Luchtfoto van de Tweede Maasvlakte met rechts het Distributiecentrum MV2. Er is een nieuw distributiecentrum gepland bij het strand en het slibdepot de Slufter.

Reportage Maasvlakte

Tien jaar geleden was hier alleen nog water... sinds vijf jaar neemt de industrie bezit van de Tweede Maasvlakte

Luchtfoto van de Tweede Maasvlakte met rechts het Distributiecentrum MV2. Er is een nieuw distributiecentrum gepland bij het strand en het slibdepot de Slufter. Foto Havenbedrijf Rotterdam.

Tien jaar geleden was hier nog zee, sinds vijf jaar is het een en al bedrijvigheid op de Tweede Maasvlakte. Langzaam maar zeker raakt het gebied steeds voller. Denkt het Havenbedrijf Rotterdam al aan Maasvlakte 3?

Stap met Ronald Paul in een fourwheeldrive en voor je het weet sta je met de operationeel directeur van het Havenbedrijf Rotterdam boven op de dijk die de Tweede Maasvlakte scheidt van de Noordzee. ‘Vergis je niet, het water is hier 18 meter diep en de dijk 14 meter hoog. We staan hier dus op een zandkolom van ruim 30 meter. Tijdens de aanleg moest je hier een skibril op, anders werd je gezandstraald.’

Het Prinses Máximaviaduct. Op het zand wordt over enkele jaren een nieuw spoorwegemplacement aangelegd. Foto Havenbedrijf Rotterdam.

Vijf jaar geleden werd de Tweede Maasvlakte, officieel Maasvlakte 2, in gebruik genomen. Er is 14 kilometer spoor aangelegd, 7,5 kilometer strand met duin, 3,5 kilometer harde zeewering; opgeteld een investering van 3,5 miljard euro.

Er is al veel bedrijvigheid – containers, distributieloodsen – en er komt de komende jaren nog veel bij: nog meer kades, een spoorwegemplacement, een windturbine met het grootste vermogen ter wereld. De haven is door de Tweede Maasvlakte 20 procent groter geworden, 2.000 hectare om precies te zijn. Daarvan is de helft bestemd voor bedrijven, de rest voor infrastructuur, zeewering, vaarwegen en havenbekkens.

Ronald Paul leidde acht jaar lang de projectorganisatie Maasvlakte 2. ‘In 2009 zijn we begonnen met het opspuiten van land in zee’, blikt hij terug. ‘Toen het eerste kleine eilandje ontstond en ik er met een werkschip heen voer, dacht ik: jeetjemineetje, het is ons echt gelukt.’

Drukte op het aangelegde strand op de Tweede Maasvlakte met erachter de Slufter, een grootschalige opslagplaats voor vervuild slib. Foto ANP.

In en rond het in 2009 geopende bezoekerscentrum FutureLand konden nieuwsgierigen het ontstaan van de nieuwe haven volgen. Soms kon je wel vijf sleephopperzuigers tegelijk zien ‘rainbowen’ – zand opspuiten. De Blockbuster, een speciaal gebouwde kraan, legde met een nauwkeurigheid van 15 centimeter 20 duizend betonblokken van 40 duizend kilo op hun plaats. Elk helmplantje is met de hand geplant.

Het bezoekerscentrum FutureLand heeft sinds de opening in 2009 al meer dan een miljoen bezoekers getrokken. Foto Arie Kievit.

Organisatorisch was de klus al niet minder complex. De projectorganisatie moest de toekomstige klanten en de aannemers contracteren, milieu-effectrapportages maken en draagvlak zoeken. ‘Normaal gesproken doe je die zaken achter elkaar: eerst het draagvlak en de vergunning, dan bouwen, dan de klanten zoeken. Wij hebben het gelijktijdig gedaan. Risicomanagement was echt chefsache. Hoe vind je een klant die vertrouwen heeft in jouw planning?’

Vijf jaar na de opening is van de 1.000 hectare uit te geven grond 305 hectare gecontracteerd. Op nog eens 300 hectare is een optie genomen, de laatste 395 hectare zijn nog vrij beschikbaar.

De APM-terminal op de Tweede Maasvlakte. Foto Raymond Rutting / de Volkskrant.

Het gebied was voorzien voor containeroverslag, distributiebedrijven en ‘duurzame chemische industrie’. Maar de geplande 300 hectare voor die derde categorie – denk aan de productie van biobrandstoffen – komt er waarschijnlijk niet. ‘Die sector heeft veel last van het onzekere Europese beleid en kan nog terecht in het ‘oude’ havengebied’, zegt Paul. Ook de containeroverslag groeit wereldwijd minder hard dan verwacht, al steeg de overslag in Rotterdam nog met 12,3 procent. Er loopt nu een aanbesteding voor de aanleg van 650 meter nieuwe kade in het verlengde van de RWG-containerterminal.

Harder dan voorzien groeit juist de distributiesector – loodsen waar geen eind aan lijkt te komen. ‘Hier ligt alles opgeslagen wat Europese consumenten de komende weken en maanden gaan kopen’, wijst Paul vanuit de pick-uptruck, ‘van sportschoenen tot diepvriesfriet’. De prognose was dat de distributiecentra 180 tot 200 hectare nodig hadden, maar inmiddels is er 100 hectare extra gereserveerd voor een Distripark Maasvlakte West tussen de Slufter en het strand.

De bouw van nog meer loodsen leidt tot bezorgdheid bij de vier gemeenten op het Zuid-Hollandse dubbeleiland Voorne-Putten. Ze vrezen nog meer files. Volgens een studie zou de uitbreiding slechts een ‘minimaal effect’ hebben op de verkeersdruk. Het spoor moet uitkomst bieden. 

Iets later stopt de pick-uptruck op het ogenschijnlijk overbodige Prinses Máximaviaduct. Oranje zwaailicht, fluorescerende hesjes, even uitstappen, al valt er weinig meer te zien dan een lege vlakte. ‘Hier is ruimte gereserveerd voor een tweede spoorwegemplacement’, wijst Ronald Paul. ‘Over een jaar of vijftien zal het er liggen. We hebben er met het viaduct alvast rekening mee gehouden.’

Een verrassing was de snelle opmars van de offshore-industrie – de sector die oude olieplatforms ontmantelt en windmolenparken in zee aanlegt. Het bedrijf Sif Group vestigde zich aan de Prinses Arianehaven. Op het terrein liggen buizen klaar met een doorsnee van wel acht meter. De van oorsprong Limburgse buizenfabrikant is groot geworden met de bouw van funderingen voor windmolens op zee en pijpconstructies voor de offshore-industrie.

Buizen van Sif Group op Maasvlakte 2. de komst van dit bedrijf stond niet in de oorspronkelijke plannen. Foto Raymond Rutting / de Volkskrant.

‘De komst van Sif stond niet in de oorspronkelijke plannen’, zegt Paul. ‘Op de plek waar we de biochemische industrie hadden voorzien, komt nu een offshore center.’ Daar gaan bedrijven zich vestigen die de boorplatforms ontmantelen en windparken op zee aanleggen. ‘Ga maar na: alleen al voor de Nederlandse kust komen vijf van de grootste windparken ter wereld. Dat is een enorme groeimarkt die nog niet in beeld was bij de aanleg van Maasvlakte 2.’

Ook onvoorzien was dat de Pioneering Spirit in de Prinses Alexiahaven werd afgebouwd. Het grootste schip ter wereld (382 bij 124 meter) kan pijpleidingen op de zeebodem leggen en in één beweging oude olieplatforms optillen zodat ze aan land kunnen worden ontmanteld. De afbouw van het schip leverde in de Rotterdamse haven 900 miljoen euro aan opdrachten op voor circa 450 Nederlandse bedrijven.

Luchtfoto van het grootste hefvaartuig ter wereld, de Pioneering Spirit. Het werd in de Prinses Alexiahaven afgemonteerd. Foto ANP.

En zo blijft het de komende jaren passen en meten. Wanneer het gebied helemaal gevuld is, valt moeilijk te zeggen. ‘De oorspronkelijke prognose was dat we in 2035 vol zouden zitten, maar die planning is door de internationale crisis iets vertraagd.’ Geen probleem, aldus Paul. ‘Nieuw land aanleggen doe je voor de eeuwigheid, dan maakt vier jaar sneller of langzamer weinig uit. Bedrijven betaalden al reserveringskosten toen hier nog water lag.’

De Rotterdam World Gateway-terminal (RWG). Foto ANP.

En als het vol is, een Derde Maasvlakte wellicht? ‘Met de kennis van nu is dat niet nodig’, zegt de havenman. De verwachting is namelijk dat in andere delen van de haven – Pernis, de Botlek en Europoort – terreinen zullen vrijkomen. Daar kan zich weer nieuwe industrie vestigen. ‘Zo hebben we nu nog vijf olieraffinaderijen in Rotterdam, terwijl er in heel Europa overcapaciteit is. Ik kan niet voorspellen of we ze alle vijf kunnen behouden.’

Veel groei van de haven zit de komende jaren in ‘nieuwe business rond de energietransitie’, zoals bijvoorbeeld de offshore windmolens, bioraffinage, bioprocesindustrie. Anderzijds zullen oudere industrieën verdwijnen, en ook de kolencentrales staan zoals bekend ter discussie. ‘In de transitieperiode komen we ruimte tekort, maar op de lange termijn zou het allemaal moeten passen.’

De Zandwacht, gemaakt door kunstenaarscollectief Observatorium, verwijst naar de duinen, de containeropslag, de statische industrie en het dynamische zandlandschap. Foto Arie Kievit.
Ronald Paul, directielid van Havenbedrijf Rotterdam en voormalig directeur van het projectbureau Maasvlakte 2. Foto Havenbedrijf Rotterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.