Thymotisch

'Regeer de staat zoals je een klein visje bakt (behoedzaam).' Het was auteur en opsteller van het 21ste Groot Dictee der Nederlandse Taal, Tommy Wieringa, erom te doen geweest die ene slotzin te laten klinken in de vergaderzaal van de Eerste Kamer. Een politiek statement, wilde Philip Freriks weten? Wieringa: 'Ik dacht: misschien is het aardig eens met de traditie van grappigheid te breken, en een serieus punt te maken.'


Zijn tekst, 'Kakofonie', was aanvankelijk veel makkelijker, zei hij. Maar de taalcommissie die het dictee begeleidde, stond erop dat het lastiger zou worden. Dat was gelukt, met instinkers als 'thymotische woede', 'geüpgradede' en 'derdegeneratieallochtoon' en een heel scala bevolkingsgroepen uit het Oost-Galicische Lemberg.


Het oogde als vanouds: een legertje BN'ers als Frits Bolkestein, Ton Elias, Dione de Graaff


Mathilde Santing en 'mediapersoonlijkheid' Marijke Helwegen verkneukelde zich bij voorbaat om de eigen schade en schande ten opzichte van een tribune vol strenge en geoefende Vlamingen. De entourage, klassiek strijkmuziekje, de statige dictie van Philip Freriks en een schier onbegrijpelijke tekst die de moed in de schoenen deed zakken - en het satanische genoegen in de huiskamer vergrootte. En uiteraard was er de vaste deelnemer Bart Chabot, weer helemaal de oude, hoewel hij nog maar enkele maanden geleden zijn hersentumor openbaarde in Pauw & Witteman.


Het is televisie die ironisch genoeg niet eens bedoeld is om naar te kijken. De bedoeling is immers dat in de huiskamer driftig wordt meegeschreven. Maar ook in duur en snelheid is het bijna anti-tv, een soort slow television in een tijd waarin spelling er totaal niet meer toe lijkt te doen.


Zijn educatieve waarde heeft het dictee ook allang verloren: sinds een paar jaar kan geen zinnig mens nog een touw vastknopen aan de wirwar van spellingsregels en bijbehorende taalopvattingen. Het Groot Dictee gaat ook niet over taal, hoe fraai gecomponeerd de tekst van Wieringa op zichzelf ook was. Het draait niet eens echt om spelling, maar grotendeels om een spelletje. Een lollig spelletje, dat wel.


Wie een beetje zijn best deed, kon 117 fouten maken in dit dictee, zo lichtte de jury toe.


De winnaar, de Nederlandse 'dicteetijger' Pieter van Diepen, had 9 fout - waarmee de stand Nederland - België op 10-11 kwam te staan (al is dit volgens het archief van de Volkskrant omgekeerd).


Zelf had ik er 21 - keurig, zoals het hoort. Morgen schrijf ik 'asjkenazim' gewoon weer fout, en zoek ik het op, om weer te vergeten.


Onverklaarbaar was mijn score trouwens wel: die had veel dramatischer moeten zijn. Want anders dan de makers van het Groot Dictee der Nederlandse Taal spelt de Volkskrant zelf niet volgens het Groene, maar het Witte Boekje. Gelukkig maar: het foutloze dictee moet een illusie blijven - het zou de dood zijn van het Groot Dictee.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden