Tichelaar vertrekt als commissaris van de koning na spoeddebat

Jacques Tichelaar (PvdA) treedt af als commissaris van de koning in Drenthe. Dat maakte hij woensdag bekend in een spoeddebat in Provinciale Staten. 'Vertrouwen is nodig om goed te kunnen functioneren. Dat vertrouwen ervaar ik als volstrekt onvoldoende. Daarom besluit ik per direct af te treden', aldus Tichelaar.

Tichelaar komt de statenzaal van het Provinciehuis Drenthe binnen voor het spoeddebat. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher en partijvoorzitter Hans Spekman noemden Tichelaars besluit 'verstandig'. Mark Rutte sloot zich daarbij aan. 'Drenthe verdient een commissaris die het vertrouwen van iedereen geniet', reageerde de premier. 'Ik heb goede herinneringen aan de samenwerking met Tichelaar.'

Aanvankelijk zei de commissaris niet te willen terugtreden. Tijdens de eerste termijn van het spoeddebat over zijn bemoeienis met een provinciale opdracht aan zijn schoonzus verweerde hij zich tegen het verwijt van belangenverstrengeling.

Tichelaar, die door verschillende Statenfracties het vuur aan de schenen werd gelegd, ging woensdagmiddag door het stof. 'Ik wil u een nederig excuus aanbieden. Ik had nooit, werkelijk nooit, de naam van het bedrijf van mijn schoonzus moeten noemen. Het was onhandig en stom.'

Oppositiepartijen SP en PVV stuurden meteen aan op Tichelaars aftreden. 'De commissaris heeft een voorbeeldfunctie. Het is belangrijk dat hij onafhankelijk is en van onbesproken gedrag. De enige juiste keuze is dat u uw ontslag indient bij de regering', aldus SP-fractievoorzitter Wim Moinat.

Het laatste gevecht van Tichelaar

De regelaar van Drenthe hield na het spoeddebat de eer aan zichzelf. Lees hier de reportage van Jurre van den Berg over de laatste dag van Tichelaar. (+)

Integriteitscode

Volgens Marianne van der Tol (D66) staat de schoonzus-affaire niet op zichzelf. 'Waar een kleine provincie groot in kan zijn. We hebben te maken met een hele reeks kwesties. De gemeenschappelijke deler: de betrokkenheid van onze commissaris. Er ontstaat een beeld van Drenthe en de Drentse politiek waar niemand trots op kan zijn.'

Ook vanuit collegepartijen kwam scherpe kritiek. 'Om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, moet je zorgen dat je morele antenne scherp is afgesteld', zei VVD-fractievoorzitter Willemien Meeuwissen. 'Dacht hij dat hij zich boven de integriteitscode kon stellen?'

Tichelaar verdedigt zich tijdens de eerst termijn in de statenzaal. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

'Het is triest dat dit debat nodig is', zei Roelie Goettsch (PvdA). 'Er zijn breed gevoelde en duidelijk zichtbare gevoelens van onbehagen. Ons bereiken veel berichten van teleurstelling, woede en onbegrip over de artikelen en het gedrag van de commissaris van de koning.'

Tichelaar, toch geen politieke nieuwkomer, beloofde vooral beterschap. 'Ik wil leren van mijn fout. Ik erken dat kwaliteiten als daadkracht ook mijn valkuil zijn. Ik wil me inzetten voor herstel van vertrouwen. Dat kost tijd. Maar daar wil ik me voor inzetten.'

Beeld anp

Opdracht voor schoonzus

De directe aanleiding voor het spoeddebat is een ontwerpopdracht voor de herinrichting van Huize Tetrode, een rijksmonument in Assen dat in eigendom is van de provincie Drenthe. Als commissaris van de koning heeft Tichelaar gebouwbeheer in zijn portefeuille.

Maandag bekende Tichelaar te hebben voorgesteld zijn schoonzus Karin Klinkenberg te benaderen voor de klus. Eerder had hij dat na een vraag van de Volkskrant en Dagblad van het Noorden nog ontkend.

Ook na de gezamenlijke publicatie over zijn bemoeienis hield Tichelaar in eerste instantie vol dat hij zijn schoonzus niet naar voren schoof. De door Tichelaar ondertekende provinciale integriteitscode schrijft voor dat een bestuurder elke schijn van belangenverstrengeling moet vermijden.

De klus zelf had weinig om het lijf - Tichelaars schoonzus ontving in totaal 3.105 euro van de provincie voor haar werkzaamheden. Maar het was niet de eerste keer dat Tichelaar zich mengde in een kwestie waarbij een familielid betrokken was.

Eerder trad hij op in een conflict tussen de gemeente Coevorden en zijn zwager Jos Wijland (de echtgenoot van Karin Klinkenberg). Toen dat in 2013 uitlekte, beloofde Tichelaar Provinciale Staten nooit meer voor een familielid te bemiddelen. Bronnen verklaren bovendien dat zijn betrokkenheid ook toen verre van neutraal was.

Tichelaar ging door het stof: 'Ik wil jullie een nederig excuus aanbieden.' Beeld anp

Bemiddelaar

Tichelaar was sinds 2009 commissaris van de koning(in) in Drenthe. Hij maakte naam als voorvechter van de Drentse zaak. Zeker als de toch al schrale werkgelegenheid in het geding was. Zo zorgde Tichelaar er - mede met behulp van zijn Haagse connecties - voor dat kazernes, gevangenissen en de rechtbank in Drenthe open bleven.

Maar Tichelaars bemiddelende kwaliteiten hadden ook een schaduwzijde: de Drentse variant van verdeel en heers. In Drenthe geldt vaak: ik weet wat van jou, jij weet wat van mij, ik doe wat voor jou, jij doet wat voor mij, zo schetsten ingewijden zaterdag in de Volkskrant en Dagblad van het Noorden.

Lees hier alles over de kwestie-Tichelaar terug

Hoe Jacques Tichelaar opnieuw de fout in ging
Zaterdag onthulden het Dagblad van het Noorden en de Volkskrant dat Commissaris van de Koning Tichelaar zijn schoonzus opdracht gaf voor de herinrichting van Huize Tetrode. Lees hier de resultaten van het onderzoek.

Oppositie wil kwestie-Tichelaar ook in Provinciale Staten bespreken
Diezelfde dag beleggen Tichelaar en de Drentse fractievoorzitters een gesloten spoedvergadering. De oppositiepartijen roepen op om de kwestie ook in het openbaar in de Provinciale Staten te bespreken. Na afloop van de spoedvergadering wordt bekend dat aan deze oproep gehoor zal worden gegeven.

Tichelaar geeft toe: ik opperde toch schoonzus voor restauratie provincie-gebouw
Dinsdag erkent Jacques Tichelaar toch dat hij zelf zijn schoonzus aandroeg voor de herinrichting van Huize Tetrode. Dat schrijft hij in een brief aan Provinciale Staten die in bezit is van de Volkskrant en Dagblad van het Noorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden