NIEUWSOverlastgevende asielzoekers

Tien gemeenten gaan extra maatregelen nemen tegen asielzoekers die voor overlast zorgen

Met behulp van een financiële regeling van het Rijk nemen tien gemeenten de komende maanden extra maatregelen tegen overlastgevende asielzoekers. Die variëren van de inzet van boa’s tot het opleggen van alternatieve taakstraffen en cameratoezicht.

Politie bij het Asielzoekerscentrum in Weert. De gemeente Weert, het COA en de politie hebben een spoedberaad belegd vanwege de vele geweldsincidenten.Beeld Rob Engelaar / ANP

Gemeenten konden zich tot 1 september bij het ministerie van Justitie aanmelden met een eigen plan om overlast van asielzoekers aan te pakken. In totaal had staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel) hiervoor een miljoen euro uitgetrokken. De tien gemeenten wier plannen zijn goedgekeurd, slokken de helft van het budget op.   

De aanpak over overlastgevende asielzoeker is al jaren een politiek struikelblok. Hoewel het gaat om een kleine groep, veelal bestaande uit ‘veiligelanders’ die geen kans maken op een verblijfsvergunning, ondermijnen zij het draagvlak voor asielzoekers in de samenleving. 

Lokale aanpak

Geregeld klinken in de Kamer geluiden om deze groep op te sluiten of terug te sturen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan: alle asielzoekers, ongeacht hun afkomst, hebben in Nederland recht op een procedure. Bovendien weigeren Marokko, Afghanistan, Iran en Irak consequent om uitgeprocedeerde onderdanen terug te nemen. Het gevolg is dat deze groep in de illegaliteit belandt. 

Met de nieuwe subsidieregeling hoopt Broekers-Knol, voor wie dit onderwerp met het oog op de komende verkiezingen een dankbaar verkiezingsthema is, dat ‘de juiste maatregelen’ worden genomen. ‘Overlast kun je niet alleen aanpakken met wetten en regels vanuit Den Haag’, aldus de staatssecretaris. ‘Het vergt samenwerking tussen heel veel partijen, juist ook lokaal.’ 

Eerder kondigde de staatssecretaris landelijke maatregelen af. Vier ‘ketenmariniers’ voeren al geruime tijd met alle betrokken partijen overleg over de aanpak van overlastgevende asielzoekers. Dit gebeurt onder meer met een zogeheten Top X-lijst van asielzoekers die zich schuldig maken aan winkeldiefstallen, straatroof of intimidatie. Zij kunnen rekenen op detentie of een gebiedsverbod.

Time-out 

Sinds kort kan het COA asielzoekers die meerdere keren de fout in gaan een time-out opleggen. Zo iemand wordt overgeplaatst naar een sobere ruimte in het asielzoekerscentrum en ontvangt tijdelijk geen leefgeld. De zwaarste gevallen, die bijvoorbeeld herhaaldelijk agressief zijn, worden overgeplaatst naar de Handhaving- en Toezichtlocatie in Hoogeveen, waar een strikt regime heerst van belonen en afstraffen. 

Om veiligelanders te ontmoedigen naar Nederland te komen, wordt deze specifieke groep sinds vorige maand opgevangen op twee aparte locaties in Ter Apel en Budel-Cranendonck. Het is de bedoeling dat hun procedure binnen vier weken is afgehandeld. Critici spreken van schijnpolitiek: alle maatregelen ten spijt, uitgeprocedeerde asielzoekers laten zich niet makkelijk uitzetten. 

Plannen per gemeente

Emmen kiest voor de inzet van toezichthouders op het station, waar veel verkeer is van asielzoekers die van en naar het aanmeldcentrum in Ter Apel afreizen. 

Oisterwijk gaat het asielzoekerscentrum voorzien van cameratoezicht, met als doel het veiligheidsgevoel van omwonenden te vergroten en overlastgevers sneller in beeld te krijgen en te beboeten.

Den Helder wil samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en lokale ondernemers de mogelijkheden verkennen om alternatieve taakstraffen aan asielzoekers op te leggen. ‘Denk hierbij aan het schoonmaken of schoonhouden van het winkelcentrum, het COA-terrein of het gebied op en rond de stations’, zegt een woordvoerder. ‘De gedachte is dat in veel culturen gezichtsverlies pijnlijker is dan een boete, en het daarmee een effectiever middel is om de overlast terug te dringen.’

In Westerwolde kan de ‘asielbus’, die na meerdere incidenten op de reguliere buslijn sinds mei vorig jaar van het station naar het asielzoekerscentrum pendelt, tot het einde van dit jaar blijven rijden.

De overige gemeenten, waaronder Grave, Boxmeer en Nijmegen, zetten boa’s in om fietsendiefstal, zwartrijden en agressie in het openbaar vervoer te bestrijden.

Henk Wolthof pakt overlastgevende asielzoekers aan: ‘Je kunt binnen vijf minuten buiten staan’
Alle asielzoekerscentra zullen binnenkort zwarte lijsten bijhouden van overlastgevende asielzoekers. Henk Wolthof is een van de drie ‘ketenmariniers’ die deze (heel kleine) groep moeten aanpakken. ‘Ze verpesten het draagvlak voor de andere asielzoekers.’

Conceptrapport: asielzoekers vaker verdacht van misdrijf
Het aantal geregistreerde misdrijven waarbij een asielzoekers is betrokken, is vorig jaar met ruim 20 procent toegenomen. Dit staat in een uitgelekt incidentenoverzicht van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Vijf vragen over dit nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden