'Tien jaar cel moet weer tien jaar zijn'

Het automatisme van de vervroegde vrijlating van gevangenen moet worden afgeschaft. Hoofdofficier De Wit van het arrondissement Amsterdam vindt dat 'tien jaar gevangenisstraf weer tien jaar gevangenisstraf moet zijn'....

De Wit zei dit op een congres dat was georganiseerd naar aanleiding van het boek Moord en doodslag in Nederland. Daarin zijn gegevens verzameld over alle 2549 moorden in de periode 1992-2001. De auteurs Gerlof Leistra, journalist van Elsevier, en Paul Nieuwbeerta van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving concluderen dat de gemiddelde straf voor moord 8,5 jaar is, lager dan vaak wordt aangenomen.

Over de strafmaat voor het zogenoemde kapitale delict ontstond discussie toen Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn, achttien jaar cel kreeg opgelegd. Met aftrek van de automatische vervroegde invrijheidsstelling (na tweederde van de straf) is de feitelijke straf in dat geval twaalf jaar. De Wit zei dat zijn opvatting bij het Openbaar Ministerie breed wordt gedragen en dat het voorstel bijdraagt aan een betere interactie tussen rechtspleging en samenleving. 'De cultuur in de samenleving is op dit punt aan het veranderen.'

Rechters en officieren maken in vonnis en eis volgens De Wit vaak niet de koppeling naar hoe een straf in de praktijk uitpakt. Hij wil terug naar de vroegere situatie, waarin het vroegtijdig beëindigen van een gevangenisstraf geen automatisme was, maar aan voorwaarden werd verbonden. Hij is tegen minimumstraffen of oprekking van de maximale tijdelijke straf van twintig naar vijfentwintig of dertig jaar, wat onlangs is geopperd om het 'strafgat' tussen twintig jaar en levenslang te dichten.

Advocaten reageerden getergd. Strafpleiter Benedicte Ficq noemde het pleidooi van De Wit 'een publieke yell'. Volgens haar is elke rechter zich ervan bewust dat van een opgelegde straf automatisch eenderde vervalt.

Terugkeer naar een situatie met voorwaarden leidt tot willekeur en werkt aldus rechtsongelijkheid in de hand, vindt Ficq.

Stijn Franken, advocaat van Van der G., noemde het merkwaardig dat De Wit niet wil tornen aan de maximumduur van een tijdelijke gevangenisstraf, maar wel de vervroegde invrijheidsstelling ter discussie stelt. 'Dat is Etiketteschwindel. U wilt gewoon hogere straffen.'

Het voorstel van De Wit is verder opmerkelijk omdat twee commissies het afgelopen jaar los van elkaar adviseerden de duur van de vervroegde invrijheidsstelling niet aan te passen. Minister Donner wilde die verlagen naar een halfjaar. Over het automatisme van de vervroegde invrijheidsstelling gaven zij geen advies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden