'Tibet is geen heilig land'

De Britse reisschrijver Colin Thubron (72) leek uitgereisd, maar de dood van zijn moeder stuurde hem op bedevaart naar de heiligste berg van Azië. Door Hans Bouman

'Toen ik mijn voorlaatste reis maakte, voor mijn boek Schaduw van de Zijderoute, had ik een satelliettelefoon bij me om contact te houden met mijn moeder. Ik vond dat je een vrouw van 96 niet het contact met haar enige familielid kon onthouden. Ik reisde door een vrij gevaarlijke streek in Afghanistan, maar zei tijdens onze telefoongesprekken dat ik in een Centraal-Aziatische republiek was, zodat ze zich geen zorgen zou maken.


'Op haart beurt stelde zij mij gerust door te vertellen dat ze haar dagen vulde met lezen en tuinieren. Toen ik thuis kwam, bleek dat ze een ballonvaart had gemaakt en bij de landing haar borstbeen had verstuikt. Enfin, we hadden elkaar dus weinig te verwijten.'


Het is geen toeval dat het gesprek met Colin Thubron (72), in Engeland respectvol 'the last of the gentlemen travelers' genoemd, op zijn moeder komt. Twee jaar geleden overleed Evelyn Thubron (geboren Dryden en een nazaat van poet laureate John Dryden) op 98-jarige leeftijd. Omdat zijn vader - generaal in het Britse leger - en zuster al eerder waren overleden, werd de kinderloze Thubron hiermee de enige van zijn familie die nog in leven was.


'Natuurlijk is het voor iemand van mijn leeftijd allerminst uitzonderlijk geen ouders of andere familie meer te hebben, maar na de dood van mijn moeder merkte ik dat ik de behoefte had op de een of andere manier stil te staan bij het feit dat mijn verleden nu definitief achter mij lag. Een bedevaart in de christelijke traditie sprak me niet aan. Ik heb het christendom achter mij gelaten en ben agnosticus.'


Toen herinnerde Thubron zich de verhalen over de berg Kailash in Tibet. Voor boeddhisten, hindoes, jains en aanhangers van het traditionele Tibetaanse bon-geloof - bij elkaar een vijfde van de wereldbevolking - is dat de heiligste berg ter wereld. Al eeuwenlang maken pelgrims er de zogeheten kora, waarbij ze in een wijde cirkel over hoge bergpassen om de 6.718 meter hoge Kailash heen lopen. 'Het meditatieve karakter van de kora sloot mooi aan bij de behoefte aan stilte en bezinning die ik na de dood van mijn moeder had. Ik wilde een tijdje in een lagere versnelling leven, dingen achter me laten. Misschien zelfs wel - maar nu word ik melodramatisch - mijzelf voorbereiden op mijn eigen dood.'


Over de reis naar en rond de berg Kailash ('kristal' in het Hindi) gaat Thubrons nieuwe boek Naar een berg in Tibet (To a Mountain in Tibet). Het is een buitenbeentje in zijn oeuvre. Thubron staat bekend als een van de beste reisschrijvers van onze tijd, maar niet om het persoonlijke karakter van zijn proza. Naar een berg in Tibet is echter doortrokken met persoonlijke herinneringen en observaties. Het is een boek waarin de auteur afdaalt in zijn eigen ziel. 'Verlichting' heeft hij op zijn reis niet gevonden. Niet gezocht ook. 'Ik wilde een fase in mijn leven markeren. Dat is gebeurd.'


De oorsprong van Thubrons loopbaan als reisschrijver is romantisch van aard. 'Mijn eerste boeken gingen over het Midden-Oosten, over oude culturen, over de islamitische wereld en zijn historie die mij mateloos fascineerde en waarvan ik waarschijnlijk een geïdealiseerd en in elk geval een geromantiseerd beeld had.


'In 1978 kreeg ik een motorongeluk waarbij ik mijn rug brak. In het ziekenhuis lag ik na te denken over mijn toekomst. Ik besloot dat ik voortaan grote reizen wilde maken naar landen waarvan wij in het Westen een vijandbeeld hadden. Zoals mijn ouders waren opgegroeid in angst voor Duitsland, was mij altijd voorgehouden dat ik bang moest zijn voor de Sovjet-Unie en China.' In de decennia die volgen reisde Thubron uitvoerig door dit deel van de wereld, wat resulteerde in vijf indrukwekkende reisboeken, die niet alleen getuigden van een bijna Victoriaanse onverschrokkenheid, maar ook van grote intellectuele nieuwsgierigheid.


Na zijn laatste grote project, Schaduw van de Zijderoute, dat hem van het hart van China naar de 'Oude Wereld' van Antiochië voerde, en waarin alles wat hem door de jaren heen had beziggehouden samenkwam, belandde Thubron op een tweede crisispunt. 'Ik wist niet meer hoe ik verder moest en had eigenlijk gedaan wat ik wilde doen. Toen overleed mijn moeder en dat confronteerde me met een behoefte die ik nooit eerder had gevoeld.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden