien wijsneuzen die niet bij elkaar op schoot zitten, maar als het nodig is, weten we elkaar te vinden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden