Thuisreis prikkelt de fantasie

Thuisreis..

Den Haag Wat mensen niet weten, is voer voor de fantasie. Dat lijkt het uitgangspunt van Judith Herzberg te zijn geweest bij het schrijven van de toneeltekst Thuisreis. Zoals zo vaak is Herzberg, van oorsprong dichteres, spaarzaam met woorden. De twee verhalen waaruit Thuisreis bestaat, draaien in essentie om dezelfde man. Hij was een vader of een vriend voor de een en een tweelingbroer voor de ander. Deze zonderlinge einzelgänger is ooit verdwenen uit het leven van de vijf personages en veel meer komen we eigenlijk niet over hem te weten. Behalve dan dat hij iemand was die ‘veel heeft meegemaakt in zijn leven’.

Thuisreis laat zien hoe zijn afwezigheid de levens van deze mensen heeft bepaald. Het is de eerste voorstelling die Het Nationale Toneel speelt in zijn gloednieuwe en eigenlijk nog onaffe NT-Gebouw, vlak naast de Schouwburg.

Een van de twee verhalen toont een moeder (Marjon Brandsma) en dochter (Wendell Jaspers) die van elkaar vervreemd zijn. Niet zo gek, want de moeder, een bekend en gevierd zangeres, gedraagt zich als een onuitstaanbare diva. Ze teistert haar dochter en assistente met klaagbedes over al het lawaai om haar heen en is voordurend met zichzelf bezig.

Tegelijkertijd zien we Arthur en Ricky, ooit goede vrienden, die elkaar na lange tijd weer ontmoeten - vlak na de dood van Arthurs tweelingbroer. Het contrast tussen de twee is groot. Ricky meent dat alles in de wereld te koop. Hij handelt in kunst en betaalt voor seks. Arthur is een man met een geweten en dat speelt hem voortdurend parten.

Een van de redenen dat vooral de scènes tussen de twee mannen zo goed werken, is dat het mooie subtiele spel van Stefan de Walle als Arthur zo ongelofelijk goed op zijn plaats is in Herzbergs tragikomische toneelstuk. Zonder ook maar een moment zwaar op de hand te worden, weet De Walle de tragiek van de rouwende Arthur voelbaar te maken met een verloren gezichtsuitdrukking of een willekeurig handgebaar. Zijn relativerende spel is een perfecte aanvulling op Herzbergs aardse taalgebruik.

Ook regisseuse Alexandra Koch weet goed hoe je sobere taal vertaalt naar spannend theater. Na eerder teksten van Esther Gerritsen en Jon Fosse te hebben geregisseerd, is deze rustige en degelijke enscenering een logisch vervolg.

Het einde – het moment waarop de twee verhaallijnen elkaar ontmoeten – is helaas nogal vaag of, beter gezegd, op meerdere manieren te interpreteren. Onuitgesproken verlangens en gevoelens blijven onuitgesproken. Er verandert natuurlijk niets. Maar de fantasie is geprikkeld.

Vincent Kouters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden